Giáo án Công nghệ 8 - Chương IV: Kĩ thuật điện - Bài 14: Khái quát về mạch điện - Năm học 2023-2024

Tuần 25 Ngày soạn: 28/2/2024 Tiết: 27,28 Lớp: 8ABC CHƯƠNG IV: KĨ THUẬT ĐIỆN BÀI 14: KHÁI QUÁT VỀ MẠCH ĐIỆN Thời gian thực hiện: (02 tiết) I. Mục tiêu: 1. Về kiến thức: - Trình bày được cấu trúc chung của mạch điện, thành phần và chức năng của các bộ phận chính trên mạch điện. - Vẽ và mô tả được sơ đồ khối của mạch điện điều khiển đơn giản. 2. Về năng lực: * Năng lực chung: - Năng lực tự học và tự chủ: Tự nghiên cứu tài liệu, liên hệ thực tế tìm hiểu về cấu trúc của mạch điện và một số mạch điện điều khiển đơn giản. - Giao tiếp và hợp tác: Trao đổi, thảo luận nhóm hoàn thành các nhiệm vụ được giao. * Năng lực công nghệ: - Trình bày được cấu trúc chung của mạch điện, thành phần và chức năng của các bộ phận chính trên mạch điện. - Trình bày được vai trò của các sơ đồ mạch điện, phân biệt được các kí hiệu quy ước được sử dụng trong sơ đồ mạch điện. 3. Về phẩm chất: - Chăm chỉ vận dụng kiến thức về mạch điện và các cảm biến vào cuộc sống hàng ngày. - Trách nhiệm với công việc được giao. II. Thiết bị dạy học và học liệu: 1. Giáo viên: - Máy tính, máy chiếu.... - Các phiếu học tập 1, 2, 3; các video về các cảm biến 2. Học sinh: - Nghiên cứu trước nội dung bài 14. - Sưu tầm mạch điện đơn giản, mạch điện có cảm biến trong thực tế. III. Tiến trình dạy học: Tiết 1: 1. Hoạt động 1: Mở đầu a) Mục tiêu: - Huy động sự hiểu biết của HS về mạch điện. Gợi sự tò mò và tâm thế học tập cho HS vào nội dung bài học. b) Nội dung: - HS quan sát hình 14.1. Mạch điện đơn giản - HS trả lời câu hỏi: Kể tên các thành phần cơ bản có trong mạch điện đơn giản ở hình 14.1. Khi nào đèn Đ1, Đ2 cùng sáng? 1 c) Sản phẩm: - Câu trả lời của học sinh. d) Tổ chức thực hiện: Hoạt động của GV và HS Nội dung * GV giao nhiệm vụ học tập - Quan sát hình 14.1 SGK(slide 3) - Thảo luận nhóm bàn trong 2 phút trả lời câu hỏi: Kể tên các thành phần cơ bản có trong mạch điện đơn giản ở hình 14.1. Khi nào đèn Đ1, Đ2 cùng sáng? * HS thực hiện nhiệm vụ - HS quan sát hình 14.1 - HS thảo luận nhóm bàn trả lời câu hỏi GV giao * Báo cáo, thảo luận - Đại diện 1, 2 nhóm trả lời - Các nhóm còn lại phản biện * Kết luận, nhận định - GV chiếu slide 4: Các thành phần cơ bản trong hình 14.1 gồm: nguồn điện, các công tắc điện (K, K1, K2) và các đèn điện (Đ1, Đ2). Đèn Đ1, Đ2 cùng sáng khi tất cả các công tắc điện K, K1, K2 cùng ở trạng thái đóng. Nội dung bài học hôm nay sẽ giúp các em hiểu rõ hơn về những vấn đề khái quát chung của mạch điện. 2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới Hoạt động 2.1: Hoạt động tìm hiểu cấu trúc, sơ đồ của mạch điện a) Mục tiêu: - Trình bày được cấu trúc chung của mạch điện, thành phần và chức năng của các bộ phận chính trên mạch điện. b) Nội dung: - HS vẽ được sơ đồ cấu trúc của mạch điện - HS tham gia trò chơi “Ai nhanh hơn” c) Sản