Giáo án Lịch sử 9 - Tuần 20 - Năm học 2023-2024

Tuần 20 Ngày soạn: 14/1/2024 Tiết 17- Bài 23: TỔNG KHỞI NGHĨA THÁNG TÁM 1945 VÀ SỰ THÀNH LẬP NƯỚC VIỆT NAM DÂN CHỦ CỘNG HOÀ I. Mục tiêu bài học: 1. Kiến thức: HS cần - Trình bày được hoàn cảnh Đảng ban bố lệnh Tổng khởi nghĩa. - Giải thích được thời cơ ngàn năm có một trong tổng khởi nghĩa. - Nêu được những chủ trương của Đảng cộng sản Đông Dương - Lập được bảng thống kê các sự kiện khởi nghĩa giành chính quyền ở Hà Nội, Huế, Sài Gòn. 2. Năng lực + Rèn luyện học sinh phương pháp quan sát tranh ảnh, sử dụng bản đồ,các tư liệu lịch sử để minh họa khắc sâu những nội dung cơ bản trong bài học. + Tái hiện kiến thức lịch sử, xác định các mối quan hệ giữa các sự kiện, hiện tượng lịch sử + So sánh, nhận xét, đánh giá về tình hình cách mạng tháng Tám năm 1945 3. Phẩm chất Giáo dục lòng yêu nước kính yêu Đảng và lãnh tụ, niềm tin vào thắng lợi của cách mạng, niềm tự hào dân tộc II. Chuẩn bị: 1. Học sinh: nghiên cứu trước bài ở nhà, phiếu học tập 2. Giáo viên: bảng phụ, tư liệu lịch sử III. Tiến trình dạy - học 1 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ: GV tổ chức cho hs chơi trò chơi “ô chữ bí mật” 3. Bài mới: Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt Hoạt động 1: tìm hiểu lệnh tổng khởi nghĩa I- Lệnh tổng khởi nghĩa được ban bố được ban bố 1. Hoàn cảnh: ? Lệnh tổng khởi nghĩa được ban bố trong + Chiến tranh thế giới thứ hai đã bước vào giai hoàn cảnh nào? đoạn cuối: phát xít Nhật đầu hàng Đồng minh - HS dựa vào SGK trả lời, GV chốt không điều kiện (8 - 19454). - Gv yêu cầu hs trao đổi với bạn cùng bạn về + Ở trong nước, quân Nhật hoang mang, dao câu hỏi trong phiếu học tập của mình để thống động cực độ. nhất câu trả lời ?Vì sao nói thời cơ trong tổng khởi nghĩa tháng 8/1945 là thời cơ ngàn năm có một? - gv phân tích nhấn mạnh sự kết hợp giữa điều kiện chủ quan và khách quan ?Đứng trước hoàn cảnh đó, Đảng ta đã làm gì 2. Chủ trương của Đảng ? + Ngay khi nghe tin Chính phủ Nhật đầu hàng, - HS trả lời, GV chốt Ủy ban khởi nghĩa toàn quốc được thành lập và ra Quân l nh s 1 kêu g i toàn dân n i d y. ệ ố ọ ổ ậ ng ta h p H i ngh toàn qu c (ngày 14 và + Đả ọ ộ ị ố 15 - 8 - 1945) ở Tân Trào (Tuyên Quang), quyết định phát động Tổng khởi nghĩa, giành chính quyền trước khi quân Đồng minh vào nước ta. + Tiếp đó, Đại hội Quốc dân Tân Trào họp (16 - 8) tán thành quyết định khởi nghĩa của Đảng, lập Ủy ban Giải phóng dân tộc. Sau đó, Chủ tịch Hồ Chí ?Em có nhận xét gì về chủ trương của Đảng? 2 - HS suy nghĩ trả lời, GV phân tích tích hợp Minh gửi thư kêu gọi đồng bào cả nước nổi dậy giáo dục tấm gương đạo đức HCM khởi nghĩa. Hoạt động 2: tìm hiểu diễn biến tổng khởi nghĩa II. Diễn biến chính của cuộc Tổng khởi - GV hướng dẫn học sinh lập