Giáo án Ngữ văn 9 - Tiết 88-90, Chủ đề 17: Làm văn nghị luận - Năm học 2023-2024

Ngày soạn: 14/1/2024 Chủ đề 17: LÀM VĂN NGHỊ LUẬN ( Từ tiết 88 đến tiết 90) Tiết 88: NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT : 1.Năng lực: a.Năng lực chung: - Giao tiếp, hợp tác nhóm: Biết tham gia thảo luận trong nhóm nhỏ về một vấn đề cần có giải pháp thống nhất, biết đặt câu hỏi và trả lời, biết nêu một vài đề xuất dựa trên các ý tưởng được trình bày trong quá trình thảo luận. Tự chủ và tự học: Biết tự tìm kiếm, đánh giá và lựa chọn nguồn tài liệu phù hợp với các mục đích , nhiệm vụ học tập. - Giải quyết vấn đề và sáng tạo:Biết kết nối các nội dung kiến thức cùng chủ đề, phục vụ cho nhiệm vụ học tập; xác định đúng trọng tâm bài làm B.Năng lực đặc thù * Năng lực ngôn ngữ : Diễn đạt mạch lạc, rõ ràng và có cảm xúc trước vẻ đẹp của một đoạn thơ, bài thơ *Năng lực văn học - Học sinh nắm được đặc điểm, yêu cầu của bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ ; nhận diện chính xác kiểu bài nghị luận về đoạn - Chăm chỉ: Tích cực tự học, mở rộng chủ đề học tập -Trách nhiệm: Qua các bài thơ, học sinh nhận thức được bài học đối với bản thân, từ đó sống có trách nhiệm II.PHƢƠNG TIỆN VÀ HỌC LIỆU –Phƣơng tiện: máy chiếu, bảng phụ -Học liệu: Các bài thơ đã học III. Bài mới : HĐ 1. Khởi động :Chúng ta đã tìm hiểu bài nghị luận về tác phẩm truyện. Tiết học này chúng ta sẽ tìm hiểu bài nghị luận về tác phẩm thơ. HĐ 2. Hình thành kiến thức PHƢƠNG PHÁP NỘI DUNG I. TÌM HIỂU BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT GV: Hướng dẫn tìm hiểu lí thuyết. ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ: - Gv thay vb trong sách giáo khoa bằng một 1. Ví dụ : SGK văn bản khác (Máy chiếu) 2. Nhận xét : a. Vấn đề nghị luận : Đề bài: Cảm nhận về bài thơ “ Viếng lăng b. Các luận điêm Bác“ của Chính Hữu A Mở bài - Dẫn dắt vấn đề nghị luận (có thể từ tác giả, tác ? Theo em, vấn đề nghị luận của văn bản phẩm, hoàn cảnh, đề tài...) này là gì ? - Nêu được vấn đề nghị luận - GV cho Hs thảo luận nhóm (4nhóm) . Tìm - Trích nhận xét. luận điểm và luận cứ của văn bản? . TB. Các luận điểm - Sau 5p các nhóm cử đại diện trình bày. - Các nhóm nhận xét, GV chốt ý bằng bảng -LĐ 1 : CX của nhà thơ khi đứng trước lăng Bác phụ. -LĐ 2 :CX của nhà thơ trước dòng người vào lăng viếng Bác - GV : Để làm sáng tỏ luận điểm, người viết -LĐ 3 : CX của nhà thơ khi đứng trước di hài Bác đã chọn phân tích những hình ảnh, câu thơ, -LĐ 4 : CX của nhà thơ trước khi rời lăng Bác đoạn thơ tiêu biểu trong bài thơ. Kết bài Đoạn cuối : Khái quát lai những nét đặc sắc về ND, ? Hãy chỉ ra các phần MB, TB, KB ? nghệ thuật -Hs : 3 phần. 3.Ghi nhớ: SGK ? Nhận xét cách diễn đạt của văn bản? - Hs : Diễn đạt rõ ràng làm nỗi bật luận điểm. ? Qua phân tích, em hiểu thế nào là nghị luận về đoạn thơ, bài thơ ? - Hs : SGK ? Nội dung và nghệ thuật của bài thơ thể hiện ở những phương diện nào ? - Hs : Hình ảnh, ngôn ngữ, giọng điệu. ? Nêu các yêu cầu của bài nghị luận này? - Hs : Rõ ràng, lời văn gợi cảm, làm nổi bật các luận điểm. II. LUYỆN TẬP: HĐ 3: Luyện tập Cho đề bài: Cảm nhận của em về vẻ đẹp của tình * GV hƣớng dẫn học sinh Luyện tập đồng chí trong bài thơ Đồng chí của Chính Hữu Xác