Giáo án Tự chọn Ngữ văn 9 - Chủ đề: Văn bản và tạo lập văn bản - Năm học 2023-2024

Ngày soạn: 25/1/2024 CHỦ ĐỀ VĂN BẢN VÀ TẠO LẬP VĂN BẢN ( 4 TIẾT ) A.MỤC TIÊU CẦN ĐẠT - Giúp Hs củng cố các kỹ năng làm bài văn nghị luận - Nghiêm túc trong giờ học B.CHUẨN BỊ: giáo án, hệ thống đề bài C.TIẾN TRÌNH DẠY HỌC Tiết 27 KỸ NĂNG LÀM VĂN NGHỊ LUẬN A. Mục tiêu - Giúp học sinh củng cố hệ thống lại kiến thức về kỹ năng làm bài văn nghị luận văn học - Học sinh luyện tập một số bài về các kiến thức được học B. Chuẩn bị - Giáo viên soạn giáo án - Học sinh ôn lại các kiến thức đã học C.Tiến trình các hoạt động dạy-học - Ổn định - Kiểm tra: sự chuẩn bị của học sinh - Bài mới Hoạt động của giáo viên- Nội dung cần đạt Học sinh Hoạt động 1 I Nghị luận về tác phẩm truyện - Học sinh nhắc lại kiến thức 1. Khái niệm: văn nghị luận mà các em đã Nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích) là học ở chương trình lớp 7 trình bày những nhận xét, đánh giá của mình về nhân vật, chủ đề hay nghệ thuật của một tác giả cụ thể. 2. Yêu cầu - Những nhận xét, đánh giá về truyện phải xuất phát từ ý nghĩa của cốt truyện, tính cách, số phận của nhân vật và nghệ thuật trong tác phẩm được người viết phát hiện và khái quát. - Các nhận xét, đánh giá về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích) trong bài nghị luận phải rõ ràng, đúng đắn, có luận cứ và lập luận thuyết phục. - Bài nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích) cần có bố cục mạch lạc, có lời văn chuẩn xác, gợi cảm. 3. Các bước làm bài Bước 1: Phân tích đề - Tìm ý Phân tích đề * Vấn đề nghị luận có các dạng: - Phân tích nhân vật - Nêu các bước làm bài văn - Diễn biến cốt truyện nghị luận - Giá trị nghệ thuật - * Yêu cầu nghị luận được thể hiện bằng các mệnh lệnh: - Khi tìm hiểu đề ta phải xác - Phân tích: Phân tích nội dung nghệ thuật của tác phẩm định những yêu cầu nào của để nêu ra nhận xét đề bài - Suy nghĩ: Yêu cầu đề xuất nhận xét về tác phẩm trên cơ sở một tư tưởng, một góc nhìn nào đó - Cảm nhận: Là lưu ý đến ấn tượng, cảm thụ của người viết phân tích tác phẩm để minh họa cho cảm nhận.  Ghi nhớ: Học sinh có thể sử dụng hệ thống câu hỏi sau để tìm hiểu đề: 1. Đề yêu cầu nghị luận về vấn đề gì? (nhân vật? sự kiện? chủ đề? nghệ thuật?...). 2. Vấn đề nghị luận được nêu trực tiếp hay gián tiếp? 3. Vấn đề nghị luận được thể hiện bằng những luận điểm nào? Tìm ý Tùy từng đề bài nghị luận cụ thể học sinh sẽ đưa ra hệ thống câu hỏi sát hợp. Tuy nhiên học sinh có thể tham khảo hệ thống câu hỏi tìm ý sau: 1. Đề yêu cầu nghị luận về vấn đề gì (nhân vật? sự kiện? chủ đề? nghệ thuật?...) 