Giáo án dạy thêm Ngữ văn 9 - Buổi 4, Nghị luận xã hội - Năm học 2023-2024

Ngày soạn: 18/1/2024 BUỔI 4 ( 10,11,12 ) : NGHỊ LUẬN XÃ HỘI DẠNG II: NGHỊ LUẬN VỀ VẤN ĐỀ TƯ TƯỞNG ĐẠO LÍ (Luyện tập) I. Mục tiêu cần đạt: 1. Kiến thức : - Đặc điểm, yêu cầu của bài văn nghị luận về 1 vấn đề tư tưởng, đạo lí . - Cách làm bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí. 2. Kĩ năng: - Rèn luyện kĩ năng viết đoạn văn, bài văn nghị luận về 1 vấn đề tư tưởng, đạo lí. 3. Thái độ : - Tích cực tìm hiều và bày tỏ quan điểm về những vấn đề tư tưởng đạo lí. - Tích cực thực hành. 4. Năng lực: - Giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, năng lực hợp tác, năng lực tự quản bản thân, năng lực giao tiếp... II. Tiến trình lên lớp Tiết 1, 2: Luyện tập làm bài văn nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí Hoạt động của GV-HS Kiến thức cần đạt Hoạt động 1: Hệ thống kiến A. Hệ thống kiến thức thức Các bước làm bài văn nghị luận về một vấn đề tư Hình thức: cá nhân tưởng đạo lí - GV: treo (chiếu) 1 sơ đồ câm 1. Tìm hiểu đề, tìm ý: ghi: các bước làm bài văn nghị * Tìm hiểu đề: luận về một vấn đề tư tưởng - Đọc kĩ đề, gạch chân các từ quan trọng đạo lí - Xác định: kiểu bài, nội dung nghị luận, phạm vi nghị - Yêu cầu HS điền vào sơ đồ và luận. nêu cách làm từng bước * Tìm ý: Tự đặt các câu hỏi và trẻ lời để có các ý 2. Lập dàn ý: Sắp xếp các ý đã tìm được theo bố cục bài văn 3. Viết bài: Chú ý liên kết, cách dùng từ, chính tả... 4. Đọc lại bài và sửa: chính tả, dùng từ, câu... Hoạt động luyện tập B. Luyện tập GV hướng dẫn HS thực hiện Đề bài: Nêu suy nghĩ của em về lời khuyên: Có chí thì từng bước khi làm một bài văn nên nghị luận về 1 vấn đề tư tưởng 1. Tìm hiểu đề, tìm ý: đạo lí * Tìm hiểu đề: ? Trước một đề bài, em cần làm - Kiểu bài: nghị luận về 1 vấn đề tư tưởng đạo lí gì? - Vấn đề nghị luận: Ý chí nghị lực tạo nên thành công. ? Em hãy thực hiện các bước - Phạm vi tư liệu, dẫn chứng: Tri thức về ca dao tục xác định yêu cầu của đề ngữ và về đời sống. (Làm cá nhân) * Tìm ý: ? Em hãy thực hiện các bước để Câu hỏi Gợi ý tìm ý (Làm nhóm nhỏ- theo bàn, thời “Chí” là gì? GIẢI THÍCH : gian: 8 phút) - Là hoài bão, lí tưởng tốt đẹp, ý - Các nhóm báo cáo kết quả “Nên” là thế nào? chí, nghị lực, sự kiên trì. - Các nhóm nhận xét và bổ “Có chí thì nên” - Là sự thành công, thành đạt trong sung cho nhau nghĩa là thế nào? mọi việc - GV chốt các ý -> Có nghị lực, lòng kiên trì thì sẽ thành công ?Tại sao người có CHỨNG MINH: ý chí nghị lực thì - Cuộc sống luôn chứa đựng khó dẫn đến thành khăn...