Biện pháp tổ chức các hoạt động giáo dục môn Âm nhạc ở trường trung học cơ sở

3 MỤC LỤC STT Nội dung Trang 1 PHẦN I: MỞ ĐẦU 2 I. LÝ DO VIẾT SÁNG KIẾN 5 3 II. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU 5 4 III. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU 6 5 1. Đối tượng 6 6 2. Phạm vi 6 7 IV. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 6 8 V. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 6 9 VI. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA SÁNG KIẾN 7 10 PHẦN II: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 11 I. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 7 12 1. Cơ sở lí luận 7 13 2. Cơ sở thực tiễn 8 14 II. THỰC TRẠNG CỦA SÁNG KIẾN 9 15 III. CÁC GIẢI PHÁP THỰC HIỆN 10 16 IV. KHẢ NĂNG ÁP DỤNG CỦA SÁNG KIẾN 19 17 V. HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN 19 18 PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 19 I. KẾT LUẬN 21 20 II. KIẾN NGHỊ 21 4 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT STT Chữ viết tắt Nội dung Ghi chú 1 THCS Trung học cơ sở 2 PTTH Phổ thông trung học 3 GV Giáo viên 4 HS Học sinh 5 PHẦN I: PHẦN MỞ ĐẦU I. LÝ DO VIẾT SÁNG KIẾN Trong chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Chương trình môn Âm nhạc tập trung phát triển ở học sinh năng lực âm nhạc, biểu hiện của năng lực thẩm mĩ trong lĩnh vực âm nhạc thông qua nội dung giáo dục với những kiến thức cơ bản thiết thực, chú trọng thực hành; góp phần phát triển hài hoà đức, trí, thể, mĩ và định hướng nghề nghiệp cho Học sinh.Vì vậy việc tổ chức các hoạt động giáo dục môn Âm nhạc tại trường trung học cơ sở hay cụ thể là việc tổ chức chương trình biểu diễn văn nghệ thông qua các chủ đề, chủ điểm hoặc nhằm vào các ngày lễ lớn của đất nước chiếm một vị trí quan trọng và để lại những kỷ niệm, những dấu ấn lớn trong suốt quá trình học tập của học sinh tại các nhà trường. Nhờ tính chất phong trào, đơn giản, để tham gia mà hoạt động Âm nhạc ngoại khoá rất thu hút mọi lứa tuổi học sinh. Giữa giờ các môn văn hoá khoa học tự nhiên, xã hội căng thẳng học sinh được múa hát, vui chơi, đó là điều kiện tốt nhất cho các em được thư giãn, lấy lại sự cân bằng về tâm lý để tiếp thu tốt hơn trong các giờ học sau đó. Dù ở bất kỳ hình thức nào, hoạt động Âm nhạc ngoại khoá cũng góp phần tích cực giúp học sinh ôn luyện, củng cố những kiến thức kỹ năng Âm nhạc đã học. Trong nhà trường, mọi cấp học hoạt động Âm nhạc ngoại khoá là cơ sở để duy trì phong trào văn nghệ, xây dựng những hình thức sinh hoạt tập thể vui tươi, phấn khởi. Học sinh được tham gia vào các chương trình hoạt động như vậy, với những em nhút nhát, thiếu tự tin sẽ thêm lạc quan, mạnh dạn hơn trong mọi hoạt động, hoà nhập trong cộng đồng. Khi cùng múa hay cùng đứng hát trong dàn đồng ca theo tay chỉ huy của cô giáo với cùng một cảm xúc, học sinh được giao lưu với nhau trong một hình thức đặc biệt - cùng hoạt động nghệ thuật, cùng nhau nâng cao trình độ thể hiện một tác phẩm nghệ thuật. Chính ở đó, Âm nhạc đã khơi dậy ở học sinh những suy nghĩ, những hành vi tốt đẹp, cao thượng, chân thành. Các em thêm hiểu nhau, thông cảm với nhau hơn, từ đó thêm đoàn kết giúp đỡ nhau dễ dàng hơn. Hoạt động Âm nhạc ngoại khoá còn là một môi trường thuận lợi để học sinh phát huy mọi khả năng Âm nhạc của mình. Qua đó, giáo viên có thể tiếp tục đánh giá năng lực hoạt động Âm nhạc của từng em. Mặt khác, có thể phát hiện những học sinh có năng khiếu Âm nhạc để có biện pháp bồi dưỡng hạt nhân tiêu biểu làm nòng cốt cho phong trào ca hát trong học sinh . Hoạt động Âm nhạc ngoại khoá thường xuyên, là điều kiện tốt để có thể lựa chọn những thành viên có khả năng Âm nhạc, tích cực tiến tới xây dựng đội văn nghệ của lớp, của trường, có kế hoạch bồi dưỡng