định vấn đề Nghị luận của bài văn sẽ viết, dự kiến các luận điểm chính. HĐ 4 : Vận dụng - Gv chiếu 2 văn bản NL về đoạn thơ+ bài thơ Nhận xét về cấu trúc phần mở bài, phần đánh giá NT, KB *Củng cố, dặn dò... =============== Tiết 89+ 90 CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT : 1.Năng lực: a.Năng lực chung: - Giao tiếp, hợp tác nhóm: Biết tham gia thảo luận trong nhóm nhỏ về một vấn đề cần có giải pháp thống nhất, biết đặt câu hỏi và trả lời, biết nêu một vài đề xuất dựa trên các ý tưởng được trình bày trong quá trình thảo luận. Tự chủ và tự học: Biết tự tìm kiếm, đánh giá và lựa chọn nguồn tài liệu phù hợp với các mục đích , nhiệm vụ học tập. - Giải quyết vấn đề và sáng tạo:Biết kết nối các nội dung kiến thức cùng chủ đề, phục vụ cho nhiệm vụ học tập; xác định đúng trọng tâm bài làm B.Năng lực đặc thù * Năng lực ngôn ngữ : Diễn đạt mạch lạc, rõ ràng và có cảm xúc trước vẻ đẹp của một đoạn thơ, bài thơ *Năng lực văn học - Học sinh nắm được đặc điểm, yêu cầu của bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ ; nhận diện chính xác kiểu bài nghị luận về đoạn - Nắm được các bước làm bài, yêu cầu của từng phần trong bài viết. -HS thực hiện được thành thạo các bước làm bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ, cách tổ chức triển khai luận điểm. -HS có kĩ năng lập dàn ý, dẫn dắt vấn đề, có khả năng nói rõ ràng, mạch lạc trước đám 2.Phẩm chất: - Chăm chỉ: Tích cực tự học, mở rộng chủ đề học tập -Trách nhiệm: Qua các bài thơ, học sinh nhận thức được bài học đối với bản thân, từ đó sống có trách nhiệm II.PHƢƠNG TIỆN VÀ HỌC LIỆU –Phƣơng tiện: máy chiếu, bảng phụ -Học liệu: Các bài thơ đã học III. Bài mới : HĐ 1. Khởi động .... HĐ 2: Hình thành Kt PHƢƠNG PHÁP NỘI DUNG GV: Hướng dẫn tìm hiểu các đề bài. - GV gọi hs đọc các đề ở trong SGK. A. ĐỀ BÀI NGHỊ LUẬN VỀ ĐOẠN THƠ, ? Cho biết điểm giống và khác nhau của c c đề BÀI THƠ: này ? 1. Đọc các đề bài: SGK - Hs : Đều có 2 phần. 2. Nhận xét: ? Phân tích cấu tạo của các đề bài trên ? - Đề có cấu tạo : 2 Phần - Hs : + yêu cầu : Phân tích , cảm nhận + Yêu cầu : Phân tích, cảm nhận, suy nghĩ. + Nội dung : Đoạn , bài thơ + Nội dung : một đoạn, bài thơ. ? Nêu yêu cầu của các đề bài “ Phân tích, suy - Yêu cầu riêng: nghĩ, cảm nhận ” ? + Phân tích : Phương pháp làm, nêu rõ giá trị văn - Hs : bản. + Phân tích : Phương pháp. + Cảm nhận : cảm thụ và ấn tượng của người + Cảm nhận : ấn tượng. viết. + Suy nghĩ : nhận định. + Suy nghĩ : Nhận định, đánh giá. ? Đối với dạng đề 4,7 thì yêu cầu như thế nào ? - Dạng đề mở : Đòi hỏi có suy nghĩ, có cảm nhận - Hs : Suy nghĩ và cảm thụ riêng, sâu sắc. riêng sâu sắc. ? Cho một số đề bài tương tự. - Hs cho đề bài. GV Hƣớng dẫn tìm hiểu cách làm. ? Nêu yêu cầu và nội dung của đề bài trên? B. CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT - Hs : + Yêu Cầu : Phân tích. ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ: + Nội dung : Bài thơ Đồng chí Đề : Phân tích bài thơ “ Đông chí ” của nhà thơ Chính Hữu * Tìm ý: 1. Các bƣớc: ? Điểm nổi bật của phong cách thơ của Chính a. THĐ và Tìm ý : Hữu là gì? Hoàn cảnh sáng tác của bài thơ? - THĐ : + Yêu Cầu : Phân tích. ? Chủ đề của bài thơ là gì? + Nội dung : nội dung và nghệ thuật của bài thơ Đồng chí ? Chủ đề ấy được thể hiện trong bài thơ như - Tìm ý : thế nào? +) Chính Hữu là nhà thơ có phong cách thơ dồn nén, cảm xúc ? Ngôn ngữ , giọng điệu bài thơ có gì đặc biệt ? +) Bài thơ Đồng chí viết năm 1948 - Hs : Nghệ thuật so sánh, ẩn dụ, nhân hoá. +) Bài thơ thể hiện vẻ đẹp của người lính trong * Học sinh dựa vào dàn ý lập dàn bài. kháng chiến chống pháp với tình đồng chí đồng ? Từ dàn ý trên, nêu dàn ý chung? đội gắn bó keo sơn - Hs: SGK. LĐ 1: Cơ sở hình thành nên tình đ.c ? Khi viết bài cần lưu ý điều gì ? LĐ 2: Biểu hiện và sức mạnh của tình đồng chí - Hs: Cần có sự liên kết giữa các phần, các L đ 3: vẻ đẹp của tâm hồn người lình đoạn. * Nghệ thuật: cảm xúc dồn nén, hình ảnh thơ Hết tiết 89, chuyển tiết 90 chân thực, Nt: đối, ẩn dụ, hoán dụ b. : ? Thao tác đọc lại văn bản có tác dụng gì ? Lập dàn ý - Hs : sữa lỗi chính tả , lỗi diễn đạt. GV hướng dẫn học sinh cách tổ chức triển khai luận điểm - Sau 5’ đại diện các nhóm trình bày. Hết tiết 89, chuyển tiết 90 ================================== - GV nhận xét, bổ sung, chốt ý. ===== c. Viết bài: ? Rút ra bài học qua những bài văn nghị luận ở SGK. d. Đọc lại và sửa chữa: - Hs : Nêu được nhận xét, cảm thụ. 2. - Gv gọi hs đọc ghi nhớ. Cách tổ chức, triển khai luận điểm: * Gv khái quát, hướng dẫn học sinh triển khai a. Văn bản: Phân tích bài thơ “ Bài thơ về một luận điểm dưới mô hình một đoạn văn: kính “ b. - Câu chủ đề nêu luận điểm Nhận xét: + Luận cứ : + Trích dẫn thơ * VB thuyết phục + Chọn lọc, phân tích các hình ảnh tiêu biểu - Bố cục mạch lạc, rõ ràng. về nội dung và nghệ thuật, kết hợp những - VB làm nổi bật nội dung và nghệ thuật. nhận xét, đánh giá liên hệ mở rộng. - Thể hiện được rung cảm của người viết. Dàn bài cụ thể NL về một đoạn thơ *GV củng cố, hƣớng dẫn HS yếu dàn bài cụ * Ghi nhớ : SGK thể nhất: MB: +)Giới tác giả, tác phẩm +) Giới thiệu vị trí của đoạn thơ( Trích dẫn nếu đoạn thơ từ 10 câu thơ trở xuống) +) Khái quát nội dung của đoạn thơ TB: +) Lần lượt trình bày những suy nghĩ về đoạn thơ ( có kết hợp phân tích, bình luận, đánh giá về nội dung và các chi tiết nghệ thuật) KB: Khái quát giá trị nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ vừa phân tích. C. Luyện tập ================ Đề bài: Phân tích hai khổ thơ đầu của bài thơ „ HĐ 3: Luyện tập Đoàn thuyền đánh cá 1) Tìm hiểu đề, tìm ý - Học sinh nhắc lại cách triển khai một luận 2) Lập dàn bài điểm, GV khái quát, khắc sâu. Gợi ý dàn bài: - Yêu cầu của một đoạn văn triển khai một A. Mở bài luận điểm +) Câu chủ đề nêu luận điểm B. Thân bài: +) Luận cứ 3. Viết bài +) Trích thơ +) Phân tích, bình luận. - GV hướng dẫn học inh luyện tập: Nl về một đoạn thơ. - Học sinh thực hiện các bước làm bài +) Bước 1,2: Hs làm việc nhóm/ Các nhóm cử đại diện lên bảng trình bày. +) Bước 3: Học sinh làm độc lập - Gv giọi học sinh trình bày phần MB, KB, luận điểm 1, luận điểm Hoạt động 4:Vận dụng - GV hướng dẫn hs cách MB gián tiếp, kết bài Mở rộng( đối với học sinh lớp 9A); cách mở bài và kb thông thường ( đối với 9C) - Phân biệt nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ và NL về tác phẩm truyện - Dặn dò: tự học văn bản “ Bắc Sơn” – Lưu Quang Vũ ===================== Tổ Cm duyêt Tạ Thị Nhung