Ý chí sẽ tạo sức mạnh để công? vượt qua khó khăn đi đến thành công - Giúp con người có niềm tin vào ? Rèn luyện ý chí bản thân, lạc quan, kiên trì theo như thế nào? đuổi ước mơ - Để có thành công cần trải qua quá trình rèn luyện lâu dài, có thể gặp thất bại - Tạo lập tính tự lập cho ta ngay từ lúc còn bé - Cảm thấy cuộc sống có ích và ý nghĩa hơn - Người có ý chí luôn nhận được sự quí trọng, cảm phục, tin tưởng của những người xung quanh - Thầy giáo Nguyễn Ngọc Ký thiếu đi đôi tay .. ? Nêu những tấm - Anh Nick Vujick sinh ra với tứ gương giàu ý chí chi khiếm khuyết ... đã đạt được thành - Anh Bạch Đình Vinh bị bại liệt công toàn thân, chấn thương nội tạng, ? Trái với ý chí, mặt bị biến dạng, mất tiếng nói... nghị lực là gì? LẬT NGƯỢC: Người không có ý - Lối sống ỷ lại, dựa dẫm, không có chí thường phải ý chí tiến thủ... trở thành gánh nặng chịu hậu quả gì? cho gia đình và xã hội. ? Ta nhận được - Bài học: Ý chí, lòng quyết tâm là bài học gì từ lời phẩm chất mỗi người cần có. khuyên? + Không lùi bước trước khó khăn ? Ta cần làm gì để - Rèn luyện: có được ý chí? + Phải đặt ra mục đích + Kiên trì thực hiện mục đích + Đứng dậy sau thất bại GV hướng dẫn HS lập dàn ý 2. Lập dàn ý ? Sắp xếp các ý đã tìm được a. Mở bài: theo bố cục bài văn nghị luận - Để đạt được thành công, chúng ta đều phải cố gắng, về 1 vấn đề tư tưởng đạo lí kiên trì hết mình. (HS làm theo nhóm nhỏ- theo - Vì vậy, cha ông ta có lời khuyên: “Có chí thì nên” bàn. Thời gian: 8 phút) b.Thân bài - Đại diện các nhóm báo cáo b1. Giải thích: kết quả - Chí: là hoài bão, lí tưởng tốt đẹp, ý chí, nghị lực, sự - Các nhóm khác nhận xét, bổ kiên trì. sung - Nên: là sự thành công, thành đạt trong mọi việc - GV nhận xét và chốt dàn ý -> “Có chí thì nên”: Có ý chí, nghị lực và sự kiên trì thì nhất định sẽ vượt qua được mọi khó khăn, trở ngại để đi đến thành công b2. Chứng minh: - Cuộc sống luôn chứa đựng khó khăn... - Để có thành công cần trải qua quá trình rèn luyện lâu dài, có thể gặp thất bại - Ý chí sẽ tạo sức mạnh để vượt qua khó khăn đi đến thành công - Cảm thấy cuộc sống có ích và ý nghĩa hơn - Giúp con người có niềm tin vào bản thân, lạc quan, kiên trì theo đuổi ước mơ. - Tạo lập tính tự lập cho ta ngay từ lúc còn bé - Người có ý chí luôn nhận được sự quí trọng, tin tưởng của những người xung quanh - Thầy giáo Nguyễn Ngọc Ký thiếu đi đôi tay luyện viết bằng chân và trở thành thầy giáo - Anh Nick Vujick sinh ra với tứ chi khiếm khuyết trở thành nhà diễn thuyết nổi tiếng thế giới - Anh Bạch Đình Vinh bị bại liệt toàn thân, chấn thương nội tạng, mặt bị biến dạng, mất tiếng nói... nhưng vẫn đỗ 3 trường đại học b3. Mở rộng, liên hệ: ( Lật ngược) - Phê phán: lối sống ỷ lại, dựa dẫm, không có ý chí tiến thủ... trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội - Bài học: Ý chí, lòng quyết tâm là phẩm chất mỗi người cần có. + Không lùi bước trước khó khăn - Rèn luyện: + Phải đặt ra mục đích + Kiên trì thực hiện mục đích + Đứng dậy sau thất bại + Chấp nhận khó khăn, coi khó khăn là môi trường rèn luyện. c. Kết bài: - Khẳng định lại vấn đề: Như nhà bác học Ê-đi-xơn đã từng nói “1% là nhờ trí thông minh còn 99% là nhờ cố Tiết 3: HS viết bài. gắng”. ? Khi viết bài, ta cần lưu ý điều 