Giáo án dạy thêm Ngữ văn 8 - Buổi 14, Tiết 40-42: Ôn tập cuối học kì II. Luyện tập viết bài văn phân tích tác phẩm truyện

Bài 14( Tiết 40+41+42) Ôn tập cuối kì 2 Luyện tập viết bài văn phân tích tác phẩm truyện A.Mục tiêu cần đạt 1.Năng lực - HS nắm được các kiến thức đã học , vận dụng kiến thức để làm xây dựng và trả lời câu hỏi phần đọc hiểu - HS thành thạo kĩ năng viết bài văn NLVH: Phân tích một tác phẩm truyện. -Hs có kĩ năng chia sẻ, trao đổi về phương pháp làm bài cũng như tích cực tiếp thu ý kiến. 2. Phẩm chất: - Chăm chỉ, trung thực B.Tiến trình tổ chức các hoạt động HĐ1: Tiết 1: Ôn tập kiến thức 1. Câu phân theo mục đích nói 2. Câu khẳng định, câu phủ định 3. Dàn ý bài văn NLVH: Phân tích tác phẩm truyện 4. GV: Củng cố phương pháp xây dựng lí lẽ và dẫn chứng trong bài văn PTTP truyện HĐ 2(tiết 2+) Luyện đề -HS lên bảng trình bày ( câu I) -Câu 2: GV chụp bài, chữa trên máy chiếu -HS nhận xét, rút KN Đề số 1: PHẦN I. ĐỌC – HIỂU (6,0 điểm) Đọc đoạn trích sau đây và thực hiện các yêu cầu: ĐỪNG SỢ VẤP NGÃ Bất cứ ai cũng đã từng thất bại, đã từng vấp ngã ít nhất một lần trong đời như một quy luật bất biến của tự nhiên. Có nhiều người có khả năng vực dậy, đứng lên rồi nhẹ nhàng bước tiếp như thể chẳng có chuyện gì xảy ra, nhưng cũng có nhiều người chỉ có thể ngồi một chỗ và vẫn luôn tự hỏi lí do vì sao bản thân lại có thể dễ dàng “mắc bẫy” đến như thế Bất kì vấp ngã nào trong cuộc sống cũng đều mang lại cho ta một bài học đáng giá: về một bài toán đã áp dụng cách giải sai, về lòng tốt đã gửi nhầm chủ nhân hay vẽ một tình yêu lâu dài bỗng phát hiện đã trao nhầm đối tượng, Đừng để khi tia nắng ngoài kia đã lên, mà con tim vẫn còn băng lạnh. Đừng để khi cơn mưa kia đã tạnh, mà những giọt lệ trên mi mắt vẫn còn tuôn rơi. Thời gian làm tuổi trẻ đi qua nhanh lắm, không gì là mãi mãi, nên hãy sống hết mình để không nuối tiếc những gì chỉ còn lại trong quá khứ mà thôi (Trích Hãy học cách đứng lên sau vấp ngã, theo 4/6/2015) Câu 1 Hãy chỉ ra phương thức biểu đạt chính của đoạn văn. Câu 2 Theo tác giả, khi thất bại con người có những cách ứng xử nào? Câu 3 Nêu các luận điểm chính của đoạn trích trên. Câu 4 .Xét theo mục đích nói thì câu sau thuộc kiểu câu gì? Đừng để khi tia nắng ngoài kia đã lên, mà con tim vẫn còn băng lạnh. Câu 5 (1,0 điểm): Từ văn bản trên, em rút ra bài học gì cho bản thân? PHẦN II. VIẾT (4,0 điểm Phân tích truyện ngắn sau Đôi tai của tâm hồn Một cô bé vừa gầy vừa thấp bị thầy giáo loại ra khỏi dàn đồng ca. Cũng chỉ tại cô bé ấy lúc nào cũng chỉ mặc mỗi một bộ quần áo vừa bẩn vừa cũ, lại rộng nữa. Cô bé buồn tủi khóc một mình trong công viên. Cô bé nghĩ: “Tại sao mình lại không được hát ? Chẳng lẽ mình hát tồi đến thế sao?". Cô bé nghĩ mãi rồi cô cất giọng hát khe khẽ. Cô bé cứ hát hết bài này đến bài khác cho đến khi mệt lả mới thôi. "Cháu hát hay quả !". Một giọng nói vang lên "Cảm ơn cháu, cháu gái bé nhỏ, cháu đã cho ta cả một buổi chiều thật vui vẻ”. Cô bé ngẩn người. Người vừa khen cô bé là một ông cụ tóc bạc trắng. Ông cụ nói xong liền đứng dậy và chậm rãi bước đi.Hôm sau, khi cô bé đến công viên đã thấy cụ già ngồi ở chiếc ghế đá hôm trước, khuôn mặt hiền từ mỉm cười chào cô bé. Cô bé lại hát, cụ già vẫn chăm chú lắng nghe. Cụ vỗ tay nói lớn: "Cảm ơn cháu, cháu gái bé nhỏ của ta, cháu hát hay quá !”