Giáo án Ngữ văn 9 - Tuần 19, Tiết 83-87

Tuần 19: Từ tiết 83-87 Tiết 83+84 Văn bản SANG THU - Hữu Thỉnh - A. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT : 1.Năng lực: a.Năng lực chung: - Giao tiếp, hợp tác nhóm: Biết tham gia thảo luận trong nhóm nhỏ về một vấn đề cần có giải pháp thống nhất, biết đặt câu hỏi và trả lời, biết nêu một vài đề xuất dựa trên các ý tưởng được trình bày trong quá trình thảo luận. Tự chủ và tự học: Biết tự tìm kiếm, đánh giá và lựa chọn nguồn tài liệu phù hợp với các mục đích , nhiệm vụ học tập. - Giải quyết vấn đề và sáng tạo:Biết kết nối các nội dung kiến thức cùng chủ đề, phục vụ cho nhiệm vụ học tập; xác định đúng trọng tâm bài làm b.Năng lực riêng - Năng lực ngôn ngữ: Biết diễn đạt, biết chia sẻ những cảm xúc của bản thân về cái hay cái đẹp của bài thơ -Năng lực VH : Hs hiểu và phân tích được những cảm nhận tinh tế của nhà thơ Hữu Thỉnh về sự biến đổi cuả đất trời từ hạ sang thu ; hiểu được những nét nghệ thuật độc đáo của bài thơ đã góp phần thể hiện nội dung tư tưởng đặc biệt là những liên tưởng suy ngẫm cảu tác giả ở đoạn thơ cuối mang dậm chất triết lí -Hs cần có năng lực cảm thụ thơ ca, đọc diễn cảm, phân tích thơ trữ tình. 2.Về phẩm chất: - Yêu thiên nhiên, yêu đất nước. B. TIẾN TRÌNH BÀI DẠY I. Chuẩn bị : 1- V: , T : hân tích, giảng bình, thảo luận, động não, thực hành có hd hương tiện: : Soạn giáo án, bảng phụ. 2- HS: Soạn bài II. Kiểm tra bài cũ: Đọc thuộc lòng bài thơ “Viếng lăng Bác” ? Nêu nội dung và nghệ thuật của bài thơ ? - hân tích 2 khổ đầu bài thơ Viếng lăng Bác. III. Bài mới : (31P) HĐ 1.Khởi động : Giao mùa – cái khoảnh khắc kiêu kì mà bí ẩn luôn để lại trong lòng thi nhân những cảm xúc khó tả. Bằng cảm xúc ấy, Nhà thơ Hữu Thỉnh đã ghi lại hết sức tinh tế những chuyển biến của đất trời từ hạ sang thu. Chúng ta cùng tìm hiểu bài thơ “Sang thu” để thấy rõ điều đó. HĐ 2. Tổ chức các hoạt động dạy học : PH NG PH P NỘI DUNG - v hướng dẫn giọng đọc: Nhẹ nhàng, I. ĐỌC-TÌM HIỂU CHUNG: nhịp chậm, khoan thai. 1. Đọc: - V đọc mẫu, sau đó gọi 2 em hs đọc lại. ? Dựa vào chú thích S . Nêu vài nét về tác giả ? 2. Chú thích: - Hs : SGK. a. Tác giả: - V : Từ năm 2000 ông là thư kí - Hữu Thỉnh sinh 1942. HNVVN. - Quê :Tam Dương – Vĩnh húc. ? Bài thơ ra đời vào thời gian nào? - Hs : cuối 1977. b.Tác phẩm: - V hướng dẫn tìm hiểu một số từ khó. - Ra đời cuối 1977, in trong tập: “Từ chiến hào đến thành ? Bài thơ rất ngắn gọn, có thể chia bố cục phố”. ào? c. khó: SGK. như thế n Từ - Hs: 2 phần. 1. Bố cục: - 2 khổ đầu : Sự biến đổi của đất trời khi vào thu. - hổ cuối : Suy ngẫm của tác giả. ? Sự biến đổi của đất trời sang thu được II. ĐỌC- TÌM HIỂU CHI TIẾT: cảm nhận qua hình ảnh nào ? 