Giáo án dạy thêm Toán 7 - Buổi 8: Thu thập và phân loại dữ liệu - Năm học 2023-2024

Ngày soạn: 8/3/2024 Tiết 1: THU THẬP VÀ PHÂN LOẠI DỮ LIỆU I. MỤC TIÊU 1. Về kiến thức - Đọc và mô tả thành thạo các dữ liệu trong bảng. - Lựa chọn và biểu diễn được dữ liệu vào bảng. - Thu thập dữ liệu bằng phỏng vấn, bảng hỏi. - Giải thích được tính hợp lí của dữ liệu theo các tiêu chí toán học đơn giản. Nhận biết được tính đại diện của dữ liệu. - Giải quyết được các vấn đề đơn giản liên quan đến các số liệu thu được ở bảng dữ liệu. 2. Về năng lực - HS hoàn thành các nhiệm vụ được giao ở nhà và hoạt động cá nhân trên lớp. -Trình bày ý kiến và thảo luận trong hoạt động nhóm. 3. Về phẩm chất - Chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm. II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU - GV: Giáo án, máy tính. - HS: Phiếu học tập, vở làm bài tập. III. TIẾN TRÌNH BÀI DẠY HĐ của GV -HS Nội dung GV nêu câu hỏi I.Lí thuyết Dữ liệu được phần thành mấy loại? 1.Phân lọai dữ liệu: Để đảm bảo tính hợp lí dữ liệu cần đáp ứng - Dữ liệu được phân thành hai loại: Dữ các tiêu chí toán học nào? liệu là số (số liệu), dữ liệu không là số. HS tại chỗ trả lời từng câu hỏi + Dữ liệu là số còn gọi là dữ liệu định lượng. + Dữ liệu không là số còn gọi là dữ liệu định tính. 2.Tính hợp lí của dữ liệu: Để đảm bảo tính hợp lí, dữ liệu cần phải đáp ứng các tiêu chí toán học đơn giản chẳng hạn như: + Tổng tỉ lệ phần trăm của tất cả các thành phần phải bằng 100%. + Số lượng của bộ phận phải nhỏ hơn số lượng của toàn thể,... + Phải có tính đại diện đối với vấn đề cần thống kê. *Nhận xét: Để có thể đưa ra các kết luận hợp lí, dữ liệu thu được phải 1 GV đưa bài tập đảm bảo tính đại diện cho tòan bộ đối tượng đang được quan tâm. Bài 1: Hãy lập bảng dữ liệu thu được từ biểu đồ sau đây: II. Bài tập Bài 1 Số con vật được nuôi của học sinh tổ 2 Bảng dữ liệu 13 12 Con vật yêu thích Số con 11 Chó 8 10 Mèo 5 9 8 Chim 10 7 Cá 12 6 Thỏ 5 4 3 2 1 0 Chó Mèo Chim Cá Thỏ - GV yêu cầu học sinh đọc và quan sát biểu đồ đề bài đã cho, trả lời một số câu hỏi: Số con chó được nuôi của học sinh tổ 2 là bao nhiêu con Số con mèo được nuôi của học sinh tổ là bao nhiêu con? Số con chim được nuôi của học sinh tổ là bao nhiêu con? Số con cá được nuôi của học sinh tổ là bao nhiêu con? Số con thỏ được nuôi của học sinh tổ là bao nhiêu con? - HS quan sát suy nghĩ và trả lời các câu hỏi của GV đưa ra GV yêu cầu HS khác nhận xét. GV nhận xét và chốt kiến thức. HS ghi bài vào vở. Bài 2: Kết quả tìm hiểu loại sách truyện Bài 2 yêu thích của học sinh lớp 7A được thống a, Lớp 7A có 34 học sinh kê trong bảng sau: b,Loại truyện cổ tích có ít bạn thích Loại truyện yêu thích Số học sinh đọc nhất. Hạt giống tâm hồn 6 Đa số các bạn học sinh lớp 7A thích Trinh thám 8 Truyện tranh 16 đọc