phẩm: - Câu trả lời của HS được ghi vào vở. - Hoàn thành phiếu học tập số 1 theo nhóm tổ d) Tổ chức thực hiện: Hoạt động của GV và HS Nội dung * GV giao nhiệm vụ học tập 1 I. Mạch điện 2 - Nêu vai trò của các phần tử ở mạch điện chiếu trong slide 6 - Vẽ sơ đồ cấu trúc chung của mạch điện * HS thực hiện nhiệm vụ 1 - HS thảo luận nhóm đôi thực hiện nhiệm vụ học tập * Báo cáo, thảo luận - Đại diện 2 nhóm báo cáo - Các nhóm còn lại nhận xét, bổ sung - Sơ đồ cấu trúc chung của mạch điện: * Kết luận, nhận định -GV chiếu slide 8: Mạch điện là một tập Truyền dẫn, hợp các phần tử như nguồn điện; phụ tải; Nguồn đóng cắt, Phụ tải thiết bị đóng cắt, điều khiển và bảo vệ điện điều khiển và được nối với nhau bằng dây dẫn để thực bảo vệ hiện chức năng nhất định. - Nguồn điện là phần tử dùng cung cấp năng lượng điện hoặc tín hiệu điện cho mạch hoạt động( pin, ắc quy, điện lưới ). Thiết bị đóng, cắt và bảo vệ mạch điện dùng để đóng ngắt các mạch điện (cầu chì, cầu dao, áp tô mát ), công dụng chính là giúp bảo vệ quá tải, ngắn mạch, sụt áp và bảo vệ cho mạch điện. Các phụ tải( bóng đèn, quạt điện, ti vi, tủ lạnh ) là phần tử tiêu thụ năng lượng điện. * GV giao nhiệm vụ học tập 2 Trò chơi “Ai nhanh hơn” (slide 9) - Luật chơi: Quan sát hình 14.3, kể tên các phần tử, sắp xếp các phần tử vào các khối trong sơ đồ cấu trúc mạch điện( phiếu học tập số 1 – slide 10). - Tiêu chí đánh giá(slide 11): + Thời gian: 3 phút + Gọi tên đúng mỗi phần tử: 1 điểm + Sắp xếp đúng mỗi phần tử: 0,5 điểm + Nhóm trả lời đúng nhất và nhanh nhất: 1 điểm. Thang điểm 10. Nhóm nào dành điểm cao nhất sẽ chiến thắng. * HS thực hiện nhiệm vụ 2: 3 - HS hoạt động nhóm tổ, thảo luận và - Tên các phần tử, chức năng của từng hoàn thành phiếu học tập số 1(trên bản in phần tử: A1). hình a:ắc quy → nguồn điện * Báo cáo, thảo luận hình b: bóng đèn → phụ tải - Đại diện các nhóm dán phiếu học tập số hình c: cầu chì → phụ tải 1 lên bảng hình d: công tắc → thiết bị đóng cắt * Kết luận, nhận định hình e: áp tô mát → thiết bị bảo vệ - GV chiếu đáp án phiếu học tập số 1 và hình f: quạt điện → phụ tải kết luận tên các phần tử và sắp xếp các phần tử đó vào khối trong sơ đồ cấu trúc mạch điện. - GV chấm điểm các nhóm theo thang điểm đã phổ biến. - GV tặng khen cho nhóm đúng nhất và nhanh nhất. - GV mở rộng kiến thức thực tế các khối trong sơ đồ khối bằng cách quan sát các hình ảnh trên slide 13, 14 Hoạt động 2.2: Hoạt động tìm hiểu các kí hiệu quy ước được sử dụng trong sơ đồ mạch điện a) Mục tiêu: - Nhận biết các kí hiệu quy ước được sử dụng trong sơ đồ mạch điện. b) Nội dung: - HS tham gia trò chơi “Nhìn nhanh - Nhớ kĩ” c) Sản phẩm: - HS hoàn thành bảng 14.1(phiếu học tập số 2) được in trên tờ A0 theo nhóm d) Tổ chức thực hiện: Hoạt động của GV và HS Nội dung * GV giao nhiệm vụ học tập Trò chơi “Nhìn nhanh – Nhớ kĩ” (slide 15) - Luật chơi: Lớp chia thành 2 đội chơi, mỗi đội là một