Đề cương ôn tập học kì II Ngữ văn Lớp 9

ĐỀ CƢƠNG ÔN TẬP HỌC KÌ II Môn: Ngữ văn 9 A. PHẠM VI KIẾN THỨC: * Phần Đọc - hiểu văn bản: - Văn bản nghị luận hiện đại: Bàn về đọc sách. - Thơ: Mùa xuân nho nhỏ, Viếng lăng Bác, Sang thu, Nói với con - Truyện: Những ngôi sao xa xôi. * Phần Tiếng Việt: Khởi ngữ, Các thành phần biệt lập, Liên kết câu và liên kết đoạn văn,Tổng kết ngữ pháp (Từ, thành phần câu, các kiểu câu...) * Phần Tập làm văn: Nghị luận xã hội và nghị luận văn học. B. CÂU HỎI ÔN TẬP I. Phần Văn bản Lập bảng hệ thống các văn bản đã học ở trong chương trình HKII theo mẫu sau: STT Văn bản Thể loại Hoàn cảnh sáng tác Nội dung Nghệ thuật (Tác giả) ( Đại ý, luận điểm chính) II. Phần Tiếng Việt Câu 1. Thế nào là thành phần khởi ngữ ? Cho ví dụ Câu 2. Thành phần biệt lập là gì ? Có mấy thành phần biệt lập, nêu khái niệm? Cho ví dụ mỗi loại. Câu 3. Nêu các phép liên kết câu và liên kết đoạn văn? Câu 4. Hoàn thành bảng tổng hợp về các biện pháp tu từ Tên biện pháp tu Dấu hiệu nhận biết Cách phân tích tác dụng từ Câu 5. Kể tên các các kiểu câu phân theo mục đích nói và kiểu câu phân theo cấu tạo III. Phần Tập làm văn Câu 1.a.Dàn ý chung của bài văn nghị luận về đoạn thơ, bài thơ b. Dàn ý chung của bài văn nghị luận về tác phẩm truyện hoặc đoạn trích c Dàn ý chung của đoạn văn nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí c. Dàn ý chung của đoạn văn nghị luận về một sự việc hiện tượng đời sống C. Một số đề luyện tập. Đề 1: Câu 1. Đọc hiểu (4,0 điểm). Đọc bài thơ sau và thực hiện các yêu cầu: Dâng cha Tết này nhà lại vắng cha Thuốc không thơm nữa ấm trà hết ngon Cha đi về phía vuông tròn Trần gian lấm láp mãi còn nắng mưa Đời người mới đấy thành xưa Nhìn lên nhân ảnh ảo mờ khói hương Con không tin có thiên đường Nhưng tin có thật nỗi buồn, cha ơi! Con tìm đâu giữa chơi vơi Cha đi về phía xanh lời cỏ hoa Cách người thước đất mà xa Rót mời cha một chén trà hư không Rưng rưng tàn thuốc quặn vòng Thương cha khói cũng nặng lòng không bay. (Trích, trong tập thơ Viết tặng những mùa xưa, Trương Nam Hương, NXB Thanh niên, 1999) a. Bài thơ được viết theo thể thơ nào? Phương thức biểu đạt chính. b. Bài thơ viết về hình ảnh người cha trong dịp nghỉ lễ nào? c. Tìm những từ láy có trong bài thơ. d. Nêu nội dung chính của bài thơ. e. Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong hai dòng thơ sau: Rưng rưng tàn thuốc quặn vòng Thương cha khói cũng nặng lòng không bay . f. Thông điệp sâu sắc nhất mà em rút ra được sau khi đọc bài thơ trên là gì? Câu 2 (2,0 điểm). Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của em về tình phụ tử. Câu 3 (4,0 điểm). Cảm nhận của em về đoạn thơ sau: Ta làm con chim hót Ta làm một cành hoa Ta nhập vào hòa ca Một nốt trầm xao xuyến. Một mùa xuân nho nhỏ Lặng lẽ dâng cho đời Dù là tuổi hai mươi Dù là khi tóc bạc. (Trích Mùa xuân nho nhỏ, Thanh Hải, Ngữ văn 9, Tập 2, NXB Giáo dục Việt Nam, 2021, tr. 56) ĐỀ SỐ 2 Câu 1. Đọc- hiểu (4,0 điểm) Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu: Mẹ vẫn luôn ở đây như mọi khi con vấp ngã, con ốm đau, con khóc quấy mẹ biết rất nhiều lần con ghét mẹ đến mức không thèm nhìn dù vẫn thấy trái tim của một đứa con, mẹ biết vẫn luôn là vậy tìm cách từ chối những ân cần Mẹ vẫn luôn ở đây lúc con mỏi gối chồn chân nhìn ra chung quanh biết cuộc đời xa lạ con không cần làm gì và cũng không cần phải mặc cả mẹ sinh ra con giống như thân cây nảy mầm một chiếc lá đã có gốc rễ do vun trồng Mẹ vẫn luôn ở đây để ôm con, con biết không! (Trích Mẹ vẫn luôn ở đây để ôm con , Nguyễn Phong Việt,NXB Văn hóa – Văn nghệ, 2017, tr.64-65) a: Đoạn trích trên được viết theo thể thơ nào ? Phương thức biểu đạt chính? b: Chỉ ra phép liệt kê được sử dụng trong khổ thơ thứ nhất của đoạn trích và cho biết tác dụng. c: Em hiểu như thế nào về nội dung của hai dòng thơ sau: mẹ sinh ra con giống như thân cây nảy mầm một chiếc lá đã có gốc rễ do vun trồng d: Trong cuộc sống, có những đứa con đôi khi tìm cách từ chối những ân cần của cha mẹ. Ở vị trí của một người con, theo em, điều đó đáng chê trách hay có thể cảm thông? Vì