Giáo án Khoa học tự nhiên 9 - Tiết 1-3, Bài 1: Giới thiệu 1 số dụng cụ và hóa chất. Thuyết trình 1 vấn đề khoa học - Năm học 2024-2025

Tuần 1,2 từ ngày: 6/9/2024 đến ngày 14/9/2024 Ngày soạn: 01/9/2024 Tiết 1,2,3 : BÀI 1: GIỚI THIỆU MỘT SỐ DỤNG CỤ VÀ HÓA CHẤT. THUYẾT TRÌNH MỘT VẤN ĐỀ KHOA HỌC I. MỤC TIÊU 1. Về kiến thức – Nhận biết được một số dụng cụ và hoá chất sử dụng trong học tập Khoa học tự nhiên 9. – Trình bày được các bước viết và trình bày báo cáo; làm được bài thuyết trình một vấn đề khoa học. 2. Về năng lực a) Năng lực chung – Tích cực thảo luận để thực hiện nhiệm vụ của nhóm trong hoạt động tìm hiểu về một số dụng cụ và cách sử dụng. – Chủ động nêu ý kiến thảo luận để đề xuất dụng cụ, hoá chất sử dụng và quy trình thí nghiệm chứng minh tính chất hoá học chung của acid hoặc base. – Hỗ trợ các thành viên trong nhóm thực hiện thí nghiệm chứng minh tính chất hoá học chung của acid, base. – Chủ động tìm hiểu kiến thức về các dụng cụ sử dụng trong môn Khoa học tự nhiên 9 trong SGK. b) Năng lực KHTN – Nhận biết được một số dụng cụ và hóa chất trong học tập KHTN 9. – Phát triển khả năng làm việc nhóm, trình bày báo cáo và làm được một bài thuyết trình về vấn đề khoa học. 3. Về phẩm chất - Tham gia tích cực hoạt động nhóm phù hợp với khả năng của bản thân. - Cẩn thận, trung thực và thực hiện các yêu cầu trong chủ để bài học. - Có niềm say mê, hứng thú với việc khám phá và học tập KHTN. II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 1. Giáo viên:Máy tính, ti vi. Phiếu học tập 2. Học sinh: Bảng nhóm III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC Tiết 1 Hoạt động 1: Khởi động a) Mục tiêu: – Nêu được cách lựa chọn hoá chất và dụng cụ phù hợp khi tiến hành các thí nghiệm. b) Nội dung: Tạo ra tinh huống : Làm thế nào để lựa chọn được dụng cụ, hoá chất phù hợp để thực hiện thành công TN và an toàn? c) Sản phẩm: Câu trả lời của HS d) Tổ chức thực hiện: Hoạt động của GV và HS Nội dung Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ Để lựa chọn được dụng cụ và - GV trình chiếu các hình ảnh (1), (2), (3) và yêu cầu HS quan sát. hoá chất phù hợp và an toàn, người tiến hành cần: + Xác định rõ mục đích của thí nghiệm. + Có hiểu biết rõ ràng về công dụng của từng dụng cụ thí nghiệm, tính chất của từng loại hoá chất. - Yêu cầu HS hoạt động cá nhân và suy nghĩ trả lời câu hỏi đầu bài. Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ - GV đặt câu hỏi gợi mở cho HS có hướng suy nghĩ và trả lời. Bước 3: Báo cáo và thảo luận: HS trả lời, HS khác nhận xét, bổ xung Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện - GV nhận xét chung và dẫn dắt vào bài học mới. Tiến hành các thí nghiệm là một hoạt động quan trọng kiểm chứng các dự đoán trong lĩnh vực khoa học tự nhiên. Các dụng cụ thí nghiệm, hoá chất được lựa chọn như thế nào? Kết quả thí nghiệm được trình bày ra sao để đảm bảo tính khoa học? Bài học ngày hôm nay sẽ giúp các em trả lời được những câu hỏi đó. HOẠT ĐỘNG 2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI Hoạt động 2.1: Giới thiệu một số dụng cụ và cách sử dụng a. Mục tiêu: - Nhận biết được một số dụng cụ sử dụng trong dạy học môn Khoa học tự nhiên 9.