lọai truyện tranh. Cổ tích 4 2 a) Lớp 7A có bao nhiêu học sinh? b) Loại truyện nào có ít bạn thích đọc nhất? c) Đa số các bạn học sinh lớp 7A thích đọc lọai truyện nào? GV yêu cầu học sinh đọc đề bài đã cho và trả lời một số câu hỏi: Lớp 7A có bao nhiêu học sinh? Loại truyện nào có ít bạn thích đọc nhất? Đa số các bạn học sinh lớp 7A thích đọc lọai truyện nào? HS quan sát suy nghĩ tại chỗ trả lời. Bài 3: Giải: Bài 3: An muốn kiểm tra nhận định Câu 1: Bạn bao nhiêu tuổi? “Các bạn học sinh nữ yêu thích môn âm Câu 2: Giới tính của bạn là gì? nhạc hơn các bạn nam”. Hãy lập bảng câu Câu 3: Bạn có thích môn Âm nhạc hỏi để giúp An kiểm tra nhận định này. không? Hãy chọn một trong các ý GV yêu cầu học sinh đọc đề bài đã cho và kiến sau: thảo luận theo nhóm để hoàn thành câu A. Rất thích trả lời. B. Thích Đại diện các nhóm đưa ra hệ thống câu C. Không thích hỏi của nhóm. Các nhóm trao đổi, đặt câu D. Không quan tâm hỏi cho nhóm bạn, phản biện để thống nhất hoàn thành bài toán. GV yêu cầu đại diện các nhóm khác nhận xét, đặt câu hỏi phản biện. GV nhận xét và chốt kiến thức. HS hoàn thành bài tập vào vở. Tiết 2: THU THẬP VÀ PHÂN LOẠI DỮ LIỆU(Tiếp) I. MỤC TIÊU 1. Về kiến thức - Đọc và mô tả thành thạo các dữ liệu trong bảng. - Lựa chọn và biểu diễn được dữ liệu vào bảng. - Thu thập dữ liệu bằng phỏng vấn, bảng hỏi. - Giải thích được tính hợp lí của dữ liệu theo các tiêu chí toán học đơn giản. Nhận biết được tính đại diện của dữ liệu. - Giải quyết được các vấn đề đơn giản liên quan đến các số liệu thu được ở bảng dữ liệu. 2. Về năng lực - HS hoàn thành các nhiệm vụ được giao ở nhà và hoạt động cá nhân trên lớp. -Trình bày ý kiến và thảo luận trong hoạt động nhóm. 3. Về phẩm chất - Chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm. 3 II. NỘI DUNG BÀI DẠY 1.Nội dung Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung GV Đưa bài tập Bài 1 Bài 1: Với mỗi câu hỏi sau, hãy xác định Lời giải: xem dữ liệu thu được thuộc loại nào? a) Bạn có cho rằng chơi game là một việca) Dữ liệu không phải là số (dữ liệu định xấu? tính), có thể sắp thứ tự. A. Rất đồng ý b) Dữ liệu không phải là số (dữ liệu định B. Đồng ý tính), không thể sắp thứ tự. C. Không đồng ý D. Rất không đồng ý b) Màu nào bạn thích nhất? GV yêu cầu học sinh đọc đề bài đã cho và trả lời một số câu hỏi: a) Dữ liệu thu được ở câu a là số liệu hay không phải là số liệu? Dữ liệu này có thể sắp theo thứ tự hay không? b) Dữ liệu thu được ở câu b là số liệu hay không phải là số liệu? Dữ liệu này có thể sắp theo thứ tự hay không? HS quan sát suy nghĩ và trả lời các câu hỏi của GV đưa ra: Dữ liệu không phải là số (dữ liệu định tính). Dữ liệu có thể sắp thứ tự. Dữ liệu không phải là số (dữ liệu định tính). Dữ liệu không thể sắp thứ tự. HS lên bảng hoàn thành bài tập. GV yêu cầu