sao? e: Qua đoạn thơ, tác giả muốn nhắn nhủ tới chúng ta điều gì? Câu 2 ( 2.0 điểm): Em hãy viết một đoạn văn ( khoảng 200 chữ) về chủ đề: Tuổi trẻ cần làm gì để đóng góp hữu ích cho cuộc đời? Câu 3. (4,0 điểm) Cảm nhận về đoạn thơ sau: Sông được lúc dềnh dàng Vẫn còn bao nhiêu nắng Chim bắt đầu vội vã Đã vơi dần cơn mưa Có đám mây mùa hạ Sấm cũng bớt bất ngờ Vắt nửa mình sang thu. Trên hàng cây đứng tuổi. (Trích Sang thu của Hữu Thỉnh, SGK Ngữ văn 9, tập 2, NXB Giáo dục, 2017) ĐỀ SỐ 3. Câu 1 ( 4,0 điểm): Đọc ngữ liệu sau và thực hiện các yêu cầu ở dưới: Thành công và thất bại chỉ đơn thuần là những điểm mốc nối tiếp nhau trong cuộc sống để tôi luyện nên sự trưởng thành của con người. Thất bại giúp con người đúc kết được kinh nghiệm để vươn tới chiến thắng và khiến những thành công đạt được thêm phần ý nghĩa. Không có ai luôn thành công hay thất bại, tuyết đối thông minh hay dại khờ, tất cả đều phụ thuộc vào nhận thức, tư duy tích cực hay tiêu cực của mỗi người. Như chính trị gia người Anh, Sir Winston Churchill, từng nói, “Người bi quan nhìn thấy khó khăn trong mỗi cơ hội, còn người lạc quan nhìn thấy cơ hội trong mỗi khó khăn”. Sẽ có những người bị ám ảnh bởi thất bại, bị chúng bủa vây, che lấp những cơ hội dẫn tới thành công. Tuy nhiên, đừng sa vào vũng lầy bi quan đó, thất bại là một lẽ tự nhiên và là một phần tất yếu của cuộc sống. Đó là một điều bạn không thể tránh khỏi, nếu không muốn nói thực sự là trải nghiệm mà bạn nên có trong đời. Vì vậy, hãy thất bại một cách tích cực” (“Học vấp ngã để từng bước thành công - John C.Maxwell”) a. Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích trên? b. Chỉ ra thành phần biệt lập và gọi tên thành phần biệt lập trong câu: Như chính trị gia người Anh Sir Winston Churchill, từng nói, “Người bi quan nhìn thấy khó khăn trong mỗi cơ hội, còn người lạc quan nhìn thấy cơ hội trong mỗi khó khăn”. c. Hãy xác định và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong câu: “Người bi quan nhìn thấy khó khăn trong mỗi cơ hội, còn người lạc quan nhìn thấy cơ hội trong mỗi khó khăn” d. Xác định kiểu câu và hành động nói của câu sau: Vì vậy, hãy thất bại một cách tích cực. e. Em có đồng tình với quan điểm: “Thất bại giúp con người đúc kết được kinh nghiệm để vươn tới chiến thắng và khiến những thành công đạt được thêm phần ý nghĩa” Vì sao? f. Thông điệp của văn bản trên là gì? Câu 2 ( 2.0 đ) Từ nội dung ngữ liệu ở phần đọc hiểu, em hãy viết một đoạn văn nghị luận xã hội (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về câu tục ngữ: Thất bại là mẹ thành công. Câu 3: NGHỊ LUẬN VĂN HỌC (4,0 điểm) Nêu cảm nhận của em về nhân vật Phƣơng Định đoạn trích sau: “ Vắng lặng đến phát sợ. Cây còn lại xơ xác. Đất nóng. Khói đen vật vờ từng cụm trong không trung, che đi những gì từ xa. Các anh cao xạ có nhìn thấy chúng tôi không? Chắc có, các anh ấy có những cái ống nhòm có thể thu cả trái đất vào tầm mắt. Tôi đến gần quả bom. Cảm thấy có ánh mắt các chiến sĩ theo dõi mình, tôi không sợ nữa. Tôi sẽ không đi khom. Các anh ấy không thích cái kiểu đi khom khi có thể cứ đàng hoàng mà bước tới. Quả bom nằm lạnh lùng trên một bụi cây khô, một đầu vùi xuống đất. Đầu này có vẽ hai vòng tròn màu vàng Tôi dùng xẻng nhỏ đào đất dưới quả bom. Đất rắn. Những hòn sỏi theo tay tôi bay ra hai bên. Thỉnh thoảng lưỡi xẻng chạm vào quả bom. Một tiếng động sắc đến gai người cứa vào da thịt tôi. Tôi rùng mình và bỗng thấy tại sao mình làm quá chậm. Nhanh lên một tí! Vỏ quả bom nóng. Một dấu hiệu chẳng lành. Hoặc là nóng từ bên trong quả bom. Hoặc là mặt trời nung nóng. [ ] Quen rồi. Một ngày chúng tôi phá bom đến năm lần. Ngày nào ít: ba lần. Tôi có nghĩ tới cái chết. Nhưng một cái chết mờ nhạt, không cụ thể. Còn cái chính: liệu mìn có nổ, bom có nổ không? Không thì làm cách nào để châm mìn lần thứ hai? Tôi nghĩ thế, nghĩ thêm: đứng cẩn thận, mảnh bom ghim vào cánh tay thì khá phiền. Và mồ hôi thấm vào môi tôi, mằn mặn, cát lạo xạo trong miệng. (Lê Minh Khuê, Những ngôi sao xa xôi, Ngữ văn 9, tập hai, trang 117- 118) GV xây dựng. Lê Thị Liên