bảng thống kê nghĩa tháng Tám năm 1945. các sự kiện khởi nghĩa giành chính quyền ở Hà Nội, Huế, Sài Gòn Thời gian Sự kiện Từ 14 đến 8/8/1945 Ngày 19/8/1945 Ngày 23/8/1945 Ngày 25/8/1945 Ngày 28/8/1945 Ngày 2/9/1945 - HS dựa vào SGK điền vào bảng - GV treo bảng phụ đã chuẩn bị sẵn về diễn biến chính của cuộc tổng khởi nghĩa. - GV tích hợp lịch sử Hiệp Hòa : việc giành chính quyền trong cách mạng tháng 8/1945, giới thiệu Đình Xuân Biều - Nơi khởi nghĩa giành chính quyền đầu tiên trong toàn tỉnh 12/3/1945) - GV giảng thêm về sự kiện ngày 30/8/1945- Vua Bảo Đại thoái vị, chế độ phong kiến VN chính thức sụp đổ. (HS khá, giỏi) 3 - GV giới thiệu hình CT HCM đọc Tuyên ngôn độc lập và 1 vài đoạn trích trong bản tuyên ngôn... 4. Củng cố: GV hướng dẫn học sinh trả lời câu hỏi: Sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng cộng sản Đông Dương và Chủ tịch Hồ Chí Minh trong cách mạng tháng tám thể hiện ở những điểm nào? 5. Dặn dò: - Học bài cũ và chuẩn bị bài 24: Vì sau cách mạng tháng 8 năm 1945, nước ta đứng trước tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”? Ngày soạn: 14/1/2024 Chương IV: VIỆT NAM SAU CÁCH MẠNG THÁNG TÁM ĐẾN TOÀN QUỐC KHÁNG CHIẾN Tiết 18 - BÀI 24 CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ VÀ XÂY DỰNG CHÍNH QUYỀN DÂN CHỦ NHÂN DÂN (1945-1946) I. Mục tiêu bài học: 1.Kiến thức: HS cần - Trình bày được tình hình nước ta sau cách mạng tháng tám năm 1945. - Trình bày được những biện pháp chính của Đảng ta nhằm đối phó với quân THDQ và Pháp. - Hiểu được ý nghĩa những chủ trường chính sách Đảng đã thực hiện. 3. Năng lực: +Năng lực tự học, năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề + Năng lực thực hành bộ môn, khai thác kênh hình, sưu tầm tư liệu, tranh ảnh,... + Phân tích, so sánh, liên hệ . + Vận dụng kiến thức vào giải quyết tình huống, vẽ sơ đồ tư duy 3. Phẩm chất: 4 - Giáo dục cho học sinh lòng yêu nước, có tinh thần cách mạng tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng và lòng tự hoà dân tộc. II. Chuẩn bị - GV: Các tranh ảnh về giai đoạn lịch sử 1945-1946. - HS: Đọc bài ở nhà III- Tiến trình tổ chức dạy học 1. Ổn định tổ chức. 2. Kiểm tra: 3. Bài mới: Sau cách mạng tháng 8/1945 ta giành được chính quyền đã khó, nhung giữ được chính quyền còn khó hơn, Nhà nước non trẻ của ta gặp muôn vàng khó khăn thử thách trong trình trạng “ ngàn cân treo sợi tóc” dưới sự lãnh đạo sáng suốt tài tình của Đảng và Bác Hồ chúng ta đã vượt qua mọi khó khăn nguy hiểm giữ vững và củng cố chính quyền DCND. Hoạt động của thầy và trò Kiến thức cần đạt Hoạt động 1: tìm hiểu tình hình nước ta sau I-TÌNH HÌNH NƯỚC TA SAU CÁCH cách mạng tháng 8. MẠNG THÁNG TÁM + Khó khăn: ? Sau cách mạng tháng Tám nước ta gặp phải những khó khăn gì về quân sự, kinh