2. Vấn đề nghị luận được thể hiện bằng những luận điểm nào? 3. Những dấn chứng nào làm sáng tỏ cho từng luận điểm? 4. Có những tác phẩm nào có nét tương đồng (nhân - Muốn tìm ý cho một bài văn, vật? sự kiện? chủ đề? nghệ thuật? hoàn cảnh sáng tác?...) người ta thường làm cách 5. Phong cách của nhà văn là gì? Phong cách ấy đã nào? được thể hiện như thế nào trong tác phẩm? Bước 2: Lập dàn ý  Mở bài: - Dẫn dắt - Giới thiệu tác phẩm (tùy theo yêu cầu cụ thể của đề bài) và nêu ý kiến đánh giá sơ bộ của mình  Thân bài: Lần lượt trình bày các luận điểm  Kết bài: Nêu nhận định, đánh giá chung của mình về tác phẩm truyện, đoạn trích Bước 3: Trình bày bài - Yêu cầu chung Về hình thức, bài viết phải có bố cục mạch lạc, có luận điểm rõ ràng, luận cứ xác thực, phép lập luận phù hợp; lời văn chính xác, sống động - Dàn ý bài văn nghị luận có a. Mở bài mấy phần - Trực tiếp (Không dẫn dắt) - Nêu yêu cầu của phần mở - Gián tiếp (có dẫn dặt)- Có nhiều cách dẫn dắt khác bài nhau:  Cách 1: Tác giả  phong cách  tác phẩm  nêu vấn đề nghị luận  Ví dụ Lê Minh Khuê là nhà văn nữ có sở trường về truyện - Nhiệm vụ của phần thân bài ngắn, với ngòi bút miêu tả tâm lý sắc sảo tinh tế. Người ta dễ nhận thấy sự đa giọng điệu trong sáng tác của bà. - kết bài Người đọc có thể nhận rõ sở trường, giọng điệu của nhà văn trong truyện ngắn “Những ngôi sao xa xôi”. Tác phẩm cho người đọc thấy được vẻ đẹp của những cô gái - Viết bài hoàn chỉnh cần thanh niên xung phong trên tuyến lửa Trường Sơn đảm bảo yêu cầu nào?  Cách 2: Đề tài  tác phẩm  vấn đề nghị luận  Ví dụ: Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong mở đường Trường Sơn là đề tài của biết bao nhiêu tác phẩm - Có mấy cách viết phần mở thi ca. Ta biết đến một nhạc khúc Cô gái mở đường của bài? nhạc sỹ Xuân Giao, một thi phẩm “Gửi em cô thanh niên xung phong” của Phạm Tiến Duật, một “Khoảng trời hố bom” của Lâm Thị Mỹ Dạ. Một trong những truyện ngắn viết thành công về đề tài này phải kể đến “Những ngôi sao xa xôi” của Lê Minh Khuê. Tác phẩm cho người đọc thấy được vẻ đẹp của những cô gái thanh niên xung phong trên tuyến lửa Trường Sơn.  Cách 3: Đi từ hoàn cảnh thực tế (cuộc sống, lịch sử )  tác phẩm  vấn đề nghị luận  Ví dụ: Năm 1971, cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước bước vào giai đoạn cam go ác liệt. Giặc Mĩ bắn phá điên cuồng, chúng muốn băm nát tuyến đường Trường Sơn huyết mạch. Để thông đường ra chiến trường những chiến sỹ Thanh niên xung phong đã kiên cường ngày đêm bám trụ đối mặt với hiểm nguy, với cái chết. Chính trong hoàn cảnh đó người chiến sỹ Thanh niên xung phong đã ngời sáng lên những phẩm chất cao đẹp. Lê Minh Khuê đã cho người đọc thấy được vẻ đẹp của những cô gái thanh niên xung phong trên tuyến lửa Trường Sơn qua tác phẩm “Những ngôi sao xa xôi”.  