. Nói xong cụ già lại chậm rãi một mình bước đi.Cứ như vậy nhiều năm trôi qua, cô bé giờ đây đã trở thành một ca sĩ nổi tiếng. Cô gái vẫn không quên cụ già ngồi tựa lưng vào thành ghế đá trong công viên nghe cô hát. Một buổi chiều mùa đông, cô đến công viên tìm cụ nhưng ở đó chỉ còn lại chiếc ghế đá trắng không. "Cụ già ấy đã qua đời rồi. Cụ ấy điếc đã hơn 20 năm nay. " - Một người trong công viên nói với cô. Cô gái sững người. Một cụ già ngày ngày vẫn chăm chú lắng nghe và khen cô hát lại là một người không có khả năng nghe? Đề 2: PHẦN I: ĐỌC HIỂU (4.0 điểm) Đọc ngữ liệu sau và trả lời câu hỏi: NGƯỜI THẦY VÀ NHỮNG TỜ TIỀN CŨ (1) Cuối cùng nó cũng đậu đại học. Người đầu tiên nó muốn thông báo tin quan trọng ấy không phải là ba hay mẹ nó mà là người thầy kính yêu của nó Nhà nó nghèo, lại đông anh em, quê nó cũng nghèo nên từ lâu chẳng có mấy ai dám nghĩ đến chuyện cho con vào đại học. Ba mẹ nó cũng vậy, phần vì quá nghèo, phần là vì nghĩ đến điều kiện của con mình “làm sao mà chọi với người ta”! Thầy là người duy nhất ủng hộ nó, cho nó niềm tin rằng “mình có thể”. (2) Vui mừng chẳng được bao lâu, bao nhiêu lo lắng tràn về vây lấy nó Năm năm trời, hàng trăm thứ tiền như bầy ong vo ve trong đầu nó. Rồi thầy đến mang cho nó một lô sách, vở mà nó đoán là những bài học “nhân - lễ - nghĩa” của thầy, dúi vào tay nó một gói nhỏ mà thầy bảo là “bí kíp” rồi dặn chỉ lúc nào khó khăn nhất mới được mở ra. Nó đã không “cảnh giác” thừa. Gói “bí kíp” mà lúc nhận từ tay thầy nó đã ngờ ngợ là một xấp những tờ tiền 10.000 đồng bọc trong hai lớp nilon cũ kỹ, những tờ tiền được vuốt phẳng phiu phần nhiều đã nhàu nát mà nó tin rằng thầy đã để dành từ lâu lắm! 900.000 đồng, nó cứ mân mê những đồng 10.000 đã cũ mà thèm một góc không có ai để khóc. (3) Đã hai năm kể từ cái ngày thầy lặn lội lên Sài Gòn thăm nó, dúi vào tay nó những đồng 10.000 nhọc nhằn rồi lại vội vã trở về. Sau đó thầy chuyển công tác. Hai năm, thỉnh thoảng nó vẫn nhận được những đồng 10.000 của thầy (lạ thay, lại vào những lúc tưởng chừng như nó bế tắc nhất!) Hai năm, nó vẫn chưa một lần về thăm thầy. Trưa, mới đi học về, mẹ điện lên báo: “Thầy Hoà mất rồi!”. Nó chỉ lắp bắp hỏi được ba chữ: “Sao thầy mất?”, rồi sụp xuống khi mẹ cũng nghèn nghẹn ở đầu dây bên kia: “Thầy bệnh lâu rồi mà không ai biết. Ngày đưa thầy vào viện, bác sĩ chụp hình mới biết thầy đã hư hết lục phủ ngũ tạng rồi, chưa ai kịp đi thăm thì thầy đã ”. (4) Nó bỏ hết mọi sự leo lên xe đò. Trong cái nóng ban trưa hầm hập với cơn say xe mệt mỏi, nó thấy thầy hiền hậu đến bên nó, dúi vào đôi tay nóng hổi của nó những tờ 10.000 đồng lấp lánh Đến bây giờ nó mới để ý thấy thầy đã xanh xao lắm, bàn tay tài hoa khéo léo ngày xưa đã gân guốc lên nhiều lắm Nó chợt tỉnh, nước mắt lại lăn dài trên má, trái tim nó gào lên nức nở: “Thầy ơi sao không đợi con về !?”