HS khác nhận xét. GV nhận xét và chốt kiến thức. HS hoàn thành bài tập vào vở. Bài 2: Linh đã phóng vấn các bạn trong Bài 2 lớp và thu được các dãy dữ liệu sau: Lời giải: (1) Chiều cao ( đơn vị cm ) của 5 bạn trong lớp: 141; 137; 131; 146; 153. + Dãy dữ liệu (1) là dãy số liệu (dữ liệu (2) Quê quán của 5 bạn trong lớp: định lượng). Bình Phước, thành phố Hồ Chí Minh, + Dãy dữ liệu (2) không phải là dãy số Bình Phước, Bình Dương, Long An. liệu (dữ liệu định tính), không thể sắp (3) Đánh gía của bạn học sinh về học thứ tự. 4 lực năm trước: Xuất sắc, tốt, khá, đạt, + Dãy dữ liệu (3) không phải là dãy số chưa đạt. liệu (dữ liệu định tính), có thể sắp thứ tự Em hãy xác định mỗi dãy dữ liệu đó thưộc loại nào. GV yêu cầu học sinh nhớ lại cách phân loại dữ liệu, đọc đề bài và hoàn thành bài tập. HS đọc đề bài, nhớ lại kiến thức, suy nghĩ và hoàn thành bài tập. HS lên bảng làm bài tập. HS khác nhận xét. GV yêu cầu HS khác nhận xét. GV nhận xét và chốt kiến thức. HS sửa bài vào vở. Bài 3: Phân loại các dãy dữ liệu sau dựa Bài 3 trên các tiêu chí định lượng, định tính. Lời giải: a) Các loại xe đạp điện được sản xuất: A, B, C. a) Các loại xe đạp điện (A, B, C, ...) là b) Chiều cao (tính theo cm) của một số dữ liệu định tính và không sắp xếp học sinh lớp 7A: 146;151; 155; được. c) Các mức độ xếp loại học lực của học b) Chiều cao (tính theo cm: ; ; sinh: Xuất sắc, tốt, khá, đạt, chưa đạt ;... là dữ liệu định lượng. GV yêu cầu học sinh nhớ lại cách phân c) Các mức độ xếp loại học lực (Xuất loại dữ liệu, đọc đề bài và hoàn thành sắc, tốt, khá, đạt, chưa đạt) là dữ liệu bài tập. định tính và sắp xếp được. HS đọc đề bài, nhớ lại kiến thức, suy nghĩ và hoàn thành bài tập. HS lên bảng làm bài tập. HS khác nhận xét. GV nhận xét và chốt kiến thức. HS sửa bài vào vở Bài 4: Tìm điểm chưa hợp lí của dữ liệu Bài 4 trong bảng thống kê sau: Lời giải: Tỉ lệ phần trăm xếp loại học lực Điểm chưa hợp lí của dữ liệu trong của lớp 7A vào cuối kỳ II năm học bảng thống kê là tính sai tỉ lệ phần trăm trước các loại (Nếu tính đúng, tổng tỉ lệ phần Xếp loại Tỉ lệ phần trăm trăm các loại vượt quá 100% ). Xuât sắc 10% Tốt 37,5% 5 Khá 47% Đạt 7,5% Chưa đạt 0% Tổng 100% - GV yêu cầu học sinh đọc đề bài đã cho và trả lời một số câu hỏi: Tính tổng tỉ lệ phần trăm các loại. Tìm điểm chưa hợp lí của dữ liệu trong bảng thống kê. HS quan sát, tính và trả lời các câu hỏi của GV đưa ra: Tổng tỉ lệ phần trăm các loại: 102% Điểm chưa hợp lí của dữ liệu trong bảng thống kê là tính sai tỉ lệ phần trăm các loại (Nếu tính đúng, tổng tỉ lệ phần trăm các loại vượt quá ). HS lên bảng hoàn thành bài tập. GV yêu cầu HS khác nhận xét. GV nhận xét và chốt kiến thức. HS hoàn thành bài tập vào vở Bài 5 Bài 5: Tỉ lệ phần trăm về môn học yêu a) Điểm chưa hợp lí của dữ liệu trong