Cách 4: Trích dẫn một vài câu thơ, lời bài hát liên quan tới đề tài nghị luận  tác phẩm  vấn đề nghị luận  Ví dụ: “Ơi những cô con gái đang ngày đêm mở đường Hỏi em bao nhiêu tuổi mà sức em phi thường ” Lời bài hát gợi lên hình ảnh những cô gái Thanh niên xung phong mở đường trên tuyến lửa Trường Sơn. Chính họ đã góp một phần công sức không nhỏ trong cuộc chiến đấu chống Mĩ kiên cường anh dũng của dân tộc. Có rất nhiều tác phẩm đã viết về họ với biết bao phẩm chất cao đẹp trong đó có truyên ngắn “Những ngôi sao xa xôi”. Tác phẩm cho người đọc thấy được vẻ đẹp của những cô gái thanh niên xung phongtrên tuyến lửa Trường Sơn. b. Thân bài Các luận điểm viết đan xen các cách trình bày: diễn dịch, quy nạp, Tổng phân hợp để tránh đơn điệu. c. Kết bài Cần viết ngắn gọn cô đọng cảm xúc Bước 4: Đọc, kiểm tra lại bài viết - Học sinh sửa lỗi chính tả, lỗi dùng từ, lỗi ngữ pháp. - Chú ý đến liên kết, mạch lạc giữa các câu trong đoạn văn và các đoạn văn trong văn bản. I. Nghị luận về tác phẩm thơ 1. Khái niệm Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ là trình bày nhận xét, đánh giá của mình về nội dung, nghệ thuật của đoạn thơ, bài thơ ấy. 2. Yêu cầu - Nội dung và nghệ thuật của một đoạn thơ, bài thơ được thể hiện qua ngôn từ, hình ảnh, giọng điệu Bài nghị luận cần phân tích được các yếu tố đó để có những nhận xét cụ thể, xác đáng. Nhắc lại khái niệm văn nghị - Bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ cần có bố luận về một tác phẩm thơ cục mạch lạc rõ ràng, có lời văn gợi cảm, thể hiện rung động chân thành của người viết D. Củng cố hướng dẫn: - Ôn tập lại lý thuyết - Chuẩn bị bài sau: Luyện tập Tiết 28 KỸ NĂNG LÀM VĂN NGHỊ LUẬN A. Mục tiêu - Giúp học sinh củng cố hệ thống lại kiến thức về kỹ năng làm bài văn nghị luận văn học - Học sinh luyện tập một số bài về các kiến thức được học B. Chuẩn bị - Giáo viên soạn giáo án - Học sinh ôn lại các kiến thức đã học C.Tiến trình các hoạt động dạy-học - Ổn định - Kiểm tra: sự chuẩn bị của học sinh - Bài mới Các bước làm bài nghị luận 3. Các bước làm bài Bước 1: Tìm hiểu đề - Tìm ý _ Yêu cầu của phân tìm hiểu Tìm hiểu đề đề  Học sinh phải xác định được: - Đề bài yêu cầu viết về vấn đề gì? (nội dung nghị luận) - Đề bài yêu cầu thao tác nghị luận như thế nào? - Giới hạn (một đoạn thơ hay cả bài thơ hay một vấn đề của bài thơ) - Giáo viên lưu ý học sinh  Yêu cầu học sinh phân biệt được: phân biệt các cách hỏi khác - Yêu cầu nghị luận được biểu thị bằng các từ: nhau trong đề bài nghị luận: + Cảm nhận: Lưu ý đến ấn tượng, cảm thụ của Cảm nhận, suy nghĩ, phân người viết, tích..tránh nhầm lẫn + Phân tích: Như là chỉ định về phương pháp, + Suy nghĩ: Nhấn mạnh đến nhận định, phân tích của người làm bài, + Không có lệnh: Trường hợp không có lệnh, người viết bày tỏ ý kiến của mình về vấn đề được nêu ra trong bài bằng sự lựa chọn phân tích hoặc suy nghĩ. (Sự khác biệt trên chỉ ở sắc thái, không phải là các “kiểu bài” nghị luận khác nhau) - Học sinh xác định đúng nội dung nghị luận trên cơ sở cảm hiểu đoạn thơ, bài thơ. - Học sinh phải xác định chuẩn giới hạn tránh nhầm lẫn đề yêu cầu phân tích đoạn thì