Giáo án dạy thêm Toán 6 - Buổi 30: Ôn tập cuối năm. Dữ liệu và thu thập dữ liệu - Năm học 2023-2024

Ngày soạn: 10/5/2024 BUỔI 30. ÔN TẬP CUỐI NĂM Dữ Liệu Và Thu Thập Dữ Liệu I. MỤC TIÊU 1. Về kiến thức - Nhận biết được các loại dữ liệu, phân biệt được dữ liệu là số (dữ liệu định lượng) và dữ liệu không phải là số (dữ liệu định tính). - Dữ liệu là số được gọi là số liệu. - Nhận biết tính hợp lý của dữ liệu. - Nhận biết được 1 số cách đơn giản để thu thập dữ liệu như nhập phiếu hỏi, làm thí nghiệm, quan sát hay thu thập từ những nguồn có sẵn như sách báo, trang web, 2. Về năng lực * Năng lực chung: - Năng lực tự học: HS tự hoàn thành được các nhiệm vụ học tập chuẩn bị ở nhà và tại lớp. - Năng lực giao tiếp và hợp tác: HS phân công được nhiệm vụ trong nhóm, biết hỗ trợ nhau, trao đổi, thảo luận, thống nhất được ý kiến trong nhóm để hoàn thành nhiệm vụ. * Năng lực đặc thù: - Năng lực giao tiếp toán học: trình bày được lời giải trước tập thể lớp, trả lời được các câu hỏi đặt ra của bạn học và của giáo viên - Năng lực sử dụng công cụ và phương tiện học toán: sử dụng được máy tính. - Năng lực tư duy và lập luận toán học, năng lực giải quyết vấn đề toán học, thực hiện được các thao tác tư duy so sánh, phân tích, tổng hợp, khái quát hóa, để nêu được phương pháp giải các dạng bài tập và từ đó áp dụng để giải một số dạng bài tập cụ thể. 3. Về phẩm chất - Chăm chỉ: thực hiện đầy đủ các hoạt động học tập một cách tự giác, tích cực. - Trung thực: thật thà, thẳng thắn trong báo cáo kết quả hoạt động cá nhân và theo nhóm, trong đánh giá và tự đánh giá. - Trách nhiệm: hoàn thành đầy đủ, có chất lượng các nhiệm vụ học tập. II. Thiết bị dạy học và học liệu 1. Giáo viên: Giáo án, phiếu bài tập, kế hoạch bài dạy, bảng phụ, phấn màu. 2. Học sinh: vở ghi, bảng nhóm, bút dạ, ôn tập kiến thức đã học. III. TIẾNTRÌNH BÀI DẠY A. HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU a) Mục tiêu: - HS làm được các bài tập trắc nghiệm đầu giờ. - Học sinh nhắc lại được các lý thuyết đã học về dữ liệu và cách thu thập dữ liệu. b) Nội dung: - Trả lời câu hỏi trắc nghiệm và câu hỏi lý thuyết về dữ liệu và cách thu thập dữ liệu. c) Sản phẩm: - Nhận biết, phân loại dữ liệu, nhận biết các giá trị không hợp lý trong dữ liệu và thu thập dữ liệu. d) Tổ chức thực hiện: Kiểm tra trắc nghiệm – Hình thức giơ bảng kết quả của học sinh (cá nhân). Kiểm tra lý thuyết bằng trả lời miệng (cá nhân) BÀI KIỂM TRA TRẮC NGHIỆM ĐẦU GIỜ Câu 1. Trong các dữ liệu sau, dữ liệu nào là số liệu, dữ liệu nào không phải là số liệu? A. Cân nặng của trẻ sơ sinh (đơn vị tính là gam). B. Quốc tịch của các học sinh trong một trường quốc tế. C. Chiều cao trung bình của một số loại thân cây gỗ (đơn vị tính là mét). D. Số học sinh đeo kính trong một lớp học (đơn vị tính là học sinh). Câu 2. Dữ liệu nào không hợp lý trong các dãy dữ liệu sau: Thủ đô của một số quốc gia Châu Á: Hà Nội Bắc