luyện tập chuẩn bị tham gia hội diễn của trường, huyện, tỉnh tổ chức. Như vậy tổ chức hoạt động ngoại khoá luôn hướng tới giáo dục đạo đức, thẩm mỹ cho học sinh, hình thành ở các em nhu cầu và sở thích Âm nhạc. Sử dụng rộng rãi các phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động khác nhau sẽ khơi dậy 6 hứng thú nghệ thuật, phát triển trí tưởng tượng và khả năng sáng tạo nghệ thuật của học sinh. Trong trường trung học cơ sở hoạt động ngoại khoá Âm nhạc là một công việc không thể thiếu. Giáo viên Âm nhạc không những phải giảng dạy nội khoá tốt mà còn phải quan tâm đến các hình thức hoạt động ngoại khoá của bộ môn. Ngoại khoá giúp cho học sinh củng cố một số kiến thức, kỹ năng đã học trong nội khoá, đồng thời tạo môi trường Âm nhạc để các em có khả năng về lĩnh vực này phát huy những năng lực sẵn có, góp phần vào việc xây dựng phong trào văn hoá- văn nghệ của nhà trường. Những hoạt động đó làm phong phú đời sống văn hoá của các em, đồng thời có ảnh hưởng tốt đến tinh thần của thầy và trò toàn trường. - Nhiệm vụ dạy hát nói chung cũng như xây dựng chương trình biểu diễn văn nghệ đều có mục tiêu là: + Phải hình thành cho học sinh cơ sở ban đầu tốt đẹp cần thiết cho sự phát triển lâu dài về tình cảm trí tuệ và thể chất, tạo thành thói quen tốt về khả năng ca hát để phát triển tình cảm và khả năng nghệ thuật. + Phải được nghe và diễn tả được cao độ, trường độ, sắc thái , nhịp độ cường độ, hiểu được cách thức và kĩ năng phổ thông và ca hát về thói quen hát những bài hát tập thể một cách đồng đều, hoà giọng, chính xác, có sắc thái diễn cảm và rõ lời. + Phát triển sự ham thích và sự hưởng ứng say mê ở trẻ đối với môn học Âm nhạc.Làm sao để học sinh muốn nghe và thực hiện nó. + Phát triển tình cảm thẩm mĩ, thị hiếu nghệ thuật lành mạnh, trong sáng và phong phú là cơ sở hình thành nhân cách con người. Căn cứ vào mục tiêu và yêu cầu của chương trình GDPT 2018 đòi hỏi việc tổ chức hoạt động giáo dục Âm nhạc là một phần không thể thiếu được trong phân môn Âm nhạc thuộc bộ môn Nghệ thuật. Đây là một nhu cầu tất yếu của người học và cũng là yêu cầu cần thực hiện trong hoạt động giáo dục của người giáo viên. Vì vậy đã thôi thúc tôi lựa chọn giải pháp “Biện pháp tổ chức các hoạt động giáo dục môn Âm nhạc ở trường trung học cơ sở” II. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU - Tập trung phát triển ở học sinh năng lực Âm nhạc - Kiến thức cơ bản thiết thực, chú trọng thực hành - Trải nghiệm, khám phá nghệ thuật âm nhạc thông qua nhiều hình thức hoạt động đặc biệt là khả năng áp dụng vào cuộc sống - Hình thành và phát triển những phẩm chất cao đẹp - Phát triển các kĩ năng âm nhạc cơ bản dựa trên nền tảng KT, KN âm nhạc phổ thông 7 III. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU 1. Đối tượng nghiên cứu - Nghiên cứu về thực trạng về việc tổ chức các hoạt động giáo dục tại trường THCS Hoàng An - Phát triển năng lực, phẩm chất của các em học sinh trường THCS Hoàng An thông qua các hoạt động giáo dục. 2. Phạm vi nghiên cứu - Đề tài được nghiên cứu, áp dụng với các em học sinh trường THCS Hoàng An từ tháng 9/2023 đến nay. IV. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU - Nhiệm vụ dạy hát nói chung cũng như việc tổ chức các hoạt động giáo dục có nhiệm vụ là: + Phải hình thành cho học sinh cơ sở ban đầu tốt đẹp cần thiết cho sự phát triển lâu dài về tình cảm trí tuệ và thể chất, tạo thành thói quen tốt về khả năng ca hát để phát triển tình cảm và khả năng nghệ thuật. + Phải được nghe và diễn tả được cao độ, trường độ, sắc thái, nhịp độ, cường độ, hiểu được cách thức và kỹ năng phổ thông và ca hát về thói quen hát những bài hát tập thể một cách đồng đều, hoà giọng, chính xác, có sắc thái diễn cảm và rõ lời. + Phát triển sự ham thích và sự hưởng ứng say mê ở trẻ đối với môn học Âm nhạc, làm sao để học sinh muốn nghe và thực hiện nó. + Phát triển tình cảm thẩm mĩ, thị hiếu nghệ thuật lành mạnh, trong sáng và phong phú là cơ sở hình thành nhân cách con người. V. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Trong quá trình nghiên cứu đề tài, tôi đã sử dụng phối hợp nhiều phương pháp điều tra, nghiên cứu khác nhau. Sau đây là một vài phương pháp tiêu biểu: + Phương pháp quan sát và thu thập thông tin giúp tôi biết được thực tiễn của vấn đề nghiên cứu. + Phương pháp điều tra thông qua phiếu điều tra và hoạt động giao tiếp nhằm tìm hiểu những thuận lợi và khó khăn cũng như những mong muốn của học sinh trong tiết học luyện nói cũng như trong những giờ thảo luận nhóm. + Phương pháp phân tích, phân loại áp dụng trong việc giải quyết các tình huống sư phạm gặp phải, phân tích bản chất hiện tượng, phân nhóm hoạt động cho học sinh + Phương pháp tổng hợp áp dụng trong việc tổng hợp kết quả điều tra, kết quả nghiên cứu 8 + Phương pháp so sánh được sử dụng để làm rõ sự tiến bộ (kết quả) trước và sau khi áp dụng đề tài trong dạy học. + Phương pháp thực hành Âm nhạc. + Lắng nghe, khen thưởng, động viên kịp thời cũng là một phương pháp đem lại hiệu quả trong việc khích lệ hứng thú học tập cho học sinh. VI. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA SÁNG KIẾN Như chúng ta đã biết trong quá dạy học trước đây việc tổ chức các hoạt động giáo dục môn Âm nhạc chỉ dừng lại ở các buổi biểu diễn chào mừng các ngày lễ lớn, hoặc những sự kiện đặc biệt của nhà trường hoặc tham gia các cuộc thi do cấp trên tổ chức. Nhưng ngày nay khi thực hiện theo chương trình giáo dục mới thì hoạt động giáo dục môn Âm nhạc là một phần trong môn học Nghệ thuật. Nghĩa là hoạt động giáo dục Âm nhạc thông qua các hội thi là một phần tất yếu, không thể thiếu trong quá trình tiếp thu kiến thức của học sinh. Vì vậy vai trò của giáo viên trong việc tổ chức các hoạt động giáo dục Âm nhạc cũng hoàn toàn khác, nó được thể hiện qua kế hoạch giáo dục của cá nhân, kế hoạch của Tổ chuyên môn, đã được thông qua và được nhà trường phê duyệt từ đầu năm học. Do đó việc nghiên cứu tìm ra một giải pháp mang tính hệ thống cơ bản kiến thức tổ chức các hoạt động giáo dục là cần thiết và cũng là một dàn ý để bất kỳ người giáo viên Âm nhạc nào có thể dựa vào mà thể hiện thêm sự sáng tạo của mình. Khi áp dụng chương trình giáo dục phổ thông 2018, rất nhiều giáo viên băn khoăn, không hiểu bản chất của các phụ lục kèm theo kế hoạch giáo dục cũng như chưa biết cách triển khai các hoạt động đó như thế nào? Vấn đề này chưa có một đề tài nào nghiên cứu một cách hệ thống cho nên thông qua bản báo cáo giải pháp bằng kinh nghiệm của bản thân tôi đã cố gắng trình bày một cách ngắn gọn, dễ hiểu và dễ áp dụng với mong muốn giải đáp phần nào những thắc mắc cũng như làm sao để tổ chức hoạt động giáo dục Âm nhạc hiệu quả nhất. Mang đến cho học sinh những trải nghiệm mới mẻ, “ Học mà chơi, chơi mà học”, lấy thực hành để khắc sâu kiến thức. Phấn đấu hoàn thành mục tiêu của chương trình giáo dục. Điều này được thể hiện rõ ràng trong bảng so sánh sau: Những hạn chế khi chưa áp dụng biện Tính mới khi áp dụng biện pháp pháp Học sinh còn hát sai cao độ, trường độ, trượt Học sinh hát đúng giai điệu, cao nhịp khi ghép nhạc độ, trường độ và ghép nhạc thành thạo. Do đó học sinh tự tin biểu diễn. Học sinh bị buộc phải vào đội văn nghệ Học sinh được khuyến khích, lựa chọn vào các tiết mục phù hợp 9 với khả năng. Do đó phát huy được tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh. Lựa chọn các hình thức chưa phù hợp với tác Các tác phẩm được lựa chọn hay phẩm hoặc các tác phẩm còn hạn chế về tính về nội dung, phù hợp về hình nghệ thuật