phân tích trọn vẹn tác phẩm và ngược lại. - Tìm ý trong bài nghị luận Tìm ý bằng cách nào? Tìm ý là quá trình học sinh tự đặt và trả lời các câu hỏi xoay quanh vấn đề nghị luận. Tùy từng đề mà học sinh sẽ đặt ra hệ thống câu hỏi sát hợp. Tuy nhiên có thể vận dụng câu hỏi khái quát sau đây: - Vấn đề nghị luận bao gồm mấy luận điểm? Là những luận điểm nào? - Những dẫn chứng nào làm sáng tỏ cho từng luận điểm? - Có những dẫn chứng nào (câu thơ, câu văn, danh ngôn, tác phẩm ) liên quan tới vấn đề nghị luận (để giúp học sinh so sánh, đối chiếu, bình, đánh giá tác phẩm trong quá trình làm bài)? - Phong cách của nhà thơ? Các tác phẩm tiêu biểu thể hiện phong cách? - Dàn ý bài nghị luận. Yêu Bước 2: Lập dàn ý cầu của từng phần mở bài,  Mở bài: thân bài, kết bài - Dẫn dắt. - Giới thiệu bài thơ, đoạn thơ và bước đầu nêu khái quát nhận xét, đánh giá chung của mình về bài thơ, đoạn thơ. (Nếu là đoạn thơ thì giới thiệu rõ vị trí của đoạn thơ trong tác phẩm)  Thân bài: Lần lượt trình bày các luận điểm (tùy theo yêu cầu cụ thể của từng đề)  Kết bài: Khẳng định giá trị, ý nghĩa của bài thơ, đoạn thơ. - Khi viết bài hoàn chỉnh cần Bước 3: Viết bài hoàn chỉnh lưu ý điều gì?( liên kết câu, Yêu cầu chung liên kết đoạn) - Về hình thức: bài viết phải có kết cấu chặt chẽ, bố cục mạch lạc, có luận điểm rõ ràng, luận cứ xác thực, phép lập luận phù hợp; lời văn chính xác, sống động. - Không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp, chữ viết cẩn thận, sạch đẹp. - Về nội dung: phải đầy đủ, đúng, trúng vấn đề nghị luận mà đề bài yêu cầu. - Có mấy cách mở bài trong Gợi ý dựng đoạn bài nghị luận. a. Mở bài - Trực tiếp (không dẫn dắt) - Gián tiếp (có dẫn dắt) - Có nhiều cách dẫn dắt khác nhau:  Cách 1: Tác giả phong cách tác phẩm nêu vấn đề nghị luận.  Cách 2: Đề tài tác phẩm vấn đề nghị luận.  Cách 3: Đi từ hoàn cảnh thực tế (cuộc sống, lịch sử ) tác phẩm vấn đề nghị luận.  Cách 4: Trích dẫn một vài câu thơ, lời bài hát liên quan tới đề tài nghị luận tác phẩm vấn đề nghị luận.  Cách 5: Từ thể loại đến tác phẩm vấn đề nghị luận.  Ví dụ: - Cách 1: Hữu Thỉnh làm thơ không nhiều nhưng ông đã sớm khẳng định một phong cách riêng: Nhẹ nhàng mà sâu lắng, nhiều chất dân gian và chất triết lý sâu sắc. Có lẽ vì thế thơ ông mang đến cho bạn đọc những cảm xúc mới mẻ về tâm hồn con người - một thế giới còn ẩn chứa bao điều bất ngờ thú vị. Phong cách ấy được thể hiện rất rõ trong bài thơ “Sang thu” - Cách 2: Mùa thu là đề tài quen thuộc của thi nhân. Ta biết đến một chùm thơ thu nức danh của cụ Tam Nguyên Yên Đổ, một “Tiếng thu” của Lưu Trọng Lư, một “Đây mùa thu tới” của Và Hữu Thỉnh đã góp một thi phẩm vào trong vườn thơ thu ấy đó là “Sang thu”. Tưởng như thơ viết về mùa thu đã qua nhiều dễ gây nhàm chán song đến với “Sang thu” của Hữu Thỉnh người đọc thấy được sự sáng tạo rất tài tình của ông. Đọc