. Vì nó cứ đinh ninh: nếu đổi những đồng 10.000 kia thành thuốc, thầy sẽ sống cho đến khi nó kịp trở về (Theo “Hạt giống tâm hồn”) a. Xác định thể loại và phương thức biểu đạt chính của văn bản. b. Tìm thán từ có trong câu sau, cho biết thán từ đó dùng để làm gì?: “Thầy ơi sao không đợi con về !?” c. Tìm 02 từ tượng hình và 02 từ tượng thanh xuất hiện trong văn bản. d. Vì sao khi nhận được thông báo đỗ đại học, người mà nhân vật “nó” muốn báo tin đầu tiên là người thầy? e. Tìm và phân tích hiệu quả nghệ thuật của một biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn (2). f. Từ việc đọc hiểu văn bản trên, bài học, thông điệp nào khiến em ấn tượng nhất, hãy trình bày bằng một đoạn văn ngắn, dung lượng từ 5 – 7 dòng. PHẦN II: LÀM VĂN (6.0 điểm) Câu 1 (2.0 điểm): Từ việc đọc hiểu tác phẩm “Người thầy và những tờ tiền cũ”, em hãy viết một đoạn văn ngắn (khoảng 150 chữ) trình bày suy nghĩ của em về vai trò của người thầy trên hành trình trưởng thành của mỗi người. Câu 2 (4.0 điểm): Viết bài văn phân tích truyện ngắn “Người thầy và những tờ tiền cũ”. PHÒNG GD&ĐT YÊN THẾ HDC ĐỀ KIỂM ĐỊNH CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC NĂM HỌC 2023 - 2024 Môn: Ngữ văn 8 Ngày kiểm tra: 11/4/2024 (Huớng dẫn chấm gồm 04 trang) Phần Câu Yêu cầu Điểm I Về văn bản “Người thầy và những tờ tiền cũ” 4.0 HS xác định được đúng thể loại và phương thức biểu đạt chính của văn 0.5 bản. a + Thể loại: Truyện ngắn 0.25 + PTBĐ chính: Tự sự 0.25 HS làm sai hoặc không làm. 0 HS tìm được thán từ; xác định được mục đích của thán từ: 0.5 + Thán từ trong câu: “ơi” 0.25 b + Thán từ “ơi” dùng để gọi đáp. 0.25 HS làm sai hoặc không làm. 0 HS tìm được 02 từ tượng hình và 02 từ tượng thanh có trong văn bản 0.5 *Gợi ý một số từ tượng hình, từ tượng thanh: + Từ tượng hình: nhàu nát, phẳng phiu, gân guốc, xanh xao, 0.25 c + Từ tượng thanh: lắp bắp, vo ve, nghèn nghẹn, 0.25 (Lưu ý: HS xác định các từ tượng hình, tượng thanh khác, nếu đúng thì giáo viên vẫn cho điểm tối đa) HS xác định sai hoặc không làm. 0 HS xác định được đúng lí do vì sao khi nhận được thông báo đỗ đại học, 0.5 người mà nhân vật chính muốn báo tin đầu tiên là người thầy, bởi: d + Hoàn cảnh gia đình nghèo, duy chỉ có thầy giáo là ủng hộ, cho nó niềm 0.25 tin rằng “mình có thể” + Không chỉ ủng hộ tinh thần, thầy còn giúp đỡ về vật chất, tiền bạc “những 0.25 tờ tiền cũ” HS làm sai hoặc không làm. 0 HS xác định đúng biện pháp tu từ và phân tích đầy đủ hiệu quả nghệ thuật 1.0 - Chỉ ra biện pháp tu từ: so sánh “hàng trăm thứ tiền như bầy ong vo ve trong đầu” 0.5 HS xác định đúng biện pháp tu từ nhưng không chỉ ra dấu hiệu - Tác dụng, hiệu quả: 0.25 + Nhấn mạnh những khó khăn, lo lắng về tiền bạc mà nhân vật “nó” phải trải qua trong những ngày đầu nhập học đại học, vì hoàn cảnh nhà nghèo, đông anh em, điều kiện không có cho nên tất cả những khó khăn, thiếu e thốn đều trở thành nỗi lo lắng thường trực trong đầu nhân vật “nó”. + Thể hiện sự thẩu hiểu, đồng cảm, thương xót của tác giả dành cho nhân vật. + Làm tăng hiệu quả cho sự diễn đạt, giúp câu văn gợi hình, gợi cảm, sinh động HS nêu được 2/3 ý hiệu quả nghệ thuật của BPTT HS nêu được 1 ý hiệu quả nghệ thuật của BPTT 0.5 HS