– Chủ động tìm hiểu kiến thức về các dụng cụ sử dụng trong môn Khoa học tự nhiên 9 trong SGK. b. Nội dung: - GV sử dụng kĩ thuật mảnh ghép thông qua hoạt động “Xây dựng kiến thức” để tìm hiểu về một số dụng cụ. c. Sản phẩm: PHT đầy đủ đáp án như sau d. Tổ chức thực hiện Hoạt động của GV và HS Nội dung Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ I. Giới thiệu một số dụng cụ GV sử dụng kĩ thuật mảnh ghép, thực hiện: và cách sử dụng Vòng 1: Nhóm chuyên gia 1. Một số dụng cụ thí nghiệm quang h c + Chia lớp thành 4 nhóm chuyên gia. ọ -Ngu n sáng + Yêu cầu HS đọc mục I trong SGK/tr.6 và thực hiện: Nhóm ồ 1: Tìm hiểu đặc điểm, cấu tạo, chức năng sử dụng, các lưu ý - Bản bán trụ và bảng chia độ khi sử dụng và bảo quản một số dụng cụ thí - Bộ dụng cụ tìm hiểu tính nghiệm quang học. chất ảnh qua thấu kính Nhóm 2: Tìm hiểu đặc điểm, cấu tạo, chức năng sử dụng, các 2. Một số dụng cụ thí nghiệm lưu ý khi sử dụng và bảo quản một số dụng cụ thí nghiệm điện điện từ từ. - Điện kế Nhóm 3: Tìm hiểu đặc điểm, cấu tạo, chức năng sử dụng, các - Đồng hồ đo điện đa năng lưu ý khi sử dụng và bảo quản một số dụng cụ thí nghiệm tìm - Cuộn dây dẫn có hai đèn Led hi u v ch t và s bi i ch t. ể ề ấ ự ến đổ ấ 3. Một số dụng cụ thí nghiệm Nhóm 4: Tìm hiểu đặc điểm, cấu tạo, chức năng sử dụng, các tìm hiểu về chất và sự biến đổi lưu ý khi sử dụng và bảo quản một số dụng cụ dùng trong quan chất sát nhi m s c th . ễ ắ ể - Bát sứ Vòng 2: Nhóm các m nh ghép ả - Phễu ng d n HS hình thành nhóm m i: m i nhóm m i g m 4 + Hướ ẫ ớ ỗ ớ ồ - Bình cầu thành viên, mỗi thành viên đến từ 1 nhóm chuyên gia. Lưới toả nhiệt + Yêu cầu các thành viên trong nhóm chia sẻ đầy đủ các thông 4.Một số dụng cụ quan sát tin tìm hiểu được từ vòng chuyên gia cho các thành viên còn trong nhiễm sắt thể lại của nhóm. - Hộp chứa tiêu bản + Yêu cầu HS các nhóm thảo luận và thực hiện các nhiệm vụ: (1) Đề xuất cách tạo ra tia sáng, chùm sáng dùng đèn dây tóc và các tấm chắn sáng có khe hẹp. (2) Quan sát điện kế trong Hình 1.4–SGK/tr.7, giải thích vì sao vạch 0 nằm giữa thang đo. (3) Trả lời các câu hỏi: 1. Phễu, phễu chiết, bình cầu trong phòng thí nghiệm thường được làm bằng vật liệu gì? Cần lưu ý điều gì khi sử dụng chúng? 2. Khi sử dụng các dụng cụ thuỷ tinh để thực hiện các thí nghiệm ở nhiệt độ cao, tại sao phải dùng lưới tản nhiệt? Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ HS làm việc cá nhân HS trao đổi nhóm theo yêu cầu của Gv HS ghép nhóm mới và thảo luạn về các vấn đề đã tìm hiểu Bước 3: Báo cáo và thảo luận - Gọi 1 nhóm đại diện trình bày kết quả. Các nhóm khác bổ sung Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ - GV kết luận về nội dung kiến thức mà các nhóm đã đưa ra. - Chấm điểm cho các nhóm (bảng chấm điểm phụ lục). Tiết 2 Hoạt động 2: Tìm hiểu một số hoá chất cơ bản trong phòng thí nghiệm a. Mục tiêu: Nhận biết được một số hoá chất sử dụng trong dạy học môn Khoa học tự nhiên 9. Chủ động nêu ý kiến thảo luận để đề xuất dụng cụ, hoá chất sử dụng và quy trình thí nghiệm chứng minh tính chất hoá học chung của acid hoặc base. b. Nội dung: c. Sản phẩm: Câu trả lời của nhóm học sinh d. Tổ chức thực hiện Hoạt động của GV và HS Nội dung Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ II. Một số hoá chất cơ bản trong – GV thực hiện: phòng thí nghiệm + Chia nhóm HS, tối đa 6 HS/nhóm. + Dụng cụ: ống nghiệm hoặc cốc thuỷ + Yêu cầu HS làm việc nhóm, thảo luận để đề tinh, giấy pH hoặc bộ que thử pH, bình xịt xuất dụng cụ, hoá chất sử dụng và quy trình nước, ống pipet, ống chia, dụng cụ trộn và thí nghiệm chứng minh tính chất hoá học đựng dung dịch. chung của acid hoặc base (nhiệm vụ 1). + Hoá chất: + Phát dụng cụ thí nghiệm cho các nhóm, yêu • Acid: acid axetic (CH₃COOH), acid cầu HS tiến hành thí nghiệm theo quy trình sulfuric loãng (H₂SO₄), hoặc acid clohidric loãng (HCl). đã thống nhất (nhiệm vụ 2). • Base: Dung dịch nước xút (NaOH) Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ hoặc dung dịch ammoniac (NH₃). - Hs làm việc theo nhóm + Quy trình thí nghiệm: Bước 3: Báo cáo và thảo luận dung acid và base - G i di n trình bày k t qu . Các nhóm • Chuẩn bị dịch ở ọi 1 nhóm đạ ệ ế ả nồng độ thấp bằng cách pha loãng khác bổ sung chúng với nước. Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ • Đo pH của từng dung dịch bằng giấy pH - GV kết luận về nội dung kiến thức mà các nhóm đã hoặc que thử pH. đưa ra. • Chứng minh tính chất phản ứng với dung dịch điện li: thêm một chất chuyển màu (ví dụ như phenolphthalein) vào dung dịch base và quan sát sự thay đổi màu sắc. – Kết quả tiến hành các thí nghiệm theo quy trình. Tiết 3 Hoạt động 2.3: Viết báo cáo và thuyết trình một vấn đề khoa học Hoạt động 2.3.1: Mô tả các bước viết báo cáo a. Mục tiêu: – Từ thông tin được cung cấp trong SGK, GV hướng dẫn HS trình bày được một vấn đề khoa học bằng một văn bản báo cáo khoa học. – Thông qua việc hình thành kiến thức mới, HS phát triển được các năng lực chung và năng lực đặc thù b. Nội dung: – GV sử dụng kĩ thuật khăn trải bàn thông qua hoạt động “Bàn tròn tri thức” để tìm hiểu về các bước báo cáo. c. Sản phẩm: Phiếu học tập của học sinh d.Tổ chức thực hiện Hoạt động của GV và HS Nội dung Bước 1 : Chuyển giao nhiệm vụ: III. Viết và trình bày báo cáo một vấn – GV sử dụng kĩ thuật khăn trải bàn thông qua hoạt đề khoa học động “Bàn tròn tri thức” Cấu trúc: Cách thức: + Tiêu đề – GV chia lớp thành 4 nhóm, nhóm cử ra nhóm trưởng + Tóm tắt và thư kí. Các nhóm thảo luận để trả lời các câu hỏi + Giới thiệu sau: + Phương pháp + Nêu c u trúc báo cáo? ấ + Kết quả + Trong quá trình báo cáo, gi thuy t khoa h c c ả ế ọ đượ + Thảo luận xây dựng nhằm mục đích gì? + Kết luận + Theo em mục kết quả và thảo luận có ý nghĩa gì + Tài liệu tham khảo trong bài báo cáo? + Vì sao phần kết luận báo cáo phải chỉ rõ đạt được mục đích báo cáo hay không? Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: - HS làm việc nhóm. Kết quả câu trả lời của HS được trình bày trong mục A Phiếu học tập. Qua đó, trình bày được một vấn đề khoa học bằng một văn bản báo cáo khoa học - GV quan sát hỗ trợ khi cần thiết, đặt các câu hỏi gợi mở cho HS khi HS gặp khó. Bướ 3: Báo cáo và thảo luận - GV sử dụng vòng quay wheelofnames.com/vi/ để lựa chọn một nhóm đại diện trình bày câu trả lời. Các nhóm còn lại thảo luận về câu trả lời của các nhóm bạn, bổ sung thêm các ý còn thiếu, đưa ra các câu hỏi còn băn khoăn để GV và các nhóm khác cùng giải đáp. - Cho HS nhận xét chéo cho nhau, góp ý chỉnh sửa. - GV chỉnh sửa lại các đáp án cho HS (nếu có sai). - Chấm điểm cho các nhóm. Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ: - GV chốt lại các kiến thức cho HS quan trọng cho HS: - Báo cáo khoa học là một văn bản trình bày rõ ràng, đầy đủ, chi tiết quá trình nghiên cứu một vấn đề khoa học Hoạt động 2.3.2: Thiết kế bài thuyết trình về vấn đề khoa học a. Mục tiêu: – Từ thông tin được cung cấp trong SGK, GV hướng dẫn HS trình bày được cấu trúc một bài thuyết trình về một vấn đề khoa học. – Thông qua việc hình thành kiến thức mới, HS phát triển được các năng lực chung và năng lực đặc thù. b. Nội dung: – GV sử dụng kĩ thuật khăn trải bàn thông qua hoạt động “Bàn tròn tri thức”. c. Sản phẩm: Kết quả của nhóm HS d. Tổ chức thực hiện Hoạt động của GV và HS Nội dung Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: Để việc thuyết trình một vấn đề khoa GV đưa ra câu hỏi” học có chất lượng tốt, chúng ta cần chuẩn bị kĩ bài thuyết trình một cách + Em cần chuẩn bị gì để thuyết trình một vấn đề khoa ngắn gọn, phản ánh đầy đủ thông tin học những điểm chính trong bài báo cáo. Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: HS làm việc cá nhân Bước 3:Báo cáo và thảo luận 2 HS trình bày, HS khác nhận xét bổ xung. Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ - GV chốt lại các kiến thức cho HS quan trọng cho HS: 3.Hoạt động 3: Luyện tập a. Mục đích: Ôn tập củng cố kiến thức về bài học b. Nội dung: HS làm một số bài tập trắc nghiệm c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS Câu 1. Khi bảo quản H2SO4 cần lưu ý điều gì? A. Sử dụng các thùng kim loại để bảo quản B. Để gần nơi chứa base hay chất khử C. Lưu trữ bằng bồn nhựa, phuy nhựa D. Bảo quản chung với các kim loại nặng, kim loại nhẹ, các chất có tính acid Câu 2. Đâu không phải là ưu điểm khi sử dụng báo cáo treo tường? A. Hỗ trợ hiệu quả khi thuyết trình B. Có thể tự do sáng tạo nội dung C. Dễ dàng chỉnh sửa trên phần mềm D. Có thể sáng tạo hình thức theo sở thích Câu 