Sang thu đã có ý kiến cho rằng: “Chỉ 12 câu thơ năm chữ mà anh đã vẽ lên một bức tranh sang thu vừa đúng vừa đẹp lại có tình, có chiều sâu suy nghĩ” - Cách 3: “Sáng mát trong như sáng năm xưa Gió thổi mùa thu hương cốm mới” Thu sang, gió heo may nhè nhẹ, hương cốm thoảng đưa. Đây là thời điểm dễ gợi trong lòng người bao cảm xúc buồn dịu nhẹ vấn vương .Viết về giây phút giao mùa từ hạ sang thu Hữu Thỉnh đã thể hiện những cảm nhận tinh tế, những sáng tạo độc đáo qua thi phẩm “Sang thu” - Cách 5: Từ xưa đến nay thể thơ năm chữ được coi là thể thơ đắc địa trong việc thể hiện cảm xúc suy tuy chất chứa đan xen chất tự sự. Ta biết đến một “Tĩnh dạ tứ” của Lí Bạch một “Ông đồ” của Vũ Đình Liên, một “Ánh trăng” của Nguyễn Duy. Trong số những tác phẩm thành công về thể thơ này ta không thể không kể đến bài “Sang thu” của Hữu Thỉnh. Bằng thể thơ năm chữ với những hình ảnh giàu sức biểu cảm Hữu Thỉnh đã cho ra thấy những cảm nhận tinh tế về sự sang thu của đất trời cũng như của con người. b. Thân bài Các luận điểm viết đan xen các cách trình bày: diễn dịch, quy nạp, tổng phân hợp để tránh đơn điệu. c. Kết bài Cần viết ngắn gọn cô đọng hàm súc. Bước 4: Đọc, kiểm tra, sửa l i - Học sinh sửa lỗi chính tả, lỗi dùng từ, lỗi ngữ pháp. - Chú ý đến liên kết, mạch lạc giữa các câu trong đoạn văn và các đoạn văn trong văn bản. D. Củng cố hướng dẫn: - Ôn tập lại lý thuyết TIẾT 29: CÁCH VIẾT MỞ BÀI VÀ KẾT BÀI TRONG BÀI VĂN NGHỊ LUẬN VĂN HỌC A.Mục tiêu: - Hiểu một cách đầy đủ về chức năng của mở bài và kết bài trong bài văn nghị luận. - Nắm vững hơn các kiểu mở bài và kết bài thông dụng trong văn nghị luận. - Có ý thức vận dụng một cách linh hoạt các kiểu mở bài và kết bài trong khi viết văn nghị luận. - Biết nhận diện những lỗi thường mắc khi viết mở bài, kết bài và có ý thức tránh những lỗi này. B.Chuẩn bị: giáo án, tài liệu tham khảo C.Bài mới I. Một số cách viết mở bài 1. Mở bài bằng nhận định tác giả và quan niệm sáng tác 2. Mở bài bằng chủ đề hay hình tượng trung tâm 3. Mở bài bằng lí luận văn học 1. Mở bài bằng nhận định tác giả và quan niệm sáng tác Nếu bạn mở bài bằng cách nêu quê quán, năm sinh, năm mất, cuộc đời của tác giả, cách mở bài này rất rập khuôn và hạn định khả năng của người viết. Thay vì vẫn bắt đầu bằng các thói quen cũ là năm sinh, quê quán, sự nghiệp của tác giả như vậy, bạn hãy mở bài bằng cách dẫn dắt một nhận định của nhà phê bình văn học nào đó về tác giả hoặc bạn nêu quan điểm sáng tác của tác giả đó. Ví dụ: Khi mở bài đề “ Cảm nhận của em về đoạn trích chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng” Cách 1: Lối mở bài thông thường Nguyễn Quang Sáng sinh năm 1932, quê ở Chợ Mới, tỉnh An Giang. Trong những năm kháng chiến chống Mỹ ông sống và hoạt động tại chiến trường Năm Bộ. Ông đã để lại nhiều tác phẩm đăc sắc tiêu biểu với nhiều thể loại khác