thích của học sinh lớp 7B được cho bảng thống kê là tính sai tỉ lệ phần trăm trong bảng sau: các môn học (Nếu tính đúng, tổng tỉ lệ Môn học Số học Tỉ lệ phần phần trăm các môn học không vượt quá sinh trăm 100% ). b) Tỉ lệ phần trăm môn lịch sử tính Toán 12 30% sai, tính đúng là: 1.100 Văn 8 20% =2,5 40 Anh 15 37,5% Mỹ 4 10% Thuật Lịch sử 1 3,5% Tổng 40 101% 100% a, Xét tính hợp lí của dữ liệu được trong bảng thống kê sau: b, Tìm số liệu chưa hợp lí trong dữ liệu. GV yêu cầu HS làm bài cá nhân và trình 6 bày. HS thực hiện hiệm vụ. Tiết 3: THU THẬP VÀ PHÂN LOẠI DỮ LIỆU(Tiếp) I. MỤC TIÊU 1. Về kiến thức - Đọc và mô tả thành thạo các dữ liệu trong bảng. - Lựa chọn và biểu diễn được dữ liệu vào bảng. - Thu thập dữ liệu bằng phỏng vấn, bảng hỏi. - Giải thích được tính hợp lí của dữ liệu theo các tiêu chí toán học đơn giản. Nhận biết được tính đại diện của dữ liệu. - Giải quyết được các vấn đề đơn giản liên quan đến các số liệu thu được ở bảng dữ liệu. 2. Về năng lực - HS hoàn thành các nhiệm vụ được giao ở nhà và hoạt động cá nhân trên lớp. -Trình bày ý kiến và thảo luận trong hoạt động nhóm. 3. Về phẩm chất - Chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm. II. NỘI DUNG BÀI DẠY 1.Nội dung Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung Bài 1: Trong bảng thống kê sau, bạn My Bài 1: đa ghi nhầm một số liệu. Theo em bạn Lời giải: My đã ghi nhầm số liệu của bạn nào? Bạn My đã ghi nhầm số liệu của bạn Thời gian hoàn thành một bài tập Đạt vì thời gian làm bài của các bạn (tính theo phút) của một nhóm từ 10 đến phút, thời gian hoàn HS lớp 7A thành của bạn Đạt quá xa so với thời Nam 14 gian của các bạn trong nhóm. Lan 12 Mai 15 Đạt 40 Hương 11 - HS quan sát suy nghĩ và trả lời các câu hỏi của đề bài. - HS trình bày sản phẩm. - HS khác nhận xét. - GV yêu cầu hai HS nêu rõ lí do chọn số liệu của mình. - GV yêu cầu HS khác nhận xét. 7 - GV nhận xét và chốt kiến thức. - HS hoàn thành bài tập vào vở. Bài 2: Tìm điểm chưa hợp lí của dữ liệu trong bảng thống kê sau: Bài 2: Lớp Sĩ số Số học sinh tham gia Lời giải: cuộc thi vẽ tranh về phòng chống covid Điểm chưa hợp lí của dữ liệu trong bảng thống kê là số liệu học sinh dự thi 7A1 37 7 của lớp 7A3 vượt quá sĩ số lớp. 7A2 11 7A3 38 39 7A4 39 13 Tổng 151 70 GV yêu cầu học sinh đọc đề bài đã cho và làm việc theo cặp để hoàn thành bài tập. HS đọc đề, suy nghĩ và thảo luận, thống nhất kết quả và hoàn thành yêu cầu đề bài. Các cặp trao đổi bài chấm chéo. GV yêu cầu đại diện vài cặp nhận xét, và nêu lí do chọn số liệu của nhóm mình. GV nhận xét và chốt kiến thức. HS hoàn thành bài tập vào vở. Bài 3: Để đánh giá khả năng học Toán của học sinh lớp 7C, giáo viên bộ môn Bài 3 đã cho một nhóm học sinh làm bài Lời giải: kiểm tra và thống kê kết quả trong bảng sau: a) Có 10học sinh được