xác định sai hoặc không làm. 0.25 0 HS thực hiện đúng yêu cầu về nội dung và hình thức 1.0 HS viết đoạn văn chia sẻ thông điệp, bài học mà nhà văn gửi gắm qua văn bản. Yêu cầu: *Về hình thức: Đảm bảo hình thức và dung lượng của một đoạn văn theo 0.25 yêu cầu của đề bài; đảm bảo ngữ pháp, chính tả. *Về nội dung: Học sinh có thể đưa ra nhiều thông điệp khác nhau nhưng 0.75 cần phù hợp với nội dung của văn bản, dưới đây là một số gợi ý: f - Người thầy có vai trò vô cùng lớn trong cuộc đời mỗi người, không chỉ cho học trò kiến thức, thầy còn là người bạn đồng hành, sẻ chia cả về vật chất lẫn tinh thần. - Sự hi sinh cao cả của thầy, dùng số tiền tích góp để giúp học trò được tiếp tục học hành, không màng tới nỗi đau, bệnh tật của bản thân - - Liên hệ tới bản thân học sinh: Cần tôn trọng, biết ơn thầy cô – những người lái đò thầm lặng HS đưa ra thông điệp, bài học chung chung, không rõ ràng, mạch lạc 0.5 HS làm sai hoặc không làm 0 II 1 Viết đoạn văn trình bày suy nghĩ về vai trò của người thầy trong hành 2.0 trình trưởng thành của mỗi người a. Đảm bảo hình thức đoạn văn 0.25 b. Xác định đúng yêu cầu của đề: nghị luận về vai trò của người thầy c. Triển khai hợp lí nội dung 1.5 Mở đoạn: Giới thiệu vấn đề nghị luận (vai trò của người thầy) 0.25 Thân đoạn: - Người thầy: là người dạy dỗ chúng ta nên người, người trang bị cho ta 0.25 kiến thức, kĩ năng và giáo dục ý thức, đạo đức. - Vai trò của người thầy: + Thầy không chỉ là người giảng dạy kiến thức mà còn là người chia sẻ 0.5 kinh nghiệm, tri thức cuộc sống cho nên họ có vai trò quyết định trong hành trình chinh phục thành công của mỗi người. + Thầy giúp chúng ta hiểu biết, sống đúng đắn bởi mỗi thầy cô đều là biểu tượng cho nhân cách, chuẩn mực đaọ đức và phẩm hạnh. + Thầy giúp mỗi người hoàn thiện theo từng ngày bởi thầy luôn là người chỉ ra sai lầm, khuyết điểm và giúp chúng ta sửa sai, hoàn thiện mình. + Thầy là người luôn yêu thương, quan tâm học trò như chính những đứa con của mình, thế nên người ta thường ví “thầy cô như người cha, người mẹ thứ hai” của mỗi người. 0.25 + - Bên cạnh đó vẫn còn có một bộ phận giáo viên chưa nhiệt huyết với nghề, chưa làm tròn bổn phận của nhà giáo cũng như những học sinh không coi trọng, tôn trọng thầy cô -> Cần lên án và phê phán 0.25 - Bài học nhận thức và hành động: Ý thức được vai trò của người thầy trong hành trình trưởng thành của mỗi người, từ đó cần phải tôn trọng, biết ơn thầy cô, không ngừng nỗ lực, học tập, ngoan ngoãn, lễ phép với thầy cô *HS lấy dẫn chứng phù hợp Kết đoạn: Khái quát lại vấn đề nghị luận - Sáng tạo: Có ý tưởng sáng tạo trong cách diễn đạt 0.25 - Chính tả: Chuẩn chính tả, ngữ pháp, ngữ nghĩa Tiếng Việt. 2 Viết bài văn phân tích truyện ngắn “Người thầy và những tờ tiền cũ” 4.0 a. Đảm bảo cấu trúc bài văn tự sự 0.25 b. Xác định đúng yêu cầu của đề: Viết bài văn phân tích truyện 0.25 c. Triển khai hợp lí nội dung 3.0 Mở bài: - Dẫn dắt, giới thiệu ngắn gọn về tác phẩm văn học cần phân tích 0.25 - Nêu ý kiến khái quát về tác phẩm. Thân bài: - Khái quát nội dung chính của tác phẩm, rút ra đề tài, chủ đề Câu chuyện “Người thầy và