thức, chất lượng nghệ thuật tốt Khâu chuẩn bị còn sơ sài, thiếu đầu tư về nội Chuẩn bị chu đáo về nội dung và dung và hình thức hình thức Chất lượng chương trình không cao do nội Bố cục các chương trình hài hoà, dung bài hoặc hình thức bị trùng lặp phong phú, hiệu quả. Các tiết mục có khi không gắn với nội dung Chủ đề luôn được gắn với các tiết chủ đề, sai lệch về nội dung mục Không được chạy chương trình do đó học Được tổng duyệt kỹ càng nên sinh còn lúng túng khi biểu diễn học sinh tự tin biểu diễn. Thiếu sự phối hợp của 3 môi trường giáo dục Có sự phối hợp đồng bộ của nhà ( Nhà trường, Phụ huynh và Học sinh) trường, Giáo viên, Phụ huynh và học sinh. Cơ sở vật chất còn thiếu, còn yếu, chưa được Cơ sở vật chất đã được đầu tư, quan tâm quan tâm tạo điều kiện Học sinh chưa được phát triển toàn diện Hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực cho học sinh Kết quả chất lượng các hoạt động giáo dục Nhà trường đã được cấp trên chưa cao đánh giá, ghi nhận các kết quả đạt được, chất lượng giáo dục các hoạt động âm nhạc được nâng lên rõ rệt. Khả năng của giáo viên còn chưa được khai Giáo viên được nâng cao khả thác năng tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài lớp học. Hoàn thành mục tiêu, kế hoạch được giao. 10 PHẦN II: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU I. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Cơ sở lí luận Học sinh THCS rất ham hiểu biết, sự tò mò muốn khám phá những cái mới chưa biết chưa hiểu .đây là cơ sở đầu tiên thúc đẩy các em hăng hái đến trường, muốn tìm thấy ở đó những điều khác lạ so với ở nhà. Các em có thể thực hiện rất nhanh những yêu cầu của GV liên quan đến quy tắc hành vi học tập của chúng. Ca hát vốn là nhu cầu không thể thiếu của các em . Qua môn nghệ thuật này các em thêm yêu quê hương đất nước, yêu gia đình ông bà, cha mẹ ..sự hấp dẫn đó dẫn đến các em tự do ca hát, khao khát được hoạt động ca hát trong và ngoài nhà trường. Tính hưng phấn cao về mặt cảm xúc cũng là đặc điểm quan trọng ở lứa tuổi các em, do vậy liên quan đến việc dạy ca hát. Các bài hát GV hát cho học sinh nghe nếu được chuẩn bị, hướng dẫn một cách đúng đắn sẽ lôi cuốn các em, mang lại cho các em xúc cảm mạnh mẽ giúp các em tri giác nhiều mặt. Trong nhu cầu hoạt động cùng nhau, hoạt động ca hát đầy tính hấp dẫn, nó tạo những khả năng thuận lợi để hình thành tính tập thể, tình bạn và sự phối hợp tổ chức hoạt động chung. 2. Cơ sở thực tiễn Căn cứ vào mục tiêu chương trình GDPT 2018 nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về: Đức-Trí-Thể- Mĩ và các kĩ năng cơ bản, góp phần hình thành những con người mới XHCN. Vì thế nhà trường phải làm tốt công tác giáo dục hướng theo mục tiêu đó”. Đối với trẻ em, ca hát là một hoạt động hấp dẫn. Những nội dung phong phú đa dạng của bài hát đã bổ xung vốn sống của các em, những lời ca hay, những từ ngữ đẹp đã cung cấp thêm vốn ngôn ngữ của các em khi vốn từ của các em chưa phong phú, cách diễn tả tế nhị, nội dung lời ca phong phú đã cuốn hút trẻ khi trình độ diễn đạt những suy nghĩ và tình cảm bằng ngôn ngữ của các em còn đang vụng về. Những giai điệu đẹp đẽ, những nhịp điệu phong phú cùng với sắc thái đa dạng của bài hát đã làm cho tâm hồn trẻ thêm rộng mở, tình cảm thêm tinh tế, cho nên các hát không thể thiếu được trong cuộc sống của trẻ thơ, tiếng hát của các em là tiếng nói tình cảm, là mối dây liên lạc với cộng đồng trong môi trường mới, là phương tiện để các em tự giáo dục. Về mặt sinh lí, khi ca hát các em được thở sâu hơn có lợi cho hô hấp và tuần hoàn, thần kinh được hưng phấn, dây thanh được vận động một cách tự nhiên giúp tiếng nói của các em thêm đẹp và truyền cảm. Để đạt được những yêu cầu trên đòi hỏi người giáo viên phải nắm được tâm sinh lí của lứa tuổi, thật sự coi trọng các giờ tập hát, chăm lo đến sự phát triển giọng hát của các em. Hát đúng phải trở thành nội dung xuyên xuốt quá trình giáo dục âm nhạc trong nhà trường THCS 11 Tuy nhiên hoạt động giáo dục Âm nhạc trước đây thường tổ chức thiếu sự đầu tư về cả nội dung, hình thức và kinh phí vì vậy kết quả không thu hút được học sinh. II. THỰC TRẠNG CỦA SÁNG KIẾN Học sinh trung học cơ sở nói chung và tại trường trung học cơ sở Hoàng An nói riêng rất ham hiểu biết, sự tò mò muốn khám phá những cái mới chưa biết chưa hiểu .