điều tra. STT Giới tính Khả năng b) Dữ liệu thu được là dữ liệu định 1 Nữ Xuất sắc tính. c) Dữ liệu trên không thể đại diện 2 Nữ Tốt cho khả năng học Toán của học sinh 3 Nữ Đạt lớp 7C vì đây là kết luận cho toàn thể 4 Nữ Đạt học sinh lớp 7C nhưng chỉ khảo sát 5 Nữ Chưa Đạt trên học sinh các nữ. 6 Nữ Đạt 7 Nữ Khá 8 Nữ Đạt 9 Nữ Chưa đạt 10 Nữ Khá a, Có bao nhiêu học sinh được điều 8 tra? b, Phân loại dữ liệu thu được. c, Dữ liệu trên có đại diện cho khả năng học Toán của học sinh lớp 7C hay không? - GV yêu cầu học sinh đọc đề bài đã cho và làm việc theo cặp để hoàn thành bài tập. - HS đọc đề, suy nghĩ và thảo luận, thống nhất kết quả và hoàn thành yêu cầu đề bài. - Các cặp trao đổi bài chấm chéo. - GV yêu cầu đại diện vài cặp nhận xét, và nêu lí do chọn câu trả lời của nhóm mình. - GV nhận xét và chốt kiến thức. HS hoàn thành bài vào vở. Bài 4: Bảo muốn kiểm tra nhận định: “Đa số các bạn lớp 7A yêu thích môn bóng đá”. a) Em hãy lập bảng câu hỏi để giúp Bài 4 Bảo kiểm tra nhận định này. Lời giải: b) Nếu chỉ phát phiếu điều tra cho các a) Bảng câu hỏi: Câu 1: Giới tính của bạn là gì? Hãy bạn nam trong lớp 7A thì dữ liệu thu được chọn một trong các ý kiến sau: có đảm bảo tính đại diện hay không? A. Nam - GV yêu cầu học sinh đọc đề bài đã cho, B. Nữ thảo luận theo nhóm 4 để hoàn thành bài Câu 2: Bạn có thích bóng đá không? tập. Hãy chọn một trong các ý kiến sau: *Giáo viên quan sát, theo dõi gợi thêm A. Rất thích cho HS. B. Thích - HS đọc đề, suy nghĩ và thảo luận, phân C. Không thích chia nhiệm vụ để hoàn thành yêu cầu đề D. Không quan tâm bài. - Đại diện các nhóm trình bày bài của nhóm. Các nhóm quan sát, nhận xét. - GV yêu cầu đại diện các nhóm khác nhận xét, đặt câu hỏi phản biện (nếu có). - GV nhận xét và chốt kiến thức. - HS hoàn thành bài vào vở. 9 2. Củng cố (xen kẽ) 3. Hướng dẫn về nhà - Ôn các kiến thức trong bài Làm bài tập Bài 1: Kết quả tìm hiểu loại trái cây yêu thích của học sinh lớp 7A được thống kê trong bảng sau: Loại trái cây yêu Số học sinh thích Táo 5 Chuối 10 Dưa hấu 16 Cam 4 Bưởi 7 a) Lớp 7A có bao nhiêu học sinh? b) Loại trái cây nào có ít bạn thích nhất? c) Đa số các bạn học sinh lớp 7A thích ăn loại trái cây nào? Bài 2: Hùng muốn kiểm tra nhận định “Các bạn học sinh nữ biết nấu ăn nhiều hơn các bạn nam”. Hãy lập bảng câu hỏi để giúp Hùng kiểm tra nhận định này. Bài 3: Hằng đã phỏng vấn các bạn trong lớp và thu được các dãy dữ liệu sau: (1) Cân nặng (đơn vị kg) của 5 bạn trong lớp: 41; 57; 47 ; 46 ; 53 (2) Màu sắc yêu thích của bạn trong lớp: Trắng, hồng, đen, đỏ, (3) Đánh gía của bạn học sinh về năng lực học Toán: Xuất sắc, tốt, khá, đạt, chưa đạt. Em hãy xác định mỗi dãy dữ liệu đó thưộc loại nào? 4 12 Nam Mít 5 13 Nữ Chuối 6 Nữ Dưa hấu Em hãy phân loại các dữ liệu trong bảng dữ liệu trên. 10