nhau như truyện ngắn: Con chim vàng, Người quê hương, Chiếc lược ngà, Bông cẩm thạch tiểu thuyết có: Đất lửa, Mùa gió chướng, Dòng sông thơ ấu Ngoài ra còn có một số kịch bản phim lưu trữ trong lòng người như: Một thời đã nhớ. Truyện ngắn “ chiếc lược ngà” viết vào tháng 9/1966 tại chiến trường Nam Bộ trong thời kì kháng chiến chống Mỹ ác liệt, ca ngợi tình cảm đồng chí, cha con sâu sắc. Cách 2: Lối viết theo cách đưa ra một nhận định Có một nhà văn đã nói rằng : “Không có câu chuyện cổ tích nào đẹp bằng chính cuộc sống viết ra”. Cuộc chiến tranh chống Mĩ của dân tộc ta với biết bao câu chuyện đã trở thành huyền thoại được các nhà văn ghi lại như những câu chuyện cổ tích hiện đại. Trong số ấy phải kể đến “Chiếc lược ngà” của Nguyễn Quang Sáng. Câu chuyện đã thể hiện thật cảm động tình cảm cha con sâu nặng và cao đẹp trong cảnh ngộ éo le của chiến tranh. Văn bản đoạn trích là ở phần giữa câu chuyện, tập trung thể hiện sâu sắc và cảm động tình cha con của ông Sáu và bé Thu qua những tình huống bất ngờ mà tự nhiên, hợp lí. Đó không chỉ là một tình cảm muôn thuở, có tính nhân bản bền vững, mà còn được thể hiện trong hoàn cảnh ngặt nghèo, éo le của chiến tranh và trong cuộc sống nhiều gian khổ, hi sinh của người cán bộ cách mạng. Khi bạn mở bài theo cách hai bạn sẽ thể hiện được sự am hiểu kiến thức văn học của bạn về tác giả, những nhận định của những nhà phê bình văn học hay quan niệm sáng tác lúc nào cũng “đúng”, “trúng” và đặc biệt có vần, âm điệu rất dễ đi vào lòng người, thuyết phục người đọc. Tuy nhiên, điều đặc biệt là bạn phải có sự hiểu biết sâu rộng về nhà văn cũng như nhà phê bình văn học, bạn phải học thuộc và ghi nhớ tốt các câu nhận định để tránh các trường hợp “râu ông nọ cắm cằm bà kia”. 2. Mở bài bằng chủ đề hay hình tượng trung tâm Chủ đề là các khái quát bao trùm lên toàn bộ tác phẩm, toàn bài thơ, là mạch chính của toàn bộ tác phẩm. Hình tượng trung tâm có thể là nhân vật chính hay hình tượng mà nhà văn xây dựng lên. Nếu như các bạn có thể mở bài bằng chủ đề hoặc hình tượng trung tâm thì bài viết sẽ mang tính khái quát cao hơn từ đó cho người chấm thấy rằng bạn có đọc qua và nắm vững được nội dung tác phẩm, biết cách liên quan tới chủ đề chính mà tác phẩm hướng tới. Tuy nhiên để mở bài tốt bằng cách này bạn phải đọc tác phẩm, nắm được nội dung cốt truyện, nhân vật chính, tình tiết và cả những tư tưởng của tác giả. Ví dụ: Bài “ Đồng chí” của Chính Hữu trong ngữ văn 9 tập 2. Cách 1: Văn học hiện đại Việt Nam trong thời kì chống ngoại xâm đã thể hiện một cách chân thực, sáng tạo và độc đáo về hình ảnh thế hệ trẻ Việt Nam anh hùng quyết tâm gìn giữ, bảo vệ Tổ quốc. Họ mang trong mình nhiệt huyết chiến đấu sục sôi, quên đi lợi ích riêng của bản thân để cống hiến cho đất nước. Nghe theo tiếng gọi nồng nàn, cháy bỏng trong tim, họ sẵn sàng bước chân vào