Giáo án Tự chọn Ngữ văn 9 - Chủ đề 6: Hoạt động giao tiếp - Năm học 2023-2024

Ngày soạn: 16/1/2024 Chủ đề : 6. Hoạt động giao tiếp (4T) Tiết 22 ÔN TẬP CÁC PHƢƠNG CHÂM HỘI THOẠI I. Mục tiêu cần đạt: 1. Kiến thức: - Củng cố kiến thức , giúp học sinh khắc sâu lí thuyết về các pc hội thoại 2. Kỹ năng - HS phân biệt được các phương châm hội thoại, vận dụng vào giao tiếp hằng ngày. 3. Thái độ: có ý thức vận dụng PC hội thoại. II. Nội dung Phƣơng pháp Nội dung - Học sinh nhắc lại nội dung các PC I. Ôn tập hội thoại, lấy được ví dụ - P/c về lƣợng : Nãi đủ kh«ng thiÕu kh«ng thõa. - Gv khắc sâu - P/c vÒ chÊt: Nãi ®óng sù thËt. - P/c quan hÖ: Nãi ®óng ®Ò tµi giao tiÕp. - P/c c¸ch thøc: Nãi ng¾n gän, rµnh m¹ch. - P/c lÞch sù: Nói tÕ nhÞ, t«n träng ng­êi kh¸c. II. Luyện tập Bài tập 1:- Câu tục ngữ “ Lời nói gói vàng” và Lời nói chẳng mất tiền mua Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau Có mâu thuẫn với nhau không? Dựa vào các phương châm hôi thoại em hãy lí giải điều đó. 2- So sánh sự việc xảy ra: - Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi Hàng xóm bốn bên trở về lầm lụi Đỡ đần bà dựng lại túp lều tranh 1 Với lời bà dặn cháu trong bài thơ “ Bếp lửa” của Bằng Việt: - Cứ bảo nhà vẫn được bình yên Ta thấy có một phương châm hội thoại đã bị vi phạm. Đó là phương châm nào?lí giải ý nghĩa sự không tuân thủ phương châm hội thoại đó. 3) Giải thích nghĩa của mỗi thành ngữ sau và cho biết mỗi thành ngữ liên quan đến phương châm hội thoại nào? a) hứa hươu, hứa vượn b) Ông nói gà, bà nói vịt c) Dây cà ra dây muống d)Một tấc đến giời e) ăn đơm nói đặt g) Cãi chày cãi cối h) Khua môi mũa mép i) Nói băm nói bổ k)Điều nặng tiếng nhẹ l)Nửa úp, nửa mở m)Đánh trống lảng 0) Nói như dùi đục chấm mắm cáy Bài 4: sau đây là 3 lƣợt lời của nhân vật chị Dậu nói với nhân vật Cai Lệ trong tiểu thuyết “ Tắt đèn” của Ngô Tất Tố: Lượt lời 1: Cháu van ông, nhà cháu vừ mới tỉnh được một lúc, ông tha cho! Lượt lời 2: Chồng tôi đau ốm, ông không được phép hành hạ! Lượt lời 3: mày trói ngay chồng bà đi, bà cho mày xem! Từ ba lượt lời trên, em hãy cho biết a) Từ ngữ xưng hô đã làm cho vai xã hội của người nói thay đổi như thế nào? b) Sự tuân thủ và không tuân thủ phương châm lịch sự của người nói được thể hiện sa sao? Ý nghĩa Bài 5: Những câu tục ngữ, ca dao sau khuyên chúng ta điều gì, nó liên quan đến phƣơng châm hội thoại nào? a) Một câu nhịn là chín câu lành b) Chim khôn kêu tiếng rảnh rang Người khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe. 2 c) Vàng sa xuống biển khôn tìm Người xa lời nói như chim sổ lồng. d) vàng thì thử lửa thử than Chuông kêu thử tiếng, người ngoan thử lời. III. Củng cố, hướng dẫn VN Bài 6: Cho tình huống: Khi cha mẹ đi vắng, có ngƣời lạ mặt đến hỏi về tình hình gia đình nhƣ ngày giờ đi làm của cha mẹ, Em cần tuân thủ những phƣơng châm hội thoại nào khi trả lời khách? Phƣơng châm hội thoại nào không nên tuân thủ? Vì sao? - GV hƣớng dẫn hs làm (+ Khi trả lời khách em cần tuân thủ p/c lịch sự ( thể hiện sự tôn trọng khách) + Em không nên tuân thủ p/c về chất, vì những thông tin chính xác về gia đình, em cung cấp cho khách có thể gây hại cho gia đình em) + Em không nên tuân thủ p/c cách thức, vì nếu đoán được ý của người xấu em sẽ lảng sang chuyện khác để tránh việc trả lời thông tin của gia đình.) ======================================================== Tiết 23: LỜI DẪN TRỰC TIẾP, LỜI DẪN GIÁN TIẾP *Mục tiêu: Học sinh nắm được kiến thức