3. Viết bài: gì? Tham khảo: - Cần liên kết câu, liên kết đoạn - Đoạn mở bài: - Dùng từ chọn lọc, viết chuẩn “Không có việc gì khó chính tả... Chỉ sợ lòng không bền Đào núi và lấp biển Quyết chí ắt làm nên” Lời Bác dạy là hành trang tôi luôn mang theo trên con đường chinh phục ước mơ. Đó là ý chí, nghị lực, lòng quyết tâm vượt qua khó khăn thử thách. Điều này cũng được cha ông ta gửi gắm qua lời khuyên: “Có chí thì nên” - Chia mỗi nhóm viết 1 đoạn - Đoạn văn giải thích: văn: (trong nhóm, từng cá nhân Câu tục ngữ “có chí thì nên” nghe tưởng chừng ngắn gọn viết đoạn: thời gian: 10phút) và đơn giản nhưng trong đó lại ẩn chứa một ý nghĩa lớn - Nhóm 1: Viết đoạn mở bài và lao. “Chí” ở đây thể hiểu là nghị lực, lòng quyết tâm theo kết bài đuổi ước mơ, khát vọng. Với mỗi người, “chí” được - Nhóm 2: Viết đoạn giải thích được bộc lộ rõ nhất là hành động đến cùng để thực hiện - Nhóm 3: Viết đoạn chứng ước mơ chân chính. Còn “nên” là đạt được những kết minh quả, thành công như mong muốn của bản thân đã đặt ra. - Nhóm 4: Viết đoạn liên hệ, Như vậy, cùng với cặp từ “Có..thì”, câu tục ngữ gồm 2 mở rộng vế có quan hệ chặt chẽ với nhau, vế thức nhất là điều - Đại diện nhóm đọc đoạn văn kiện, về thứ 2 là kết quả để khẳng định vai trò quan trọng của mình của ý chí trong cuộc sống. Con người cần phải có sự - Các bạn cùng nhóm, khác quyết tâm, kiên trì, lý tưởng thì mọi gian nan, thử thách nhóm nhận xét: nhiệm vụ của đều sẽ vượt qua và đạt được kết quả như mong muốn. đoạn, dung lượng, liên kết, lập - Đoạn văn chứng minh sức mạnh của ý chí: luận... Lời khuyên của câu tục ngữ là bài học quí cho mỗi - GV nhận xét, đánh giá. người. Vì sao vậy? Vì con đường đời không phải lúc nào - GV cho học sinh tham khảo 1 cũng bằng phải mà chứa đựng bao chông gai, thử thách. số đoạn văn Khi gặp khó khăn trở ngại mà ta vội nản lòng bỏ cuộc liệu có thể đạt được ước mơ không? Còn người có chí thì sẽ kiên trì quyết tâm vượt qua khó khăn để thực hiện ước mơ đến cùng. Không quá khó để chúng ta biết được những tấm gương sáng của ý chí nghị lực, đây là những con người dám làm, dám sống, dám thử thách để có thành công. Chúng ta chắc chắn không quên được những bài diễn thuyết của chàng trai không tay, không chân Nick Vujicic, và sẽ bật khóc vì cảm động trước hình ảnh anh ấy đang chơi bóng, bơi lội. Càng không thể quên được người thầy đáng kính Nguyễn Ngọc Ký đã ngày đêm miệt mài luyện chữ bằng chính đôi chân của mình, và nghị lực của thầy đã được đền đáp bởi những dòng chữ đẹp. Hay vận động viên Ánh Viên, chị ấy đã cố gắng luyện tập không ngừng nghỉ để đạt được những huy chương vàng về cho đất nước Việt Nam Từ những tấm gương trên, ta thấy được chẳng điều gì có thể ngăn bước khi chúng ta có ý chí và nghị lực. Hơn nữa, có ý chí nghị lực sẽ tạo cho chúng ta bản lĩnh và lòng dũng cảm đối mặt, sẵn sàng đương đầu với mọi khó khăn và thử thách, dám nghĩ, dám làm, dám