Giáo án bồi dưỡng HSG Địa lí 8 - Bài 1: Sử dụng và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên tỉnh Bắc Giang - Năm học 2023-2024

Ngày soạn: 22/3/2024 BÀI 1- SỬ DỤNG VÀ BẢO VỆ TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN TỈNH BẮC GIANG TIẾT 1 I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Kiến thức - Trình bày được tình hình khai thác, sử dụng và biện pháp bảo vệ tài nguyên thiên nhiên của tỉnh Bắc Giang. 2. Năng lực * Năng lực chung: - Tự chủ và tự học: Tích cực chủ động tìm kiếm tài liệu về tài nguyên sinh vật của tỉnh Bắc Giang. - Giao tiếp và hợp tác: Phân công và thực hiện các nhiệm vụ cá nhân, nhóm. Chủ động hoàn thành các nhiệm vụ được giao, trao đổi, thống nhất các thành viên trong nhóm. - Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Thảo luận với các thành viên trong nhóm nhằm giải quyết các vấn đề trong bài học để hoàn thành tốt nhiệm vụ học tập dưới dạng các trò chơi sáng tạo. * Năng lực địa lí: - Quan sát biểu đồ diện tích rừng và tỉ lệ che phủ rừng 2010-2022 để nhận xét về sự biến động diện tích rừng 3. Phẩm chất - Trách nhiệm: Giáo dục HS có ý thức, trách nhiệm bảo vệ tài nguyên thiên nhiên của tỉnh nói riêng và bảo vệ môi trường nói chung. II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 1. Thiết bị dạy học - Máy tính, tivi, bài giảng ppt. - Hình ảnh liên quan đến nội dung bài học. 2. Học liệu - Tài liệu giáo dục địa phương 8 của tỉnh Bắc Giang III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 1. Hoạt động khởi động Hoạt động 1. Trò chơi “Xử lí tình huống” a) Mục tiêu: Giúp tạo không khí vui vẻ bắt đầu tiết học đồng thời kích thích tinh thần học tập của HS, kết nối vào bài học. b) Tổ chức hoạt động: - Bước 1: GV cho HS xem tình huống 1 lớp tổ chức cho HS đi dã ngoại cắm trại trên núi, các bạn đốt lửa trại xong chuẩn bị ra về có 1 bạn đi xách nước để dập đống lửa vừa đốt, một số bạn mắng bạn đó và nói: “Kệ! sau lửa khác tắt!”. ? Nếu em chứng kiến tình huống đó em sẽ làm gì?? - Bước 2: HS suy nghĩ cá nhân. - Bước 3: GV mời 1-2 HS bất kì chia sẻ quan điểm của mình trước lớp - Bước 4: GV kết luận và nêu tầm quan trọng phải bảo vệ rừng, nếu các em không dập tắt lửa, rất có thể khi có cơn gió thổi qua, lửa bốc cháy và sẽ dẫn đến cháy rừng, từ đó GV dẫn dắt vào bài. 2. Hoạt động hình thành kiến thức mới 2.1. Tài nguyên rừng a) Mục tiêu: - Học sinh trình bày được vấn đề sử dụng và bảo vệ tài nguyên sinh vật của tỉnh Bắc Giang. - Sử dụng biểu đồ “Diện tích rừng và tỉ lệ độ che phủ rừng của Bắc Giang giai đoạn 2015 - 2022” để trình bày thực trạng tài nguyên rừng của tỉnh ta. b) Tổ chức hoạt động: - Bước 1: Giáo viên giao nhiệm vụ, tổ chức lớp theo phương pháp hoạt động nhóm – Hình thức “Sơ đồ tư duy” + Chia lớp làm 3 nhóm, các nhóm có 10 phút để hoàn thành sơ đồ tư duy + Nội dung: +) Thực trạng diện tích rừng và tỉ lệ độ che phủ rừng của Bắc Giang. +) Nguyên nhân suy giảm tài nguyên rừng. +) Biện pháp bảo vệ và sử dụng rừng bền vững. - Bước 2: Các nhóm thực hiện nhiệm vụ “Thiết kế sơ đồ tư duy”, GV theo dõi, hỗ trợ khi cần. - Bước 3: Phương án báo cáo, chấm chữa + GV sử dụng kĩ thuật phòng tranh để các nhóm trưng bày kết quả thảo luận của mình + Các nhóm khác di chuyển quan sát, nhận xét, đánh giá - Bước 4: GV chốt kiến thức chuẩn và liên hệ các biện pháp bảo vệ sinh vật ở Bắc Giang 1. Tài nguyên rừng a. Hiện trạng: - Tài nguyên rừng khá phong phú, diện tích khá lớn: + Tổng diện tích rừng có xu hướng tăng + Diện tích rừng trồng tăng khá nhanh + Diện tích rừng tự nhiên có xu hướng giảm + Tỉ lệ che phủ rừng ngày càng tăng - Tuy nhiên tài nguyên rừng vẫn bị suy thoái, chất lượng của rừng vẫn chưa thể phục hồi. b. Các nguyên nhân suy giảm tài nguyên rừng (GV cho HS xem video) c. Biện pháp bảo vệ, sử dụng tài nguyên rừng bền vững (SGK) 2.2. Đa dạng sinh học a) Mục tiêu: Nêu được 1 số biện pháp bảo vệ đa dạng sinh học b) Tổ chức hoạt động: - Bước 1: Giáo viên chiếu 1 số hình ảnh về thực trạng suy giảm đa dạng sinh học a) b) (?) Những hình ảnh trên cho em biết điều gì? - Bước 2: Tổ chức thảo luận theo nhóm 6 HS về hiệu quả của các biện pháp dưới đây trong việc bảo vệ đa dạng sinh học 1. Bảo vệ môi trường sống của các loài 2. Cấm săn bắt động vật hoang dã - Thời gian thảo luận: 5 phút - Bước 3: Phương án báo cáo, chấm chữa + Đại diện 1 số HS trả lời câu hỏi + Mời 1 nhóm lên báo cáo kết quả, các nhóm khác cử đại diện nhận xét - Bước 4: GV kết luận về nội dung kiến thức các nhóm đã đưa ra và giáo dục HS ý thức bảo vệ đa dạng sinh học 2. Đa dạng sinh học a. Hiện trạng: - Đang bị suy giảm: Số lượng thành phần loài, nguồn gen quý hiếm, các kiểu hệ sinh thái: hệ sinh thái nước ngọt bị suy giảm nghiêm trọng, hệ sinh thái sông, hồ, đầm phá bị khai thác quá mức. Hệ sinh thái rừng tự nhiên bị thu hẹp. b. Các nguyên nhân suy giảm đa dạng sinh học c. Biện pháp bảo vệ đa dạng sinh học 3. Hoạt động luyện tập a) Mục tiêu: Củng cố nội dung học sinh đã học b) Tổ chức hoạt động Bước 1: Giáo viên giao nhiệm vụ về nhà các em cần hoàn thành các công việc sau: “Lập kế hoạch thực hiện những việc làm góp phần bảo vệ môi trường tài nguyên rừng” - Bước 2: HS ghi chép nhiệm vụ và thực hiện - Bước 3: GV kiểm tra HS qua những kế hoạch liên quan đến trường lớp. - Bước 4: GV chuẩn kiến thức 4. Hoạt động vận dụng a) Mục tiêu: Mở rộng nội dung học sinh đã học, vận dụng kiến thức đã học để tiếp tục phát triển và hoàn thiện phẩm chất học sinh. b) Tổ chức hoạt động - Bước 1: Giáo viên giao nhiệm vụ về nhà các em cần hoàn thành các công việc sau: “Lập kế hoạch thực hiện những việc làm góp phần bảo vệ môi trường sinh vật” - Bước 2: HS ghi chép nhiệm vụ và thực hiện - Bước 3: GV kiểm tra HS qua những kế hoạch liên quan đến trường lớp. - Bước 4: GV giao nhiệm vụ chuẩn bị bài ở nhà Tiết 2 2.1. Hoạt động 2. II. SỬ DỤNG VÀ BẢO VỆ TÀI NGUYÊN ĐẤT a) Mục tiêu: - Học sinh trình bày được vấn đề sử dụng và bảo vệ tài nguyên đất của tỉnh Bắc Giang. - Sử dụng biểu đồ “cơ cấu sử dụng đất tỉnh Bắc Giang năm 2005 và năm 2020” để trình bày cơ cấu và sự thay đổi cơ cấu sử dụng đất của tỉnh ta. b) Tổ chức hoạt động: - Bước 1: Giáo viên giao nhiệm vụ, tổ chức lớp theo phương pháp hoạt động nhóm – Hình thức “Giải mật thư” + Chia lớp làm 3 nhóm ( như phần khởi động), các nhóm có 10 phút để giải các mật thư (có 3 mật thư). + Đại diện nhóm lên nhận mật thư số 1, giải xong mật thư 1, các nhóm nhận mật thư tiếp theo, cứ như vậy đến khi xong. Các nhóm dán đáp án lên bảng. Nhóm dán đáp án nhanh nhất được cộng 30 điểm, nhanh thứ 2 được cộng 20 điểm, thứ 3 được cộng 10 điểm. - Bước 2: Các nhóm thực hiện nhiệm vụ “Giải mật thư”, GV theo dõi, hỗ trợ khi cần. - Bước 3: Phương án báo cáo, chấm chữa + GV gọi ngẫu nhiên 1 nhóm lên trình bày kết quả thảo luận của mình + Các nhóm khác theo dõi, nhận xét, đánh giá. + Đánh giá nội dung: Mỗi mật thư đúng được 30 điểm, nhóm lên trình bày được khuyến khích 10 điểm. - Bước 4: GV chốt kiến thức chuẩn và liên hệ các biện pháp bảo vệ đất ở địa phương Tân Yên II. Sử dụng và bảo vệ tài nguyên đất 1. Hiện trạng: - Cơ cấu sử dụng các loại đất của tỉnh Bắc Giang đang