về Lời dẫn TT và lời dẫn gián tiếp HS nhận diện được lời dẫn, biết chuyển từ lời dẫn TT sang lời dẫn gián tiếp Cso kĩ năng làm bài tập. * Tiến trình 1.Gv+ học sinh ôn lại kiến thức 2. Bài tập: Bài tập 1 : Tìm lời dẫn trực tiếp và gián tiếp trong những câu sau đây: a) Bà già đi chợ cầu Đông Bói xem một quẻ lấy chồng lợi chăng Thầy bói gieo quẻ nói rằng: Lợi thì có lợi nhưng răng không còn. b) Mẹ ơi, trên mây có người đang gọi con: Bọn tớ chơi từ khi thức dậy cho đến lúc chiều tà. Bọn tớ chơi với bình minh vàng, Bọn tớ chơi với vầng trăng bạc. 3 c) Nhà họa sĩ nghĩ thầm:” Khách tới bất ngờ, chắc cu cậu chưa kịp quét tước dọn dẹp, chưa kịp gấp chăn màn chẳng hạn” d) Cháu nói: “ đấy bác cũng chẳng “ thèm” người là gì?” Bài 2: Xác định lời dẫn trực tiếp sau đó chuyển lời dẫn trực tiếp sang lời dẫn gián tiếp trong các trường hợp sau: a) ông lão nắm hai tay lại mà rít lên: Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt gian bán nước để nhục nhã thế này? b)Thôi u không ăn, u để phần cho con. Con chỉ được ăn ở nhà bữa này nữa thôi. U không muốn ặn tranh của con. Con cứ ăn thật no, không phải nhường cho u. * Củng cố, dặn dò ========================================================== Tiết 24: ĐỐI THOẠI, ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM *Mục tiêu: - Hs ôn và nắm được các hình thức giao tiếp: đối thoại, độc thoại và độc thoại nôi tâm -HS hiểu được tác dụng của các hình thức ngôn ngữ và phân biệt được sự khác nhau gã độc thoại và độc thoại nội tâm. - Xây dựng được cuộc hội thoại có đầy đủ các hình thức ngôn ngữ giao tiếp. *Tiến trình: 1.HS nhắc lại khái niệm về đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm và lấy ví dụ. 2.Bài tập. Xây dựng một tình huống hội thoại có ngôn ngữ đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm. VD: Bài tập về nhà hôm qua khó quá,tôi vẫn chưa thể hoàn thành xong.Trên đường đến lớp tôi vô cùng lo lắng,bồn chồn không hề biết có bị mắng ko nx?Bỗng Hiền-tổ trưởng tổ tôi hỏi tui: -làm sao thế? -Tớ quên chưa làm bài tập. Rồi Hiền về chỗ và lấy vở đưa cho tôi: 4 -Cậu tham khảo đi. Tôi cầm quyển vở trên tay.Tôi ko tin vào mắt mình,thường thì tôi nói xấu vì nó ghi tên tôi.Có lẽ mình đã nghĩ sai về Hiền rùi.Mình phải rút kinh nghiệm thui!Ngay lúc đó tôi chỉ muốn thốt lên: -Hiền!Cảm ơn bạn nhiều lắm! *GV nhận xét, củng cố kiến thức. =============== Tiết 25:NGHĨA TƢỜNG MINH VÀ HÀM Ý Bài tập 1: Xác định câu chứa hàm ý và giải đoán hàm ý trong các trường hợp dưới đây: a) Ngủ yên!Ngủ yên! Cò ơi, chớ sợ Cành có mềm mẹ đã sẵn tay nâng. b)Cô tôi liền vỗ vai tôi, cười và nói rằng: - Mày dại quá, cứ vào đi , tao chạy tiền tàu cho. Vào mà bắt mợ mày may vá, sắm sửa và thăm em bé chứ. ( Trích: Trong lòng mẹ- Nguyên Hồng) c) Vợ chàng quỷ quái tinh ma Phen này kẻ cắp bà già gặp nhau Kiến bò miệng chén chưa lâu Mưu sâu cũng trả nghĩa sâu cho vừa. ( trích: Kiều báo oán) d) Tuổi già cần nước che, ở Lào Cai đi sớm quá. Anh hãy đưa ra cái món chè pha nước mưa thơm như hoa caueb Yên Sơn nhà anh. đ) Trời ơi, chỉ còn có năm phút! e)Chính anh thanh niên giật mình hét to, giọng đầy tiếc rẻ. anh chạy ra phái sau rồi trở vào liên, tay cầm một cái làn. Nhà họa sĩ tặc lưỡi đứng dậy. 5 Ê) Anh Sáu vẫn ngồi im, giả vờ không nghe, chờ nó gọi “ Ba vô ăn cơm”. Con bé cứ đứng trong bếp nói vọng ra: - Cơm chín rồi. g) Mời bác và cô vào trong nhà. Chè đã ngấm rồi đấy ======================== TỔ CHUYÊN MÔN DUYỆT CHỦ ĐỀ 6 TT TẠ THỊ NHUNG 6