sống hết mình. Nguyễn Sơn Lâm, một chàng trai thấp bé, chỉ cao chưa đến một mét, bước đi khó khăn phải dùng đến nạng mới di chuyển được nhưng lại giỏi ba thứ tiếng, đi thi Viet Nam Idol, chinh phục được đỉnh Phanxipang, là người khuyết tật đầu tiên đặt chân lên đỉnh núi mà không cần bất kỳ ai giúp đỡ. Phải là một người thật sự có bản lĩnh và lòng dũng cảm mới có thể làm được điều phi thường đó. Không chỉ vậy, ý chí nghị lực cũng giúp chúng ta khắc phục được những lần thất bại, rèn ta sự tin tưởng, niềm tin, thúc đẩy mỗi người luôn phải biết hướng đến tương lai, tiến về phía trước. Tôi đã từng được nghe nhiều câu nói chứa trong đó là những thông điệp về ý chí nghị lực như: "Hãy hướng về ánh sáng, mọi bóng tối sẽ ngả sau lưng bạn", "Không có mục tiêu nào quá lớn, không có ước mơ nào quá xa vời", "Đời phải trải qua giông tố nhưng không được cúi đầu trước giông tố" Đây như là lời nhắn nhủ mọi người hãy luôn vững tin, hãy nghị lực vươn lên. Ngoài ra, ý chí nghị lực cũng giúp con người cảm thấy thêm tự tin về bản thân, tự tin với công việc của mình làm. Ta sẽ thấy cuộc sống có ích và ý nghĩa Sau khi được các bạn và thầy hơn. Ta sẽ có niềm tin vào bản thân, lạc quan, kiên trì cô góp ý, từng HS sẽ sửa lại bài theo đuổi ước mơ. Dù bạn có gặp thất bại thì hãy luôn viết của mình. cảm thấy vui vẻ rồi khắc phục vấp ngã, coi đó như một bước đẹp chứ đừng bao giờ nản chí. Như Jack Ma, Bill Gate, nếu họ từ bỏ, gục ngã từ thất bại thì ngày hôm nay sẽ không có những công ty phần mềm Microsoft, hay cổng điện tử Alibaba Gian nan nếu bạn biết rèn luyện vực lên thì sẽ đến với thành công. - Đoạn văn liên hệ, mở rộng vấn đề Ý chí có ý nghĩa lớn lao như vậy nhưng trong cuộc sống vẫn có rất nhiều người không có nghị lực, ỷ lại vào người khác, hoặc buông xuôi, bỏ cuộc khi gặp khó khăn. Sinh ra trong một gia đình giàu có, họ chỉ dựa vào gia đình mình, tiêu tiền của bố mẹ mà không hề cố gắng. Trong kinh doanh, khi gặp thị trường biến động mà bỏ cuộc thì tránh sao khỏi thua lỗ? Trong hõ tập mà thấy kiến thức khó rồi nản chí thì làm sao có thể tiến bộ? Những người như vậy khó có thể thành công trong cuộc sống. Tuy nhiên nếu dùng lòng quyết tâm kiên trì để làm việc xấu đến cùng thì hậu quả sẽ rất nghiêm trọng. Vì vậy, ta không khuyến khích mọi người kiên trì làm việc xấu. Nghị lực không tự nhiên mà xuất hiện, nó cũng không tồn tại mãi mãi, chính vì vậy chúng ta cần thường xuyên rèn luyện ý chí. Trước hết, ta phải có mục tiêu cao đẹp, sau đó kiên trì vượt khó để đạt được mục tiêu, biết đứng dậy sau thất bại, đúc kết kinh nghiệm làm lại từ đầu...Tôi tin rằng chắc chắn thành công sẽ mỉm cười với chúng ta. 4. Đọc lại bài và sửa: * Củng cố - Dặn dò - Học thuộc kiến thức về cách làm bài văn Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí. - Hoàn thiện nốt bài tập. - Chuẩn bị buổi sau ôn tập: luyện tập ( Tiếp) Tổ CM duyệt TT Tạ Thị Nhung