đây là cơ sở đầu tiên thúc đẩy các em hăng hái đến trường, muốn tìm thấy ở đó những điều khác lạ so với ở nhà. Các em có thể thực hiện rất nhanh những yêu cầu của GV liên quan đến quy tắc hành vi học tập của chúng. Bản thân tôi là một giáo viên rất đam mê và có khá nhiều kinh nghiệm tổ chức các hoạt động Âm nhạc thông qua các hội thi trong và ngoài nhà trường Ban giám hiệu nhà trường rất quan tâm đến môn học và thường xuyên tổ chức nhiều hoạt động ngoại khoá trong đó có nhiều cuộc thi văn nghệ từ đó phát triển khả năng của học sinh khuyến khích các em tham gia hoạt động Âm nhạc. Tuy nhiên qua quá trình kiểm tra, đánh giá tôi nhận thấy: - HS Còn hát sai cao độ, trường độ - Học sinh chưa tự tin, thiếu kỹ năng biểu diễn. - Chưa chủ động, tích cực, sáng tạo trong các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp -Chưa được quan tâm, đầu tư về nội dung và hình thức khi tổ chức các hoạt động - Chất lượng các hoạt động giáo dục còn thấp, chưa thu hút được học sinh Cụ thể: * Ví dụ 1: Trong giờ tôi gọi 10 em hát bài “con đường học trò”. Bài 1-Tiết 1- Trang 6-Sách giáo khoa Âm nhạc lớp 6. Kết quả thu được như sau: Số hát Sai trường Số kiểm tra Bị ngọng Sai độ cao đúng độ 10 em 2 1 4 3 Tỷ lệ (%) 20% 10% 40% 30% *Nguyên nhân của hạn chế: Trước hết giáo viên phải hiểu gốc dễ của vấn đề học sinh gặp phải đó là học sinh còn hát sai do đó cần sửa sai cho học sinh để các em có thể hát chuẩn ngay từ trên lớp bằng cách sửa phát âm tránh bị hát ngọng, dùng đàn hoặc hát mẫu để sửa sai cao độ, tập vỗ phách để sửa sai trường độ giúp các em ngân nghỉ chính xác. 12 (Minh chứng giúp học sinh hát chính xác cao độ và trường độ) Bên cạnh đó giáo viên cần quan tâm, gần gũi với học sinh. Dần dần giúp các em cảm nhận được tầm quan trọng của môn học, từ đó gây hứng thú học tập cho các em. Bên cạnh đó cần tham mưu với Công Đoàn, Đoàn thanh niên tổ chức các chương trình biểu diễn văn nghệ tạo tiền đề để rèn luyện và phát triển các kĩ năng ca hát chuyên nghiệp sau này. Phía cha, mẹ học sinh đôi khi còn chưa hiểu cặn kẽ về vấn đề này, người giáo viên cần có phương pháp để giải quyết quan trọng nhất đó là yếu tố quyết định cho việc nghiên cứu đó chính là đối tượng học sinh. Vả lại nhiều trường trung học cơ sở trên địa bàn toàn Tỉnh nói chung và trường trung học cơ sở Hoàng An nói riêng việc tổ chức các hoạt động giáo dục Âm nhạc diễn ra ngoài nhà trường gặp rất nhiều khó khăn. Nguyên nhân chính là do điều kiện cơ sở vật chất chưa đáp ứng đặc biệt là hệ thống âm thanh chưa đảm bảo, vừa thiếu, vừa yếu, chưa đồng bộ. Bên cạnh đó kinh phí cũng là một vấn đề đáng kể vì chi phí cho hoạt động này khá tốn kém về trang phục, trang điểm, đạo cụ Giáo viên đa số ngại tổ chức, thiếu kinh nghiệm, kỹ năng trong tổ chức các hoạt động giáo dục nói chung và thiếu khả năng dàn dựng các chương trình thông qua các cuộc thi văn nghệ do nhà trường và cấp trên tổ chức. Chính từ những lý do trên đã thôi thúc tôi nghiên cứu và viết lên giải pháp 13 “Biện pháp tổ chức các hoạt động giáo dục môn Âm nhạc ở trường trung học cơ sở” III. CÁC GIẢI PHÁP THỰC HIỆN 1. Biện pháp 1: Giáo viên giúp học sinh hát chính xác cao độ, trường độ các tác phẩm Âm nhạc. Giúp học sinh