có sự thay đổi, phù hợp xu thế phát triển kinh tế của tỉnh. - Đất bị thoái hóa, biểu hiện 2. Các biện pháp cải tạo tài nguyên đất 2.2. Hoạt động 3. SỬ DỤNG VÀ BẢO VỆ TÀI NGUYÊN KHÁC a) Mục tiêu: - Học sinh trình bày được vấn đề sử dụng và bảo vệ tài nguyên nước, du lịch, khoáng sản của tỉnh Bắc Giang. b) Tổ chức hoạt động: - Bước 1. Giao nhiệm vụ cho học sinh: trình bày hiện trạng, nguyên nhân và giải pháp tài nguyên nước, tài nguyên du lịch - Bước 2. HS thực hiện nhiệm vụ - Bước 3. Đại diện các nhóm lên thuyết trình trước lớp. Các nhóm khác theo dõi, nhận xét. - Bước 4. GV chốt nội dung chính *Đối với HS khá giỏi: Giới thiệu bãi cát sỏi Giang Tân III. Sử dụng và bảo vệ các tài nguyên khác 1. Tài nguyên nước: - Hiện trạng: Xuất hiện dấu hiệu bị ô nhiễm. - Nguyên nhân: Do hoạt động sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, làng nghề - Giải pháp: Sử dụng hiệu quả và phòng chóng ô nhiễm nguồn nước. 2. Tài nguyên du lịch: - Hiện trạng: + Bắc Giang có tài nguyên du lịch phong phú (d/c) + Môi trường cơ bản còn sạch sẽ. + Lượng khách tham quan du lịch ngày càng nhiều. - Giải pháp: + Chú trọng bảo tồn, tôn tạo các điểm du lịch. + Bảo vệ cảnh quan du lịch không bị ô nhiễm. + Phát triển các loại hình du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng 3. Các tài nguyên khoáng sản, khí hậu - Cần khai thác và sử dụng hợp lí 3. Hoạt động luyện tập a) Mục tiêu: Củng cố nội dung học sinh đã học b) Tổ chức hoạt động - Bước 1: Giáo viên tổ chức trò chơi “Vượt chướng ngại vật” + Mỗi nhóm sẽ lựa chọn 1 câu hỏi chướng ngại vật, trả lời đúng được 50 điểm, trả lời sai bị trừ 25 điểm. Ẩn sau câu hỏi là đáp án của chướng ngại vật. Đội đoán được đáp án của chướng ngại vật được 100 điểm. Thời gian suy nghĩ mỗi chướng ngại vật là 15 giây. + Câu hỏi và đáp án các chướng ngại vật: +) Hàng ngang số 1 (gồm 7 chữ cái). Loại rừng chiếm diện tích lớn nhất của tỉnh Bắc Giang là rừng .. (sản xuất). +) Hàng ngang số 2 (gồm 7 chữ cái). Cơ cấu sử dụng các loại đất của tỉnh Bắc Giang có sự (thay đổi). +) Hàng ngang số 3 (gồm 4 chữ cái). Loại tài nguyên nào bị suy giảm nhanh chóng do quá trình đô thị hóa tại các thành phố lớn? (nước). +) Hàng ngang số 4 (gồm 11 chữ cái). Bắc Giang có hệ thống đình, chùa phong phú, có nhiều lễ hội gắn với sinh hoạt cộng đồng, nhiều thắng cảnh đẹp Đây là điều kiện để Bắc Giang phát triển ngành kinh tế nào? (ngành du lịch) + Chướng ngại vật là 1 từ gồm 12 chữ cái: BẢO VỆ TÀI NGUYÊN 4. Hoạt động vận dụng a) Mục tiêu: Mở rộng nội dung học sinh đã học, vận dụng kiến thức đã học để tiếp tục phát triển và hoàn thiện phẩm chất học sinh. b) Tổ chức hoạt động - Bước 1: Giáo viên giao nhiệm vụ về nhà các em cần hoàn thành các công việc sau: “Lập kế hoạch thực hiện những việc làm góp phần bảo vệ môi trường, tài nguyên” - Bước 2: HS ghi chép nhiệm vụ và thực hiện ở nhà, trao đổi với người thân cùng thực hiện. - Bước 3: GV kiểm tra HS qua những kế hoạch liên quan đến trường lớp. - Bước 4: GV phát phiếu giao nhiệm vụ chuẩn bị bài ở nhà PHIẾU GIAO NHIỆM VỤ PHẦN I 1. Nhóm 1: Tìm hiểu về ô nhiễm không khí (nguyên nhân, tác hại, biện pháp) 2. Nhóm 2: Tìm hiểu về ô nhiễm nước (nguyên nhân, tác hại, biện pháp) 3. Nhóm 3: Tìm hiểu về ô nhiễm đất (nguyên nhân, tác hại, biện pháp) PHIẾU GIAO NHIỆM VỤ PHẦN II 1. Nhóm 1: Tìm hiểu về hoạt động của bão ở BG (hoạt động, hậu quả, biện pháp) 2. Nhóm 2: Tìm hiểu về hoạt động của lũ quét ở BG (hoạt động, hậu quả, biện pháp) 3. Nhóm 3: Tìm hiểu về hoạt động của các thiên tai ở BG (hoạt động, hậu quả, biện pháp)