tế, văn hóa, - Từ vĩ tuyến 16 trở ra Bắc, hơn 20 vạn quân giáo dục ? Tưởng Giới Thạch và bọn tay sai phản động ồ ạt kéo quân vào nước ta, âm mưu lật đổ chính - HS dựa vào thông tin SGK tìm ý trả lời quyền cách mạng, thành lập chính quyền tay sai. Từ vĩ tuyến 16 trở vào Nam, quân Anh cũng kéo - GV phân tích làm rõ các khó khăn vào, dọn đường cho thực dân Pháp quay trở lại xâm lược nước ta. - Trong nước, các lực lượng phản cách mạng ngóc đầu dậy chống phá cách mạng. - Nền kinh tế nước ta vốn đã nghèo nàn, lạc hậu, còn bị chiến tranh tàn phá nặng nề. Hậu quả của nạn đói năm Ất Dậu (cuối 1944 - đầu 1945) chưa được khắc phục, lụt lội, hạn hán 5 diễn ra, sản xuất đình đốn, nạn đói mới đe dọa đời sống nhân dân. - Ngân sách nhà nước hầu như trống rỗng. Nhà nước chưa kiểm soát được Ngân hàng Đông Dương. - Hơn 90% dân số mù chữ, các tệ nạn xã hội vẫn còn phổ biến. Như vậy sau Cách mạng tháng Tám, ? Vậy em có nhận xét gì về tình hình nước ta đất nước ta gặp phải rất nhiều khó khăn, ở sau CMT8/1945? vào tình thế hiểm nghèo như “ngàn cân treo s i tóc - HS suy nghĩ rút ra nhận xét ợ ”: - GV nhấn mạnh và giải thích tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”? ?Theo em, sau cách mạng tháng 8 năm 1945, + Thuận lợi: nước ta có thuận lợi gì không? - Phong trào cách mạng thế giới lên cao. - HS suy nghĩ trả lời, GV chốt, nhấn mạnh khó khăn chồng chất khó khăn, nhưng thuận lợi vẫn - Nhân dân ta phấn khởi, tin tưởng vào sự lãnh là cơ bản đạo của Đảng và lãnh tụ Hồ Chí Minh. - GV liên hệ với tình hình nước Nga sau cách m (HS khá, gi i) ạng tháng Mười năm 1917 ỏ Hoạt động 2: tìm hiểu các biện pháp để củng II. Củng cố chính quyền cách mạng và cố chính quyền cách mạng và bảo vệ độc lập bảo vệ độc lập dân tộc. dân tộc của Đảng và Chính phủ - GV khái quát qua về các biện pháp để xây dựng chế độ mới, diệt giặc đói, giặc dốt và khó khăn về tài chính.... - GV tích hợp lịch sử Hiệp Hòa: Nhân dân HH tham gia bầu cử, diệt giặc đói, giặc dốt: Lần đầu tiên trong lịch sử, nhân dân Hiệp Hoà được hưởng quyền tự do lựa chọn người thay mặt mình tham gia cơ quan quyền lực cao nhất. Ở 6 khắp các xã, công dân từ 18 trở lên, không phân biệt già - trẻ, gái - trai, giàu - nghèo nô nức đi bầu cử. Sau bầu cử Quốc hội, ngày 05/7/1946, cử tri trong huyện lại nô nức đi bầu cử Hội đồng nhân dân Tỉnh và ít lâu sau lại tiến hành bầu cử Hội đồng nhân dân huyện - xã. Ủy ban nhân dân cách mạng lâm thời tỉnh, huyện, xã đổi thành Ủy ban hành chính. Ủy ban hành chính huyện Hiệp Hoà do đồng chí Ngô Tuấn Tùng làm chủ tịch, ông Phạm Đăng Đốc làm phó chủ tịch. - HS lắng nghe ? Đảng ta có những chính sách gì để đối phó 1. Đấu tranh chống quân Tưởng và bọn với bọn Tưởng và tay sai? phản động cách mạng + Nh m h n ch s phá ho i c a b n tay sai