hát chính xác lời ca, cao độ trường độ các bài hát ngay từ trên lớp hoặc khi luyện tập bài hát mới bằng cách: - Chia nhỏ các câu hát trước khi luyện tập cả bài - Luyện tập chính xác theo đàn hoặc nghe hát mẫu. - Sửa sai ( Nếu có) - Tập kỹ những tiết tấu khó để hoàn thiện tác phẩm - Ghép nhạc thành thạo .. Có như vậy học sinh mới tự tin biểu biễn trước đám đông. Đây cũng là yêu cầu đầu tiên và quan trọng nhất khi xây dựng các hoạt động giáo dục âm nhạc. 2. Biện pháp 2: Chọn các nhân tố để bồi dưỡng tham gia các hoạt động giáo dục Tổ chức các hoạt động giáo dục môn Âm nhạc có thể tổ chức theo lớp, theo khối, theo Câu lạc bộ văn nghệ của trường. Vì vậy nhân tố là một yếu tố mang tính quyết định để người giáo viên xây dựng thành chương trình. 14 - Do đó Giáo viên bộ môn kết hợp với GVCN lựa chọn mỗi lớp từ 10-15 em. Khuyến khích, động viên các em xung phong tham gia vào các tiết mục phù hợp với khả năng của mình. Có như vậy các em mới tích cực, chủ động, tự giác và sáng tạo. 3. Biện pháp 3: Hướng dẫn một số hình thức biểu diễn Âm nhạc. Để tổ chức một hoạt động giáo dục Âm nhạc hay thường gọi là một chương trình biểu diễn nghệ thuật thì trước hết người giáo viên cần hướng dẫn học sinh được một số hình thức biểu diễn âm nhạc cụ thể là: a. Đồng ca Đây là hình thức đơn giản, phổ cập vừa sức với học sinh các cấp học. Dàn đồng ca có thể thu hút đông học sinh tham gia vì chỉ có một bè. Mỗi dàn đồng ca, có thể từ 20 học sinh đến 40 học sinh. Đồng ca có thể để khai mạc hoặc kết thúc chương trình văn nghệ, lễ hội b. Hợp xướng hai bè đơn giản Hợp xướng loại này gồm có một bè cao và một bè trầm. Hình thức này cũng mang tính quần chúng, nhưng trình độ cao hơn. Có thể lựa chọn những học sinh hát tương đối vững vào dàn hợp xướng. Mỗi lớp có thể là một hợp xướng. Trong hợp xướng, số người hát bè cao đông hơn số hát bè trầm. Phát triển hình thức biểu diễn này sẽ tạo điều kiện giúp học sinh nâng cao khả năng nghe, hát chính xác vững vàng hơn. 15 c. Đơn ca. Đơn ca là hình thức hát của một người. Trong một chương trình biểu diễn của học sinh, có thể có tới 3, 4 đơn ca. Để thêm phong phú, một chương trình văn nghệ cần lựa chọn cả giọng nam, nữ, với các khả năng diễn tả khác nhau: Có giọng nam trữ tình; có giọng thuận lợi hát nhanh vui; có giọng trầm ấm, có giọng thanh mảnh Hình thức đơn ca thúc đẩy mạnh mẽ tính độc lập, tích cực và sáng tạo của học sinh trong khi cố gắng thể hiện tác phẩm Âm nhạc. d. Tốp ca. Tốp ca có thể từ 4 đến 8, 10 học sinh cùng biểu diễn. Tốp ca có thể có một bè và có thể có 2, 3 bè Trong tốp ca có thể có phần lĩnh xướng của một học sinh hoặc 2 học sinh. Hình thức hát này cũng đòi hỏi ở học sinh phải chủ động, mạnh dạn, tích cực. e. Song ca, tam ca. Có thể gồm 2 hoặc 3 học sinh cùng hát một bè, hoặc 2 bè. Trong hát song ca hoặc tam ca, có thể có phần lĩnh xướng của một học sinh . g. Hát múa. Trong chương trình văn nghệ ngoại khoá ở nhà trường, nếu tổ chức được hình thức hát múa là rất hay. Học sinh vừa hát vừa múa những giai điệu múa đơn giản. Hoặc tổ chức một nhóm múa phụ hoạ cho phần biểu diễn hát. Cũng có thể tổ chức cho một đơn ca, hoặc một nhóm hát cho một nhóm múa 4. Biện pháp 4: Hướng dẫn xây dựng chương trình biểu diễn. Chương trình biểu diễn văn nghệ của học sinh là hạt nhân của hoạt động ngoại khoá. Hoạt động Âm nhạc ngoại khoá chỉ có thể bắt đầu vận hành được khi đã có chương trình. Vậy Giáo viên Âm nhạc cần hướng dẫn học sinh xây dựng một chương trình biểu diễn Âm nhạc sẽ gồm các bước sau: a. Xác định chủ đề tư tưởng của chương trình Chủ đề của chương trình biểu diễn có thể lựa chọn tuỳ theo mục đích hoạt động này. Thông thường, có thể lấy các ngày hội, ngày lễ, sinh hoạt truyền thống làm chủ đề tư tưởng của chương trình. Ví dụ, chào