1. Sự biến đổi đất trời khi sang thu: - Hs : Hương ổi, gió se, sương chùng - Tín hiệu chuyển mùa: chình. ng Hươ ổi. ? ió se là gió như thế nào ? + Gió se. - Hs : ió nhẹ , khô, hơi lạnh. Sương chùng chình. ? Ngọn gió mang hương ổi và sương cố ý như chậm lại - nhận xét về những tín hiệu trên ? - Hs : Tín hiệu đặc trưng rất khó nhận biết. ? Sương chùng chình là thế nào ? Nói như thế là tác giả đã s dụng biện pháp tu từ nào ? ? Từ “ hả ” có thể thay thế bằng từ ngữ nào ? Vì sao dùng từ như thế? - Hs : La n, toả... ? xét h Em nhận ntn về n ững tín hiệu chuyển mùa này ? ? Tâm trạng của tác giả thể hiện qua từ ngữ → Tín hiệu đặc trưng của thời khắc giao mùa từ hạ sang nào ? Đó là tâm trạng gì ? thu. - Hs : Bỗng, hình như thẻ hiện sự ngỡ ngàng bâng khuâng. - Tâm trạng của tác giả : Bỗng Hình như → Tâm trạng ngỡ ngàng, cảm xúc bâng khuâng t 83, chu n t 84 : Hết iết yể tiế PH NG PH P NỘI DUNG II. ĐỌC- TÌM HIỂU CHI TIẾT: ? hông gian lúc sang thu được thể hiện ở những 1. Sự biến đổi đất trời khi sang thu( tiếp) phương diện nào ? - Hs : Hương vị, vận động của các sự vật. - Sự vận động của các sự vật: ? Nêu các sự vật vận động trong 2 khổ đầu? Hương ổi phả vào gió. - Hs: Nêu. Sương chùng chình, chậm rãi. ? Em hiểu như thế nào về hình ảnh “mây vắt n a Sông dềnh dàng, thong thả. mình sang thu”? Chim vội vã. - Hs: mây vẫn còn lưu luyến mùa hạ, n a đã sang Mây vắt n a mình sang thu. mùa thu, n a còn lưu luyến mùa hạ. - v: Đó là sự liên tưởng sáng tạo, độc đáo. ? Hương vị và sự vận động đó được thể hiện bằng những từ ngữ chỉ cảm giác nào? - Hs : Hình như, chùng chình, vắt n a mình. ? Nhận xét sự cảm nhận thời khắc giao mùa của → S dụng nhiều từ ngữ diễn tả cảm giác, trạng thái tác g : g vào, chùng chình, hì a mình iả ? bỗn , phả nh như, vắt n - Hs : Cảm nhận tinh tế bằng nhiều giác quan. → biến chuyển nhẹ nhàng mà rõ rệt. - v gọi hs đọc 4 câu thơ cuối bài. → Cảm nhận qua nhiều yếu tố, bằng nhiều giác quan ? Những tín hiệu cuối cùng là gì? và sự rung động thật tinh tế. - Hs: Mưa ít dần, có nắng. - v nói rõ hơn: Mùa thu ấm áp với những ánh nắng vàng mật, khí trời mát mẻ, mưa ít dần đi. - V cho Hs Th nhóm: g ý ảo luận hân tích tần 2. Suy ngẫm của tác giả : nghĩa của 2 câu thơ cuối ? Rút ra lời g i gắm của - Vẫn còn bao nhiêu nắng. tác giả ? Đã vơi dần cơn mưa. - Hs thảo luận, sau 5p c đại diện các nhóm trình → Mùa thu ấm áp với những ánh nắng vàng mật, khí bày, bổ sung. trời mát mẻ, mưa ít dần đi. - v chốt ý bằng bảng phụ - V mở rộng : Con người càng từng trải thì càng có nhiều kinh nghiệm sống, do đó càng vững - Sấm cũng bớt bất ngờ vàng hơn trước mọi giông tố cuộc đời. Ví dụ như Trên hàng cây đứng tuổi. khi con người đã trải qua một tuổi