Kinh Tokyo Hồ Chí Minh A. Hồ Chí Minh. B. Tokyo. C. Bắc Kinh. D. Hà Nội. Câu 3. An liệt kê năm sinh một số thành viên trong gia đình để làm bài tập môn Toán 6, được dãy dữ liệu như sau: 1971 2021 1999 2050 Giá trị không hợp lý trong dãy dữ liệu về năm sinh của các thành viên trong gia đình An là: A. 2050 B. 1999 C. 2021 D. 1971 Câu 4. Quân cần làm bài tập về số học sinh lớp 6A, 6B có bao nhiêu bạn đeo kính để làm dự án học tập. Theo em, Quân đã thu thập dữ liệu thống kê bằng cách nào? A. Lập bảng hỏi. B. Làm thí nghiệm. C. Quan sát. D. Từ các nguồn có sẵn như: sách báo, trang web, . Câu 5. Một nhà nghiên cứu giáo dục đến một trường Trung học cơ sở và phát cho học sinh lớp 6 một phiếu hỏi có nội dung như sau: Theo em, nhà nghiên cứu đã dùng cách nào để thu thập dữ liệu? A. Quan sát B. Làm thí nghiệm. C. Lập phiếu hỏi. D. Thu thập từ các nguồn có sẵn như: sách báo, trang web, Câu 6. Để hoàn thiện bảng sau, em sẽ sử dụng phương pháp thu thập dữ liệu nào? Cây Môi trường sống Dạng thân Kiểu lá Đậu Bèo tây A. Quan sát. B. Hỏi thầy, cô giáo. C. SGK, sách, báo, trang web D. Tất cả đáp áp trên. Câu 7. Nhà trường dự định mở bốn câu lạc bộ thể thao: cầu lông; bóng bàn; thể dục nhịp điệu; bóng đá. Mỗi học sinh lớp 6 đều đăng kí tham gia đúng một câu lạc bộ. Để tổ chức bốn câu lạc bộ trên, giáo viên yêu cầu lớp trưởng của lớp 6A tiến hành thống kê số bạn của lớp mình đăng kí tham gia từng câu lạc bộ. Hỏi: lớp trưởng lớp 6A cần thu thập dữ liệu nào? A. Số học sinh lớp 6A. B. Yêu cầu của của giáo viên dành cho lớp trưởng. C. Cầu lông; bóng bàn; thể dục nhịp điệu; bóng đá. D. Thông tin về việc đăng kí tham gia câu lạc bộ của từng bạn trong lớp 6A. Câu 8. Sau kiểm tra sức khỏe, giáo viên yêu cầu mỗi học sinh của lớp 6B ghi lại số đo chiều cao của các bạn trong cùng tổ. Bạn Châu liệt kê số đo chiều cao (theo đơn vị: cm) của các bạn trong cùng một tổ như sau:140 ; 150 ; 140 ; 151; 142 ; 152 ; 154 ;146 ;138 ; 154 . Chiều cao trung bình của bốn bạn thấp nhất trong tổ của Châu là: A. 140 B.142 C.143 D. 150 Hoạt động của GV và HS Sản phẩm cần đạt Bước 1:GV giao nhiệm vụ: Nhiệm vụ: Hoàn thành bài tập trắc nghiệm Kết quả trắc nghiệm đầu giờ. C1 C2 C3 C4 B A A C C5 C6 C7 C8 C D D A Bước 2: Thực hiên nhiệm vụ: - Hoạt động cá nhân trả lời. I. Nhắc lại lý thuyết a) Dữ liệu thống kê. Bước 3: Báo cáo kết quả Các thông tin thu được ở trên như khu Nhiệm vụ: HS giơ bảng kết quả trắc vực có mật độ đông dân nhất, khu vực có nghiệm. mật độ dân số thấp nhất, được gọi là dữ (Yêu cầu 2 bạn ngồi cạnh kiểm tra kết quả liệu. Trong các dữ liệu ấy, có dữ liệu là số của nhau) (số liệu), có dữ liệu không phải là số. Bước 4: Đánh giá nhận xét kết quả b) Thu thập dữ liệu thống kê. - GV cho HS khác nhận xét câu trả lời và Có nhiều cách để thu thập dữ liệu như chốt lại kiến thức. quan sát, làm thí nghiệm, lập phiếu hỏi, - GV yêu cầu HS ghi chép kiến thức vào hoặc thu thập từ những nguồn tin có sẵn vở như sách báo, trang web, B. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP 1. Dạng 1: Nhận biết các loại dữ liệu (Phân loại dữ liệu) a) Mục tiêu: HS nhận biết được các loại dữ liệu, biết đâu là số liệu, đâu là dữ liệu không phải là số. b) Nội dung: Bài 1, Bài 2 c) Sản phẩm: Phân loại đúng dữ liệu. d) Tổ chức thực hiện: Hoạt động của GV và HS Sản phẩm cần đạt Bước 1: Giao nhiệm vụ 1 Bài 1: Trong các dữ liệu sau, dữ liệu nào - GV cho HS đọc đề bài 1. là số liệu, dữ liệu nào không phải số liệu? Yêu cầu HS hoạt động cá nhân làm bài a) Năng suất lúa của 100 thửa ruộng (đơn Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ vị tính là tạ/ha). - HS đọc đề bài , thực hiện phân loại dữ b) Nơi sinh của các bạn học sinh lớp 6A. liệu. c) Địa chỉ nơi ở của nhân viên trong một Bước 3: Báo cáo kết quả công ty. - HS đứng tại chỗ trả lời và các HS khác d) Điểm kiểm tra giữa kì môn Toán của lắng nghe, xem lại bài trong vở. học sinh khối 7. Bước 4: Đánh giá kết quả e) Kết quả xếp loại hạnh kiểm cuối kì I - GV cho HS nhận xét bài làm của HS và của học sinh khối 6. chốt lại một lần nữa cách làm của dạng f) Diện tích của các tỉnh thành phố trong bài tập. nước (Km2 ) g) Tên một số loài động vật sống dưới nước. Giải: Dữ liệu là số liệu: a, d, f Dữ liệu không phải số liệu:b, c, e, g Bước 1: Giao nhiệm vụ Bài 2: Theo dõi thời gian giải một bài - GV cho HS đọc đề bài 2. toán của một số bạn học sinh lớp 6 được Yêu cầu: ghi lại trong bảng sau: - HS thực hiện giải toán cá nhân STT 1 2 3 4 5 6 - HS so sánh kết quả với bạn bên cạnh Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ Thời gian( 10 7 5 8 9 7 - HS đọc đề bài, làm bài cá nhân và thảo phút) luận cặp đôi theo bàn trả lời câu hỏi . a) Dữ liệu trong bảng có phải là số liệu Bước 3: Báo cáo kết quả không? - HS hoạt động cá nhân, đại diện HS lên b) Hãy viết ra dãy dữ liệu chỉ thời gian bảng trình bày, mỗi HS làm một ý giải một bài toán của một số bạn học sinh Bước 4: Đánh giá kết quả lớp 6. - GV cho HS nhận xét chéo bài làm của các Giải: bạn và chốt lại một lần nữa cách làm của a) Dữ liệu trong bảng có là số liệu. dạng bài tập. b) Dãy số liệu thể hiện thời gian giải một bài toán của một số bạn học sinh lớp 6 là: 10 7 5 8 9 7 2. Dạng 2: Nhận biết giá trị không hợp lí trong dữ liệu. a) Mục tiêu: Dựa vào các tính chất và tiêu chí đơn giản của dữ liệu, HS nhận biết được giá trị không hợp lí trong dữ liệu. b) Nội dung: Bài 3, Bài 4 c) Sản phẩm: Nhận biết được giá trị không hợp lí trong dữ liệu. d) Tổ chức thực hiện: Hoạt động của GV và HS Sản phẩm cần đạt Bước 1: Giao nhiệm vụ 1 Bài 3: Cho dãy dữ liệu sau: môn học yêu - GV cho HS đọc đề bài 3. thích của các bạn học sinh lớp 6B: Toán, Yêu cầu HS hoạt động cá nhân làm bài Ngữ văn, Tiếng anh, pizza, Âm nhạc, Mỹ Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ thuật, Du lịch, Lịch sử. - HS đọc đề bài , thực