mừng ngày sinh nhật Bác Hồ 19/5, ngày nhà giáo Việt Nam 20/11 Có thể lấy tiêu đề chương trình bằng chính ngày lễ khai giảng, bế giảng năm học. Chương trình biểu diễn Âm nhạc cũng có thể đơn giản là chuẩn bị cho hội diễn văn nghệ toàn trường. b. Hướng dẫn xây dựng tiết mục biểu diễn . Tác phẩm âm nhạc, có thể là bài hát được lựa chọn đưa vào chương trình biểu diễn, trước hết phải hay, đặc sắc. Nội dung âm nhạc phải chặt chẽ , phù hợp với cấu trúc tác phẩm. Bài hát phải thể hiện được phong cách Âm nhạc nhất định. Các bài dân ca các miền là đối tượng lựa chọn để đưa vào chương trình, sẽ làm cho chương trình không chỉ đảm bảo tính nghệ thuật mà còn mang tính dân tộc. 16 Các bài hát trong chương trình phải đa dạng về thể loại tính chất Âm nhạc phong phú có vui nhộn có trữ tình, trầm lắng, có sôi nổi, hào hùng sẽ làm cho chương trình hấp dẫn hài hoà . Chọn tác phẩm cho chương trình biểu diễn của học sinh phải gắn với việc xác định hình thức biểu diễn và phần đệm . Với mỗi tác phẩm cụ thể, phải xác định được hình thức biểu diễn hay nhất . Điều đó đòi hỏi ở giáo viên âm nhạc phải có khả năng phân tích sáng tạo nghệ thuật .Ví dụ: * Bài hát tốp ca thường dùng: Những ước mơ Nhạc sĩ Nguyễn Ngọc Thiện Hãy để mặt trời luôn chiếu sáng Nhạc: Arkady Ostrovsky lời Nga: Lev Ivanovich Oshanis Lời Việt: Phong Nhã * Bài hát đơn ca: Con đường học trò Nhạc: Nguyễn Văn Hiên Lời: Ý thơ Từ Nguyên Thạch Thầy cô là tất cả Nhạc: Bùi anh Tú Lời thơ: Nguyễn Trọng Sửu . * Bài hát song ca tam ca: Mưa rơi Dân ca Khơ Mú Sưu tầm, ghi âm: Tô Ngọc Thanh Đời sống không già vì có chúng em Nhạc và lời Trịnh Công Sơn. Khi xác định được hình thức biểu diễn của tác phẩm được chọn, đồng thời cũng phải dự kiến phương án đệm . Phần nhạc đệm được chuẩn bị kỹ càng có vai trò rất lớn đối với sự thành công của mỗi tiết mục. ở một chừng mực nào đó phần đệm nâng cao giá trị nhgệ thuật của tác phẩm, trình độ của người biểu diễn lên rất nhiều. Phần đệm cần phải soạn kỹ, tương đối ổn định để học sinh ghi nhớ một cách dễ dàng . Do đó cần hướng dẫn học sinh chuẩn bị kỹ. 17 c.Hướng dẫn sắp xếp chương trình Một chương trình biểu diến của học sinh có thể sắp xếp như sau: 1. Đồng ca 2. Đơn ca nam. 3. Tam ca hoặc song ca nữ. 4. Kể truyện hoặc đọc thơ 5. Múa 6. Tốp ca nam 7. Đơn ca nữ 8. Hát múa d. Hướng dẫn viết lời giới thiệu, dẫn chương trình. Giáo viên Âm nhạc hướng dẫn học sinh tuỳ vào chương trình cụ thể, lời giới thiệu tiết mục có thể ngắn hay dài, nhưng phải hay, xúc tích, đủ hấp dẫn học sinh chú ý theo dõi tiết mục được giới thiệu. Kết thúc chương trình bao giờ cũng phải có lời tuyên bố, kèm theo lời cám ơn các đại biểu và khán giả đã chú ý theo dõi động viên. 5. Biện Pháp 5: Hướng dẫn thực hiện chương trình hoạt động giáo dục Âm nhạc a.Hướng dẫn chuẩn bị * Chuẩn bị về kế hoạch chương trình Trong nhà trường phải thành lập ra ban tổ chức bao gồm: Đại diện Đảng uỷ, Ban giám hiệu, công đoàn, thanh niên, giáo viên chủ nhiệm, phụ trách Đoàn - Đội. Trong cuộc họp chung, Ban tổ chức cần thảo luận, thống nhất được kế hoạch chung bao gồm: -Nội dung. -Hình thức. -Thời gian biểu diễn chương trình. -Thời điểm tổ chức chương trình( ngày, tháng nào? từ mấy giờ?) Từ đó quy định thời điểm phát động phong trào, tổ chức sơ khảo, tổng duyệt chương trình. Trong cuộc họp đó, Giáo viên Âm nhạc cần hướng dẫn phân công trách nhiệm cụ thể, trong đó phải chỉ định một người chỉ đạo toàn bộ chương trình. Lưu ý thang điểm, cách chấm, cách tính điểm cho từng loại tiết mục, điểm chương trình 18 * Chuẩn bị về cơ sở vật chất. - Chuẩn bị trang trí. - Chuẩn bị âm thanh, ánh sáng. - Chuẩn bị đạo cụ cho các tiết mục - Chuẩn bị trang phục phù hợp với các tiết mục. - Chuẩn bị hoá trang, trang điểm. Việc chuẩn bị cho chương chình, nên