thơ cay đắng - Nghĩa 1 : Sang thu sấm không còn bất ngờ như mùa thì họ sẽ dễ dàng vượt qua mọi khó khăn trong hạ. cuộc sống. Nhưng trên hết, đây chính là những - Nghĩa 2 : hàng cây đứng tuổi không còn bất ngờ vì cảm nhận hết sức tinh tế của nhà thơ. tiếng sấm nữa. → Tác giả muốn g i gắm : hi con người từng trải thì sẽ vững vàng hơn truớc những biến động của cuộc Gv: Hướng dẫn tổng kết. đời. ? Bài thơ ttrên cho em hiểu thêm về điều gì ? - Hs : Thời khắc giao mùa nhẹ nhàng mà rõ rệt, III. TỔNG KẾT: hi nhớ ( S ) tác giả rất tinh tế. - ọi hs đọc ghi nhớ ở S . - Hs c. IV. uy n t p : m n c m : đọ Viết ột bài văn ngắ diễn tả ả Hoạt động 3: u n t p: H viết v o v hi nhận của Hữu Thỉnh trước sự biến chuyển của đất trời - ớp : Viết một bài văn ng n di n tả cảm lúc sang thu nh n của Hữu Th nh tr ớc sự biến chuyển của đất trời l c sang thu - ớp C : Cảm nh n của em về khổ th cuối bài - nh ho n th nh i t p ph n u n t p HĐ 4: n dụn ? Em thích nhất hình ảnh nào trong bài thơ ? Vì sao ? ------------------------- Tiết 85 86 87 Văn bản NÓI VỚI CON - Y Phươn - A. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT : 1.Năng lực: a.Năng lực chung: - Giao tiếp, hợp tác nhóm: Biết tham gia thảo luận trong nhóm nhỏ về một vấn đề cần có giải pháp thống nhất, biết đặt câu hỏi và trả lời, biết nêu một vài đề xuất dựa trên các ý tưởng được trình bày trong quá trình thảo luận. Tự chủ và tự học: Biết tự tìm kiếm, đánh giá và lựa chọn nguồn tài liệu phù hợp với các mục đích , nhiệm vụ học tập. - Giải quyết vấn đề và sáng tạo:Biết kết nối các nội dung kiến thức cùng chủ đề, phục vụ cho nhiệm vụ học tập; xác định đúng trọng tâm bài làm b.Năng lực riêng - Năng lực ngôn ngữ: Biết diễn đạt, biết chia sẻ những cảm xúc của bản thân về cái hay cái đẹp của bài thơ - Năng lực văn học : Hs cảm nhận được tình cảm thắm thiết của cha mẹ đối với con cái, tình yêu quê hương sâu nặng cùng niềm tự hào với sức sống bền bỉ, mạnh mẽ của dân tộc mình qua lời nói với con của người cha ; hiểu được cách diễn tả độc đáo, giàu hình ảnh cụ thể, gợi cảm trong thơ của tác giả người dân tộc Tày. HS có kĩ năng đọc diễn cảm, tìm hiểu, phân tích thơ tự do, thơ tiếng dân tộc ít người dịch ra tiếng Việt. 2.Về phẩm chất: - Nhân ái, trách nhiệm : iáo dục tình cảm gia đình, tình yêu và lòng tự hào về quê hương đất nước. B. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC C C HOẠT ĐỘNG I. Chuẩn bị 1- V: : vấn đáp, giảng bình + KT: Giao nhiệm vụ, HĐ nhóm .tiện : Soạn giáo án, Máy chiếu 2- HS: Chuẩn bị bài ở nhà II. Kiểm tra bài cũ:5p Đọc thuộc lòng bài thơ “Sang thu” Nêu cảm nhận của em về 2 câu thơ : “Sấm cũng bớt bất ngờ Trên hang cây đứng tuổi” III.Bài mới HĐ 1. Khởi động : Tình yêu thương con cái, mong ước người con tiếp nối xứng đáng truyền thống của quê hương là một trong những biểu hiện cụ thể của tình yêu quê hương đất nước. Tình cảm đó được ình cảm đó được Y hương – một tác giả người dân tộc Tày thể hiện rất chân thực và giản dị qua bài thơ “Nói với con”. Chúng ta cùng tìm hiểu bài thơ. HĐ 2. Tổ chức các hoạt động : PH NG PH P NỘI DUNG H ớng dẫn hs đọc, tìm hiểu chung I. TÌM HIỂU CHUNG: 1. Giới thi u về tác giả tác phẩm ? Dựa vào chú thích trong S . Nêu vài nét về tác giả Y hương ? - Hs : SGK. a. Tác giả : - v cho hs xem chân dung nhà thơ, nói rõ - Tên: Hứa Vĩnh Sước, sinh 1948. hơn về nhà thơ và phong cách thơ của - Người dân tộc Tày. ông. ? Bài thơ ra đời vào năm nào ? - Quê : Trùng Khánh - Cao Bằng. - Hs :Sau 1975 b.Tác phẩm : - v hướng dẫn đọc: giọng ấm áp, tràn ngập - Ra đời sau năm 1975, tiêu biểu cho hồn thơ của Y tình yêu thương. hương. - Hs : Đọc, v nhận xét. 2. Đọc ? Theo em , người “Người đồng mình” còn có cách gọi nào khác ? *. Từ khó: SGK. - Hs : người bản mình, người quê mình, người làng mình. - v hướng dẫn tìm hiểu một số từ khó. ? Theo em , bài thơ được làm theo thể thơ nào ? - Hs : Tự do. ? Dựa vào mạch cảm xúc bài thơ, hãy tìm bố 3. Bố cục : cục văn bản ? - 11 câu đầu : Cội nguồn sinh dưỡng của người con. - Hs : 2 phần. - Còn lại : Nét đẹp con người quê hương và mong ước của người cha. II. TÌM HIỂU CHI TIẾT: ? Câu thơ nào thể hiện tình yêu thương của 1. Cội nguồn sinh d ỡng của con : cha mẹ đối với con cái ? a. Tình yêu th ng của cha mẹ : - Hs : 4 câu đầu. - Chân phải bước tới cha ? Em hiểu như thế nào về 4 câu thơ đó? Chân trái bước tới mẹ - Hs : Cha mẹ luôn yêu thưong, chăm chút, Một bước chạm tiếng nói đón nhận từng bước đi của con. Hai bước tới tiếng cười. ? Em có nhận xét gì về không khí gia đình → Cha mẹ yêu thương, chăm chút và vui mừng đón trong 4 câu thơ trên ? nhận từng bước đi, tiếng nói của con trong không khí - Hs : Ấm cúng, hạnh phúc. gia đình đầm ấm. ? Nghệ thuật s dụng ở 4 câu thơ đó ? ( Nhịp thơ ) - Hs â c lên c u thang : Như nhịp ch n bướ ầ , nhịp ng i. thơ đặc trư miền nú Hết tiết 85. Chuyển tiết 86: b. Sự đùm bọc cuả quê h ng: - Đan lờ cài nan hoa ? Ngoài sự yêu thương của cha mẹ, con còn Vách nhà ken câu hát được nuôi dưỡng trong điều kiện nào? Tìm chi Rừng cho hoa tiết nói rõ điều đó ? Con đường cho tấm lòng. - Hs : Sự đùm bọc của quê hương. ? Tác dụng của từ “Cài , ken” trong câu thơ đó là gì ? - Hs : Động từ thể hiện sự gắn bó đoàn kết. ? Từ “cho” được lặp lại 2 lần có ý nghĩa gì? - Hs : Quê hương nuôi dưỡng tâm hồn lối sống ( nghĩa tình của quê hương ). → Con được trưởng thành trong cuộc sống lao động ? x c s g ây ? c n c thiên nh ngh Nhận ét về uộc ốn ở đ ầ ù, vui tươi, iên thơ mộng ĩa tình. - Hs : Cuộc sống lao động tươi vui , thiên nhiên thơ mộng. - v mở rộng: “Quê hương là chùm khế ngọt......bướm vàng bay”. ia đình và quê hương là nơi ta sinh ra và lớn lên, là nơi nuôi dưỡng mạch nguồn của mỗi con người. “Quê n u ai không s hương ế nhớ, ẽ không lớn nỗi thành người”. 