dãy. Mỗi thành viên chỉ được vẽ một kí hiệu lên phiếu học tập số 2. Thành viên này vẽ xong, mang bút quay trở lại truyền cho thành viên khác lên vẽ. - Tiêu chí( slide 17): + Thời gian 5 phút 4 + Đội nào có số kí hiệu vẽ đúng nhiều nhất và nhanh nhất, đội đấy chiến thắng * HS thực hiện nhiệm vụ - Lần lượt từng học sinh truyền tay bút dạ lên vẽ trên phiếu học tập số 2( in trên giấy A0) - Các HS còn lại nhanh chóng ghi nhớ đồng thời cổ vũ các đội chơi * Báo cáo, thảo luận - Đại diện HS hai dãy chấm chéo phiếu học tập số 2( đáp án phiếu học tập số 2 – slide 18) * Kết luận, nhận định - GV tặng khen cho nhóm có nhiều kí hiệu vẽ đúng và nhanh nhất Tiết 2: Hoạt động 2.3: Hoạt động tìm hiểu mạch điện điều khiển a) Mục tiêu: - Trình bày được cấu trúc chung và chức năng của các bộ phận chính trên mạch điện điều khiển. - Vẽ và mô tả được sơ đồ khối của mạch điện điều khiển đơn giản b) Nội dung: - HS nghiên cứu mục II SGK, thảo luận nhóm hoàn thành các nhiệm vụ học tập. c) Sản phẩm: - Câu trả lời của HS được ghi vào vở d) Tổ chức thực hiện: Hoạt động của GV và HS Nội dung * GV giao nhiệm vụ học tập 1: II. Mạch điện điều khiển - GV chiếu các slide chứa video bật tắt bóng điện bằng công tắc(slide 5) , cảm biến khói(slide 6), cảm biến mưa(slide7). - GV yêu cầu HS nghiên cứu mục II trang 73 SGK để tìm hiểu sơ đồ và nhiệm vụ các khối trong mạch điện điều khiển. * HS thực hiện nhiệm vụ 1 - HS quan sát các video( slide 5,6,7) - HS vẽ sơ đồ khối của mạch điện điều khiển vào vở ghi * Báo cáo, thảo luận 5 - Đại diện 1 HS lên bảng vẽ sơ đồ khối mạch điện điều khiển - HS khác nhận xét, bổ sung - Sơ đồ cấu trúc của mạch điện điều * Kết luận, nhận định khiển: - GV chiếu slide 8 và kết luận Cảm biến, Đối Ngu n ồ bộ phận xử lí tượng n u điệ điều khiển điề khiển 3. Hoạt động 3: Luyện tập a) Mục tiêu: - Vận dụng các kiến thức đã học để trả lời các câu hỏi trong hộp chức năng khám phá và các câu hỏi trắc nghiệm. b) Nội dung: - HS quan sát máy chiếu, sử dụng SGK và vận dụng kiến thức đã học để trả lời câu hỏi. c) Sản phẩm: - Câu trả lời của HS. d) Tổ chức thực hiện: Hoạt động của GV và HS Nội dung * GV giao nhiệm vụ học tập 1: - GV chiếu slide 9(hình 14.5 SGK trang - Ứng dụng của các mạch trong hình 14.5: 74) yêu cầu HS quan sát và trả lời các câu + Hình a: hỏi trong phiếu học tập số 3: . Ứng dụng: Khi có khói thì còi báo động + Nêu ứng dụng của các mạch điều khiển sẽ phát ra tiếng để cảnh báo cháy đến con trong các hình a, b, c người + Nêu tên, chức năng của các thiết bị cảm . Tên cảm biến: Cảm biến khói biến và đối tượng điều khiển ở các hình . Đối tượng điều khiển: Còi báo và đèn * HS thực hiện nhiệm vụ 1 chớp - HS quan sát các hình trên slide 9 + Hình b: - HS thảo luận nhóm bàn thực hiện nhiệm . Ứng dụng: Khi độ ẩm của đất xuống vụ 2 dưới mức cho phép máy bơm tự động * Báo cáo, thảo luận bơm nước để tưới cây ẩm đến mức cố - Đại diện 1, 2 