cuộc đời người lính. Và “Đồng chí” là tất cả những lời thơ mà Chính Hữu muốn ngợi ca sự cao đẹp của tình đồng đội trong kháng chiến họ dành cho nhau. Cách 2: Vào những năm kháng chiến chống Pháp, đất nước ta sục sôi ý chí, quyết tâm đánh giặc. Hoà mình vào khí thế ấy đã có hàng vạn, hàng triệu thanh niên nhập ngũ. Những chiến sĩ dũng cảm, can trường ấy đã trở thành một hình tượng, một đề tài trong thơ ca thời đó. Một trong những bài thơ rất hay về người chiến sĩ, về tình đồng đội là bài Đồng chí của nhà thơ lính Chính Hữu. Cách 3: Tình cảm là thứ quan trọng nhất đối với mỗi con người. Nó như dòng nước ngọt ngào chảy dọc trong ống nhựa tắm mát tâm hồn ta, tưới nước cho cái hạt giống tinh thần bên trong ta nảy nở. Thiếu đi cái ngọt ngào của tình cảm, tả sẽ chỉ như cái ống nước rỗng ruột, khô cứng, tâm hồn ta sẽ chẳng khác gì hoang mạc cằn khô nứt nẻ. Tình cảm trong chiến tranh, trong những mưa bom bão đạn, những khói lửa mịt mù lại càng đáng nhớ hơn, nó thể hiện sự gắn bó, yêu thương không điều kiện, đồng cam cộng khổ vượt qua những chông gai của cuộc chiến. Thứ tình cảm thiêng liêng ấy không gì khác chính là tình đồng chí. Nhà thơ Chính Hữu đã viết về tình cảm cao đẹp ấy, đồng thời tái hiện lài một cách chân thực hình ảnh người lính chống Pháp, qua bài thơ “Đồng chí” của ông. 3. Mở bài bằng lí luận văn học Lý luận văn học là bộ môn nghiên cứu văn học ở bình diện lý thuyết khái quát cao, bao gồm trong đó có sự nghiên cứu bản chất của sáng tác văn học, chức năng xã hội, thẩm mỹ của nó, đồng thời xác định được phương pháp luận và phương pháp phân tích văn học. Khi các bạn có thể mở bài bằng lý luận văn học sẽ tạo được ấn tượng rất tốt về phần mở bài, Bởi lý luận văn học rất khô khan và cứng nhắc nếu như vận dụng được thì bài văn sẽ có giá trị cao về mặt ý nghĩa. Tuy nhiên khi mở bài bằng cách này thì bạn cần đọc qua nhiều bài lý luận văn học hoặc có nghiên cứu về lý luận văn học, có một chút năng khiếu và kỹ năng viết văn. Ví dụ: Khi vấn đề nghị luận liên quan đến bài thơ “ Đàn ghi ta của Lorca” ( Tác giả Thanh Thảo,). Bạn có thể vận dụng kiến thức về quy luật kế thừa, cách tân trong văn học, đây là cách mở bài kết hợp giữa lý luận văn học và chủ đề sáng tạo là hình tượng nghệ sĩ tài hoa mà bất hạnh của chung 3 nhà thơ, 3 thời kỳ “Văn học bao đời nay đố kỵ sự trùng lặp nhưng lại không phủ nhận những kế thừa, cách tân giữa các thế hệ cầm bút. Bởi vậy mà thế kỷ XIII, đại thi hào Nguyễn Du đã khóc thương nàng Tiểu Thanh tài hoa mệnh bạc, Tố Hữu tiếc thương cụ Tiên Điền 200 năm sau và đến lượt Thanh Thảo, nhà thơ không khỏi xúc động cúi mình trước Lorca, thi sĩ bất hạnh xứ Tây ban cầm” Mở bài là cách mở đầu một bài viết, là những nhận định, đánh giá rằng bài viết đó có ấn tượng và độc đáo hay không? Gia sư văn tại nhà tin rằng đó là một số kỹ năng bổ ích giúp bạn cải thiện