c a - HS dựa vào SGK trả lời, GV bổ sung, chốt ý ằ ạ ế ự ạ ủ ọ ủ chính Tưởng, ta đồng ý chia cho cho chúng 70 ghế trong Quốc hội không qua bầu cử và một số ghế ? Em có nhận xét về chính sách Đảng ta thực bộ trưởng trong Chính phủ Liên hiệp. hiện để đối phó với quân Tưởng và bọn tay sai? + Ta còn nhân nhượng cho chúng một số quyền lợi - HS suy nghĩ trả lời, GV nhấn mạnh chính sách về kinh tế như cung cấp lượng thực, nhận tiêu tiền vừa mềm dẻo vừa cứng rắn, tránh một lúc đụng “quan kim”, độ với nhiều kẻ thù cùng một lúc... + Mặt khác, Chính phủ ban hành một số sắc lệnh nhằm trấn áp bọn phản cách mạng; giam giữ, lập tòa án quân sự để trừng trị bọn phản cách mạng. 2. Hiệp định sơ bộ (6/3/1946) và Tạm ước Hoạt động 3: tìm hiểu hoàn cảnh, nội dung, ý Việt – Pháp (14/9/1946) nghĩa của bản hiệp định sơ bộ và bản Tạm ước. a. Hiệp định Sơ bộ: ? Sau khi đóng chiếm đóng nước ta, thực dân Hoàn cảnh Pháp có âm mưu gì ? - Ngày 28/2/1946 Tưởng và Pháp ký Hiệp - HS trả lời ước Hoa – Pháp bắt bắt tay chống phá CM nước ta. ?Trước tình hình đó, ta chủ trương như thế nào? 7 - HS trả lời, GV làm rõ 2 lựa chọn của ta... - Trước tình hình đó, ta chủ động đàm phán, hòa hoãn với Pháp và kí Hiệp định sơ bộ (6- ?T i sao lúc này ta l i t m hoà hoãn v i Pháp? ạ ạ ạ ớ 3-1946) - tr l i, GV phân tích làm rõ: HS suy nghĩ ả ờ Pháp + Tưởng cùng chống ta. Hoà hoãn với Pháp tránh được cuộc chiến đấu mà còn đuổi quân Tưởng về nước. ? Bản Hiệp định sơ bộ có nội dung gì? Nội dung hiệp định sơ bộ: - HS trả lời theo SGK, GV chốt + Pháp công nhận VN là 1 quốc gia tự do, có chính phủ, nghị viện, quân đội và tài chính riêng. + Quân Pháp ra MB thay thế quân Tưởng để giải giáp quân Nhật và sẽ rút dần trong 5 năm. - GV giảng: Sau hiệp định sơ bộ Pháp liên tiếp b. Tạm ước 14/9/1946 bội ước. Quan hệ Việt Pháp căng thẳng Hồ Chủ - Chủ tịch HCM đã kí với Pháp bản Tạm ước tịch đã kí với Pháp bản Tạm ước 14/9/1946... (14-9-1946) tiếp tục nhượng bộ cho Pháp 1 số quyền lợi về kinh tế và văn hóa ở VN. ?Việc kí Hiệp định và Tạm ước V - P có ý nghĩa - Ý nghĩa: Việc ta kí kí Hiệp ước và Tạm ước ntn ? V – P đã giúp chúng ta loại được 1 kẻ thù là quân Tưởng để tranh thủ thời gian hoà hoãn - HS suy nghĩ trả lời, GV chốt, nhấn mạnh: đây chuẩn bị kháng chiến lâu dài. là Hiệp định ngoại giao chính thức đầu tiên của nước VNDCCH 4. Củng cố: - GV tổ chức HS trả lời câu hỏi: Chủ trương sách lược của Đảng ta trước và sau ngày 6/3/1946 có gì khác nhau? Vì sao có sự khác nhau đó? 5. Dặn dò: Học bài cũ. Nghiên cứu tìm hiểu trước bài 25: Đảng ta phát động toàn quốc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược trong hoàn cảnh như thế nào? Trình bày được nội dung đường lối kháng chiến chống thực dân Pháp của Đảng. 8 TCM DUYỆT 22/1/2024 Tạ Thị Nhung 9