nhóm trả lời định đã được cài đặt sẵn - Các nhóm khác lắng nghe, bổ sung . Tên cảm biến: Cảm biến độ ẩm * Kết luận, nhận định . Đối tượng điều khiển: Máy bơm - GV chiếu đáp án phiếu học tập số 3 và + Hình c: kết luận về ứng dụng các mạch; tên, chức . Ứng dụng: Khi có chuyển động vào năng các thiết bị cảm biến, các đối tượng vùng cảm biến, còi báo sẽ phát tín hiệu để điều khiển trong các mạch điện điều báo động cho con người khiển ở hình 14.5 . Tên cảm biến: Cảm biến tiệm cận . Đối tượng điều khiển: Còi báo 6 Câu 1: Cấu trúc chung của mạch điện gồm mấy thành phần chính? A. 1 B. 2 C. 3 D. 4 Câu 2: Nguồn điện nào sau đây không tạo - GV giới thiệu về nghề “Kĩ sư điện” qua ra dòng điện một chiều? các slide 11, 12, bước đầu hình thành định A. Pin con thỏ. B. Ắc quy. hướng nghề nghiệp cho học sinh THCS. C. Pin mặt trời D. Lưới điện. * GV giao nhiệm vụ học tập 2 Câu 3: Pin được dùng trong thiết bị nào? - GV chiếu lần lượt 5 câu hỏi trắc nghiệm A. Máy tính bỏ túi B. Quạt điện từ slide 13 đến slide 17. C. Máy sấy. D. Xe đạp điện * HS thực hiện nhiệm vụ 2 Câu 4: Chức năng của bộ phận truyền dẫn - HS suy nghĩ cá nhân trong thời gian 15 điện là: giây A. Tạo ra điện năng nhờ chuyển hoá * Báo cáo, thảo luận từ các dạng năng lượng khác nhau - HS đại diện trả lời B. Chuyển hoá điện năng thành các - HS còn lại lắng nghe, nhận xét, bổ sung dạng năng lượng khác nhau. * Kết luận, nhận định C. Đóng, cắt mạch; điều khiển và bảo - GV nhận xét, kết luận về việc nắm bắt vệ mạch khi gặp sự cố kiến thức của HS D. Dẫn điện từ nguồn điện đến phụ tải điện Câu 5: Đâu là phụ tải biến đổi điện năng thành cơ năng? A. Tivi B. Đài C. Xe đạp điện D. Bóng đèn điện 4. Hoạt động 4: Vận dụng a) Mục tiêu: - Vận dụng các kiến thức vừa học để giải quyết các vấn đề thực tế. b) Nội dung: - Trả lời 2 câu hỏi trong mục “Vận dụng” trang 74 SGK. c) Sản phẩm: - Câu trả lời của HS. d) Tổ chức thực hiện: Giao nhiệm vụ 1: Kể tên nguồn điện; thiết bị đóng cắt, điều khiển và bảo vệ; phụ tải có trong mạch điện ở gia đình em. Giao nhiệm vụ 2: Vẽ và mô tả sơ đồ khối của một mạch điện đơn giản mà em biết. Hướng dẫn tự học ở nhà - Học bài và làm bài tập trong Sách bài tập - Nghiên cứu trước nội dung bài 15: Cảm biến và mô đun cảm biến - Sưu tầm các cảm biến trong thực tế 7 PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 – NHÓM Kể tên các phần tử, sắp xếp các phần tử vào các khối trong sơ đồ cấu trúc mạch điện. .. .. .. .. .. .. PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 – NHÓM Hãy vẽ các kí hiệu thông dụng trong sơ đồ mạch điện Tên gọi Kí hiệu Tên gọi Kí hiệu Dòng điện một chiều Dây pha Dòng điện xoay chiều Dây trung tính Cực dương Hai dây dẫn chéo nhau Cực âm Hai dây dẫn nối nhau Mạch điện ba pha Cầu dao hai cực, ba cực Công tắc hai cực Công tắc ba cực Cầu chì Chấn lưu Ổ điện Chuông điện Đèn sợi đốt Đèn huỳnh quang Quạt trần Ổ điện và phích cắm điện 8