những tờ tiền cũ” kể về thầy giáo Hoà, một người thầy có tầm lòng cao cả, yêu thương học trò. Vì gia cảnh của học trò nghèo, không đủ điều kiện để đi học, thầy Hoà không chỉ ủng hộ học trò về tinh thần mà còn hỗ trợ về vật chất. Dù trong người có bệnh nhưng thầy 0.5 đã không dùng số tiền mình có để chữa bệnh mà thầy đã dùng số tiền đó để hỗ trợ trò học tập. Cuối cùng thầy đã qua đời trong sự bàng hoàng, đau xót của nhân vật “nó”. Qua câu chuyện, người đọc hiểu được tình thầy trò cao quý và sự hy sinh cao cả của thầy đối với học trò. - Ý nghĩa/giá trị của chủ đề: Tình thầy trò cao quý và sự hy sinh của thầy đối với học trò - Chủ đề được thể hiện rõ nét qua sự hy sinh của thầy Hoà cùng tình 1.0 cảm kính trọng, biết ơn của cậu học trò. Người thầy yêu thương trò, hy sinh tất cả cho học trò: + Thầy động viên tinh thần, trao cho trò niềm tin. Khi gia cảnh nhà nghèo, điều kiện kinh tế trở thành một trở ngại thì thầy là người duy nhất ủng hộ, trao niềm tin rằng “mình có thể”. + Thầy hỗ trợ, giúp đỡ về vật chất, chắt chiu nâng bước cho học trò vào đời bằng chính những gom góp, khó nhọc của đời mình: tặng những cuốn sách, gói gém những tờ tiền 10.000 đồng trong hai lớp nilong cũ kĩ, những tờ tiền được vuốt phẳng phiu phần nhiều đã nhàu nát; thỉnh thoảng vẫn nhận được những đồng 10.000đ cuả thầy (vào những lúc tưởng chừng bế tắc nhất) + Thầy lên thăm trò, cho tiền, động viên như một người cha dành cho những đứa con của mình + Thầy không dùng số tiền mình dành dụm, chi chút để chữa bệnh cho bản thân mà dùng số tiền ấy để giúp đỡ học trò. ->Thầy Hoà là một người thầy giáo mẫu mực, yêu thương, ủng hộ trò như chính những đứa con của mình Chính vì thế mà với cậu học trò, cậu cũng dành tình cảm sâu sắc cho thầy giáo của mình, cậu luôn nhớ đến ân tình của thầy, muốn chia sẻ niềm vui 0.25 của bản thân cho thầy trước nhất “người đầu tiên muốn nó muốn thông báo tin quan trọng ấy không phải là ba hay mẹ nó mà là người thầy kính yêu của nó”; đau đớn, xót xa khi nghe tin thầy mất “nước mắt lại lăn dài trên má, trái tim nó gào lên nức nở: “Thầy ơi sao không đợi con về !?” => Câu chuyện là một bản tình ca tha thiết, rực cháy về tình thầy trò. - Một số đặc sắc nghệ thuật: Nghệ thuật xây dựng tình huống truyện đặc sắc;cốt truyện đơn tuyến; ngôi kể thứ ba giúp câu chuyện được bao quát, khách quan, toàn diện; nghệ thuật xây dựng nhân vật độc đáo, nhân vật được khắc hoạ trên nhiều phương diện như cử chỉ, lời nói, hành động, qua đó thấy được tình cảm 0.5 cao đẹp giữa thầy và trò, sự hi sinh to lớn của người thầy dành cho cậu học trò nghèo; ngôn ngữ kể chuyện giản dị, dễ hiểu - Ý nghĩa của tác phẩm: Ca ngợi tình yêu cao thượng, sự hy sinh của thầy Hoà dành cho học trò, từ 0.25 đó đề cao tình cảm tốt đẹp giữa thầy và trò. Kết bài: Khẳng định lại giá trị, ý nghĩa của tác phẩm; ấn tượng của bản thân về tác 0.25 phẩm - Sáng tạo: Có ý tưởng sáng tạo trong cách diễn đạt 0.25 - Chính tả: Chuẩn chính tả, ngữ pháp, ngữ nghĩa Tiếng Việt. 0.25 III. Củng cố; HD về nhà GV hướng dẫn hs làm đề cương ôn tập cuối kì 2. ===============================================================