2. Nét đẹp của con ng ời quê h ng và mong ớc của ng ời cha: a. Những đức tính tốt đẹp của ng ời đồng mình: - Học sinh đọc đoạn th 2 ? Tìm những câu thơ nói về đức tính của “ người đồng mình” - Cao xa nuôi chí l đo nỗi buồn/ ớn - Sống như sông như suối - Tự đục đá kê cao quê hương ? Em có nhận xét gì về cách diễn đạt của nhà * Với cách diễn đạt giàu hình ảnh, lời thơ mộc mạc, thơ qua các hình ảnh trên? người cha đã nói với con về những pc tốt đẹp của con người quê hương: giàu ý chí, niềm tin; sống bên bỉ, ?Em hãy phân tích các hình ảnh thơ đó để chỉ xây d ng, g gìn truy ng t mạnh mẽ; gắn bó, ự iữ ền thố ốt ra những phẩm chất của con người “ đồng đẹp của quê hương. mình”. ? Theo em đó là những phẩm chất như thế nào? - Hs: Đẹp, đánh trân trọng, đáng ngợi ca. v bình: . t 86, chu n t 87 Hết iết yể tiế b. Mong ớc của cha : ? Từ những phẩm chất tốt đẹp ấy, người cha - Con phải sống mạnh mẽ, biết chấp nhận và vượt qua muốn gieo vào lòng con điều gì? mọi gian nan bằng ý chí của mình. - Hs: Con phải sống mạnh mẽ, biết chấp nhận - Con phải tự hào về truyền thống quê hương và tin và vượt qua mọi gian nan bằng ý chí của tưởng để vững bước trên đường đời, xây dựng quê mình, tự hào về quê hương... hương giàu đẹp. ? Người ch đã g i gắm những mong ước ấy → NT : iọng điệu tha thiết, trìu mến, hình ảnh thơ bằng một giọng điệu như thế nào?Tác dụng? mộc mạc, khái quát. - Hs : iọng điệu tha thiết, trìu mến Gv liên h : lời ru của, lời dặn dò của ng ời ch luôn chan chứa ân tình . III. TỔNG KẾT: Gv: Hướng dẫn tổng kết. ? Qua phân tích, em có nhận xét gì về tình 1. Ngh thu t: cảm của cha dành cho con ? - iọng điệu tha thiết, trầm lắng. - Hs : yêu thương, tin tưởng và hy vọng vào - Hình ảnh thơ cụ thể mà có sức khái quát cao. con. - Mạch cảm xúc diễn tiến hợp lí. ? Điều lớn nhất mà cha muốn truyền, muốn - S dụng thành ngữ dân gian hay, hình ảnh ẩn dụ so giáo d c con là gì ? sánh. ụ - Hs: Sống có ý chí, yêu quê hương... 2. Nội dung: hi nhớ ( S ) ? Bài thơ có những đặc sắc nào về nghệ thuật ? - Hs: Nhắc lại. - v gọi hs đọc ghi nhớ S . HĐ 3: u n t p: - Đọc diễn cảm bài thơ, cảm nhận về hình ảnh thơ em thích nhất Bài tập sách giáo khoa trang 74 HĐ 4: n dụn - Cho hs liên hệ bản thân. - Sưu tầm một số câu ca dao, lời ru. - Tự đọc hiểu văn bản Con cò ( Chế Lan Viên) ----------------------------------------------------- Tổ CM duyệt