hiện phân loại dữ a) Dữ liệu trên có phải là dãy số liệu liệu. không? Bước 3: Báo cáo kết quả b) Em hãy tìm giá trị không hợp lí (nếu - HS đứng tại chỗ trả lời và các HS khác có) trong dãy dữ liệu trên? Vì sao? lắng nghe, xem lại bài trong vở. Giải: Bước 4: Đánh giá kết quả a) Dãy dữ liệu trên không là dãy số liệu vì - GV cho HS nhận xét bài làm của HS và dữ liệu không phải là số chốt lại một lần nữa cách làm của dạng b) Pizza, Du lịch là giá trị không hợp lí bài tập. trong dãy dữ liệu vì Pizza là tên món ăn, Du lịch không phải môn học. Bước 1: Giao nhiệm vụ Bài 4: Bảng sau cho biết số học sinh đạt - GV cho HS đọc đề bài 4. điểm trong bài kiểm tra môn tiếng anh của Yêu cầu: 35 học sinh lớp 6A: - HS thực hiện giải toán cá nhân Điểm 3 4 5 6 7 8 9 10 - HS so sánh kết quả với bạn bên cạnh Số HS 5 6 9 4 5 3 3 2 Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ Hãy tìm điểm không hợp lí trong bảng dữ liệu trên? - HS đọc đề bài, làm bài cá nhân và thảo Giải: luận cặp đôi theo bàn trả lời câu hỏi . Ta thấy số học sinh của lớp 6A là 38 học Bước 3: Báo cáo kết quả sinh mà tổng số học sinh trong bảng là 37 - HS hoạt động cá nhân, đại diện HS lên học sinh. bảng trình bày, mỗi HS làm một ý Bước 4: Đánh giá kết quả - GV cho HS nhận xét chéo bài làm của các bạn và chốt lại một lần nữa cách làm của dạng bài tập. 3. Dạng 3: Thu thậpd ữ liệu. a) Mục tiêu: Dựa vào một số phương pháp để thu thập dữ liệu: quan sát, làm thí nghiệm, lập phiếu hỏi, tra cứu . b) Nội dung: Bài 5, Bài 6 c) Sản phẩm: HS nắm được các phương pháp thu thập dữ liệu phù hợp với từng yêu cầu bài toán. d) Tổ chức thực hiện: Hoạt động của GV và HS Sản phẩm cần đạt Bước 1: Giao nhiệm vụ 1 Bài 5: Để thu được một dãy dữ liệu sau, - GV cho HS đọc đề bài 5. em sử dụng phương pháp thu thập nào? Yêu cầu HS hoạt động cá nhân làm bài a) Số bạn thuận tay trái trong lớp. Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ b) Nhiệt độ sôi của một số chất lỏng. - HS đọc đề bài , thực hiện phân loại dữ c) Thủ đô của các nước Đông Nam Á. liệu. d) Số bạn trong lớp thích học môn toán. Bước 3: Báo cáo kết quả e) Số học sinh vắng trong ngày của các - HS đứng tại chỗ trả lời và các HS khác lớp khối 6. lắng nghe, xem lại bài trong vở. f) Nhiệt độ cơ thể của các bạn học sinh Bước 4: Đánh giá kết quả trong lớp. - GV cho HS nhận xét bài làm của HS và Giải: chốt lại một lần nữa cách làm của dạng Các phương pháp sử dụng thu thập dữ bài tập. liệu là: a) Quan sát hoặc hỏi trực tiếp các bạn trong lớp b) Làm thí nghiệm hặc tra cứu sách vở, tra cứu mạng internet c) Tra cứu từ sách vở hoặc tra cứu mạng internet d) Hỏi trực tiếp các bạn trong lớp học hoặc làm phiếu hỏi e) Hỏi trực tiếp lớp trưởng các lớp hoặc tra cứu trong sổ đầu bài. f) Tiến hành đo thân nhiệt cho các bạn trong lớp IV. HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ - Yêu cầu HS xem lại và ghi nhớ các kiến thức đã học