hướng dẫn học sinh tham gia vào từng phần việc, sẽ gây được không khí hào hứng, chờ đón ngày hội và có tác dụng rất tích cực đến các em. b.Hướng dẫn tổ chức hoạt động. Phát động phong trào trong toàn trường trước 4 tuần. Phổ biến rõ những quy định về nội dung tiết mục, các hình thức biểu diễn Giáo viên chủ nhiệm phối hợp với giáo viên Âm nhạc để theo dõi quá trình luyện tập của các em. c.Duyệt tiết mục. Giáo viên Âm nhạc phối hợp với ban tổ chức có thể duyệt tiết mục của từng lớp sau khi các em đã chuẩn bị tương đối hoàn chỉnh hoặc có thể sơ khảo chung các tiết mục trong một buổi, ở một địa điểm. 19 Sau khi duyệt hoặc sơ khảo, lựa chọn được một số tiết mục, cần bố trí thời gian nhất định để luyện tập, ghép nhạc đệm và tiến hành sắp xếp chương trình biểu diễn. Cuối cùng là buổi tổng duyệt. Trước buổi biểu diễn chính thức nhất thiết phải có tổng duyệt từ đầu đến cuối một đến hai lần. ( Tập luyện chạy chương tình trước khi tổ chức ) d.Tiến hành biểu diễn. Khai mạc buổi biểu diễn, để gây không khí chung, có thể cho toàn thể học sinh tới dự cùng hát một bài quen thuộc trước khi khai mạc buổi biểu diễn. Trong buổi diễn, vai trò của người dẫn chương trình rất quan trọng. Mọi trạng thái của học sinh trong buổi lễ sẽ tuỳ thuộc một phần vào mức độ dẫn dắt chương trình do đó cần phải hướng dẫn học sinh chuẩn bị kỹ. Buổi biểu diễn nếu càng đông học sinh tham gia thì càng có hiệu quả. Tuy nhiên cần dự kiến những trục trặc bất ngờ do đó giáo viên Âm nhạc cần có cách giải quyết linh hoạt sao cho chương trình được tiếp nối, trôi chảy bình thường. Kết thúc buổi biểu diễn, nên chọn những tiết mục hay nhất để tuyên dương, khen thưởng. Nếu là cuộc thi văn nghệ, hội diễn, ban giám khảo sẽ cho điểm các tiết mục. Cuối buổi thi, mục công bố các tiết mục đạt giải sẽ hấp dẫn vui vẻ. Phần tổng kết đánh giá, cần chú ý tuyên dương, khen ngợi cả tinh thần, thái độ tích cực tham gia của các lớp, các cá nhân trong mọi khâu: Từ chuẩn bị, luyện 20 tập, tổ chức, duyệt và biểu diễn .Điều đó sẽ làm cho học sinh thêm phấn khởi, tự hào với những gì các em đã làm được, khuyến khích các em thêm hứng thú tham gia các hoạt động ngoại khoá IV. KHẢ NĂNG ÁP DỤNG CỦA SÁNG KIẾN Để áp dụng thành công giải pháp chỉ cần người giáo viên thực hiện đúng các bước, học sinh đam mê, sự đoàn kết phối hợp của các tổ chức đoàn thể đặc biệt là Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh. Sự quan tâm tạo điều kiện của Ban Giám Hiệu nhà trường. Thì bản giải pháp của tôi có thể áp dụng cho tất cả các giáo viên tại các trường trên địa bàn toàn Tỉnh. V. HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN Qua một thời gian áp dụng đề tài tôi thấy kết quả mà biện pháp đã đạt được thể hiện rất rõ ràng: Trên lớp học sinh tự tin, tích cực chủ động chiếm lĩnh tri thức góp phần nâng cao khả năng ca hát của các em HS cụ thể như sau. Nội dung Khối 6 Khối 7 Khối 8 Khối 9 T/S học sinh được khảo sát 74 80 63 78 Hát đúng 70 73 58 72 Hát sai 4 = 0.5% 7 = 0.9% 5 = 0.8% 6 = 0.8% (Các em tích cực tham gia các Câu lạc bộ của lớp, của khối) 21 Và hiệu quả nhất là khi áp dụng phương pháp tổ chức các chương trình văn nghệ tại nhà trường cụ thể: Tiến bộ về cả hình thức và nội dung 22 Chất lượng nghệ thuật nâng lên rõ rệt * Đối tượng hưởng lợi từ sáng kiến: Lợi ích từ việc tổ chức các hoạt động giáo dục Âm nhạc mang lại đó là: Học sinh tự tin, tích cực trong các hoạt động âm nhạc Phong trào hoạt động bề nổi từ các lớp, nhà trường tiến bộ rõ rệt. Tạo mối liên hệ gắn kết chặt chẽ giữa: Giáo viên, phụ huynh, học sinh và nhà trường Bên cạnh đó thực tế đã chứng minh trong nhiều năm gần đây trường trung học cơ sở Hoàng An luôn được cấp trên ghi nhận đánh giá cao về hoạt động phong trào đặc biệt là phong trào văn nghệ.