3. Hóa chất nào sau đây thường được sử dụng trong sản xuất bánh kẹo A. Calcium carbonate B. Glucose C. Calcium oxide D. Đồng (II) oxide Câu 4. Phần đầu tiên trong cấu trúc bài báo cáo khoa học là: A. Mục tiêu B. Giả thuyết khoa học C. Tiêu đề D. Thiết bị và vật liệu Câu 5. Dụng cụ nào sau đây được dùng để hỗ trợ học tập lĩnh vực vật lí trong môn Khoa học tự nhiên 9 A. Tiêu bản nhiễm sắc thể người B. Lăng kính C. Lamen D. Ống nghiệm Câu 6. Đây là dụng cụ: A. Thấu kính hội tụ B. Lăng kính C. Lamen D. Lam kính Bức tranh bí ẩn: Phễu thủy tinh - Kiến thức bổ sung: Phễu thủy tinh thí nghiệm là sản phẩm có phần ống bên trên rộng để trót sản phẩm vào và thon dần đều về phần đuôi để đưa sản phẩm cần trích chiết vào dụng cụ chứa có miệng với đường kính nhỏ. d) Tổ chức thực hiện Hoạt động của GV và HS Nội dung Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: III. Luyện tập - GV tiến hành trò chơi “Bức tranh bí ẩn” Câu 1: C Luật chơi: Câu 2: C Chia lớp thành 6 nhóm. Câu 3: B Câu 4: C Câu 5: B - Mỗi nhóm chọn mảnh ghép bất kì, hoàn thành câu Câu 6: B hỏi sẽ mở ra được mảnh ghép, mảnh ghép được mở ra sẽ lộ ra bức tranh bí mật. - Mỗi câu trả lời đúng được 5 điểm, câu sai không có điểm và nhường quyền cho bạn khác. - Câu hỏi ở bức tranh bí mật, các nhóm có 15s suy nghĩ. Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ - HS tham gia chơi trò chơi - GV làm quản trò, trình chiếu các câu hỏi và hỗ trợ HS khi cần thiết. Bước 3: Báo cáovà thảo luận - Cho cả lớp trả lời ; Mời đại diện giải thích. - Hỗ trợ HS giải các câu hỏi khó. - GV kết luận về nội dung kiến thức. Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện 4. Hoạt động 4: Vận dụng a) Mục tiêu: – Thiết kế được một bài thuyết trình một vấn đề khoa học trên phần mềm hoặc báo cáo treo tường. b) Nội dung: – GV yêu cầu HS làm việc nhóm, thiết kế một báo cáo treo tường, poster hoặc powerpoint để trình bày kết quả của một nghiên cứu khoa học hoặc một bài thực hành mà em đã thực hiện trong môn Khoa học tự nhiên . - Sản phẩm nộp vào tuần sau c) Sản phẩm: Sản phẩm báo cáo treo tường hoặc poster, powerpoint của HS tự làm d) Tổ chức thực hiện Hoạt động của GV và HS Nội dung Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: – GV yêu cầu HS làm việc nhóm, thiết kế một báo cáo treo tường, poster hoặc powerpoint để trình bày kết quả của một nghiên cứu khoa học hoặc một bài thực hành mà em đã thực hiện trong môn Khoa học tự nhiên . - Sản phẩm nộp vào tuần sau Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ HS dựa vào kiến thức đã được tìm hiểu, thực hiện nhiệm vụ học tập ở nhà. Bước 3: Báo cáovà thảo luận - Các nhóm nộp báo cáo cho GV trước tiết học tiếp theo. GV tiến hành chấm, nhận xét cho từng báo cáo của các nhóm và chọn 1 báo cáo tiêu biểu. Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện GV nêu nhận xét chung kết quả thực hiện của các nhóm, nhắc nhở các lỗi sai thường gặp (nếu có).