về dữ liệu và thu thập dữ liệu. - Hoàn thành các bài tập trong phiếu bài tập. Bài 1: Em hãy quan sát, hỏi và liệt kê: 1) Màu sắc yêu thích của các thành viên trong tổ mình. 2) Các cây thân gỗ trên sân trường em. 3) Điểm kiểm tra 15 phút đầu giờ của các thành viên trong tổ mình. 4) Thời gian đi từ nhà đến trường của các thành viên trong tổ mình. Trong các dãy dữ liệu trên vừa liệt kê, dãy dữ liệu nào là số liêu, dãy dữ liệu nào không là số liệu? Hướng dẫn - Gọi học sinh liệt kê từng dãy dữ liệu trên. - Các dãy dữ liệu là số liệu gồm: (3) và (4) - Các dữ liệu không là số liệu gồm: (1) và (2) Bài 2. Cho các dãy số liệu sau: (1) Điểm kiểm tra toán một tiết của các em học sinh lớp 6. (2) Quốc tịch của các em học sinh trường quốc tế. (3) Tên món ăn yêu thích của các thành viên trong gia đình. (4) Thời gian ( phút) đi từ nhà đến trường của các bạn học sinh trong lớp. Trong các dữ liệu trên dữ liệu nào là số liệu? Hướng dẫn Dữ liệu là số liệu gồm: (1) , (4) Còn (2) và (3) không là dữ liệu số. Bài 3. Thân nhiệt ( 0C) của một bệnh nhân A trong 10 tiếng theo dõi được ghi lại trong bảng sau: 1 giờ 2 giờ 3 giờ 4 giờ 5 giờ 6 giờ 7 giờ 8 giờ 9 giờ 10 giờ 39 39 40 41 38 37 0 37 100 37 Tìm điểm không hợp lí trong bảng dữ liệu trên? Vì sao? Hướng dẫn - Giá trị không hợp lí trong bảng dữ liệu trên là 0 và 100 vì nhiệt độ cơ thể không thể ở mức đó. Bài 4. Bạn Mai đun nước và đo nhiệt độ của nước tại một số thời điểm sau khi bắt đầu đun cho kết quả như sau: Số phút sau khi bắt đầu đun 5 6 7 8 9 10 15 0 Nhiệt độ ( C) 45 76 84 94 99 100 105 a) Viết dãy dữ liệu bạn mai thu được khi đo nhiệt độ của nước tại thời điểm sau khi bắt đầu đun. Dãy dữ liệu đó có phải là số liệu không? b) Tìm các giá trị không hợp lí (nếu có) trong dãy dữ liệu? Giải thích? Hướng dẫn a) Dãy dữ liệu của bạn Mai là: 45 ; 76; 84 ; 94 ; 99 ;100 ;105 Dãy dữ liệu của bạn Mai là số liệu ( vì nhiệt độ sôi của nước là số) b) Giá trị không hợp lí trong dãy dữ liệu là 105 vì nhiệt độ sôi của nước cao nhất là 1000C Bài 5. Cờ đỏ theo dõi ghi lại số học sinh đi muộn trong tuần qua của khối 6 được bảng dữ liệu sau: Lớp 6A 6B 6C 6D 6E Số HS đi muộn 3 4 2 5 90 a) Các bạn sao đỏ làm cách nào để thu được dữ liệu trên? Viết dãy dữ liệu bạn sao đỏ thu được? Dãy dữ liệu đó có phải số liệu không ? b) Trong dãy dữ liệu có dữ liệu nào không hợp lí không? Vì sao? Hướng dẫn a) Các bạn sao đỏ phải theo dõi vào mỗi buổi sáng để có được dữ liệu số bạn đi học muộn của mỗi lớp - Dãy dữ liệu thu được là: 3 ; 4 ; 2 ; 5 ; 90 - Dãy dữ liệu trên là số liệu b) Trong dãy dữ liệu trên giá trị dữ liệu 90 không hợp lí . Bài 6. Lập bảng dữ liệu về số cân nặng (kg) của mỗi thành viên trong tổ mình? Hãy cho biết em dùng phương pháp gì để thu thập thông tin? Từ đó nhận xét các giá trị của dữ liệu thu được? ( giá trị lớn nhất, nhỏ nhất) Hướng dẫn Yêu cầu học sinh tự thu thập dữ liệu trong lớp, có thể làm theo nhóm.