được khả năng viết văn của mình. Tiết 30 CÁCH VIẾT MỞ BÀI VÀ KẾT BÀI TRONG BÀI VĂN NGHỊ LUẬN VĂN HỌC A.Mục tiêu: - Hiểu một cách đầy đủ về chức năng của mở bài và kết bài trong bài văn nghị luận. - Nắm vững hơn các kiểu mở bài và kết bài thông dụng trong văn nghị luận. - Có ý thức vận dụng một cách linh hoạt các kiểu mở bài và kết bài trong khi viết văn nghị luận. - Biết nhận diện những lỗi thường mắc khi viết mở bài, kết bài và có ý thức tránh những lỗi này. B.Chuẩn bị: giáo án, tài liệu tham khảo C.Bài mới II.Hướng dẫn các cách viết kết Để một bài văn được trọn vẹn và hấp dẫn người đọc, gây ấn tượng với người chấm thì học sinh cần rèn cách viết kết bài sao cho đúng ý và hay. Dưới đây là những hướng dẫn cụ thể của cô Phượng về các cách viết kết bài hay đối với bài văn dạng nghị luận văn học. 1.Cách viết kết bài theo kiểu truyền thống Với cách kết bài này, học sinh cần đảm bảo được các nội dung như sau: Tóm lược lại vấn đề, nghĩa là khẳng định lại vấn đề cần nghị luận; sau đó cần đánh giá về thành công của tác giả; cuối cùng là đưa ra bài học để nâng cao quan điểm. Ví dụ: “Bài thơ “Đồng chí” với ngôn ngữ chân thực, hình ảnh lãng mạn, nụ cười ngạo nghễ của các chiến sĩ đã lay động biết bao trái tim con người. Sự mộc mạc và tinh tế của Chính Hữu đã tạo nên dấu ấn đặc biệt cho tác phẩm. Vẻ đẹp của người lính nông dân sống mãi với quê hương, với Tổ quốc, với thế hệ hôm nay, ngày mai hay mãi mãi về sau.” 2.Cách viết kết bài mở rộng và nâng cao vấn đề Cách kết bài này đòi hỏi học sinh phải đưa lí luận vào trong phần kết bài. Cụ thể: Gói lại vấn đề cần nghị luận, khẳng định tài năng sử dụng nghệ thuật của tác giả và bài học nâng cao quan điểm. Kết bài này thường dành cho học sinh có học lực khá trở lên. Tuy nhiên khi viết học sinh nên trong chừng mực đừng đi quá xa vấn đề dẫn đến bị lạc đề. Ví dụ: “Xuân Diệu quan niệm: Thơ là hiện thực, thơ là cuộc đời, thơ còn là thơ nữa”. Chính Hữu đã đem hiện thực ấy vào trong trang viết của mình một cách tự nhiên, đồng thời ông cũng khiến con tim người đọc tan chảy khi chứng kiến tình đồng chí, đồng đội gắn bó keo sơn trong tột cùng gian khổ. Quả thực văn học chân chính nằm ngoài sự băng hoại của thời gian, nên hình tượng người lính trong “Đồng chí” vẫn sáng ngời cho đến tận hôm nay và mãi mãi về sau.” 3.Cách viết kết bài vận dụng kiến thức thực tế Cách viết kết bài này người viết đi từ thực tế vào trong tác phẩm, khiến cho bài viết không bị nhàm chán, đóng khung. Ví dụ: “Mỗi lần có dịp đi qua quảng trường Ba Đình lịch sử, ta vẫn thấy dòng người như bất tận vào lăng viếng Bác. Ta chợt nhớ tới bài thơ “Viếng lăng Bác” của Viễn Phương với những ước nguyện cao đẹp dâng hiến lên Người. Bác đã đi xa và Viễn Phương cũng đã trở thành người thiên cổ nhưng dư âm của bài thơ sẽ còn mãi ngân vang.” *Gv: yêu cầu hs luyện đề Tổ CM duyệt Tạ Thị Nhung