Giáo án Lịch sử 9 - Tiết 2+3, Bài 2: Châu Âu và nước Mỹ từ năm 1918 đến năm 1945 - Năm học 2024-2025

Ngày soạn: 06/9/2024 Ngày dạy: 12,13/9/2024 TIẾT 2,3. BÀI 2. CHÂU ÂU VÀ NƯỚC MỸ TỪ NĂM 1918 ĐẾN NĂM 1945 I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Kiến thức - Trình bày được những nét chính về phong trào cách mạng và sự thành lập Quốc tế Cộng sản; đại suy thoái kinh tế 1929 - 1933, sự hình thành chủ nghĩa phát xít ở châu Âu. - Nhận biết được tình hình chính trị và sự phát triển kinh tế của nước Mỹ giữa hai cuộc chiến tranh thế giới. 2. Năng lực * Năng lực chung - Năng lực tự chủ và tự học thông qua các hoạt động học tập mang tính cá nhân, tự lực làm những nhiệm vụ học tập được giao trên lớp và ở nhà. - Năng lực giao tiếp và hợp tác thông qua hoạt động nhóm, hợp tác và giao tiếp với các bạn trong các nhiệm vụ học tập. * Năng lực chuyên biệt - Năng lực tìm hiểu lịch sử: Quan sát tranh ảnh, khai thác thông để tìm hiểu về châu Âu và nước Mỹ từ năm 1918 đến năm 1945. - Năng lực nhận thức và tư duy lịch sử + Trình bày được những nét chính về phong trào cách mạng và sự thành lập Quốc tế Cộng sản; đại suy thoái kinh tế 1929 – 1933, sự hình thành chủ nghĩa phát xít ở châu Âu. + Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học để viết đoạn văn hoặc thuyết trình giới thiệu về Chính sách mới của Tổng thống Ph. Ru-dơ-vẹn nhằm đưa nước Mỹ thoát khỏi cuộc đại suy thoái kinh tế. 3. Phẩm chất - Bồi dưỡng lòng tin vào phong trào đấu tranh của nhân dân lao động, chống chủ nghĩa tư bản, chủ nghĩa phát xít, nguy cơ chiến tranh; giáo dục tinh thần quốc tế chân chính. II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 1. Giáo viên - SGK, SGV, SBT Lịch sử và Địa lí 9. - Bản đồ thế giới hoặc lược đồ châu Âu sau Chiến tranh thế giới thứ nhất. - Một số tranh, ảnh, tài liệu có liên quan đến bài học như: Quốc tế cộng sản, cuộc đại suy thoái kinh tế thế giới (1929-1933), Nước Mỹ giữa hai cuộc chiến tranh thế giới (1919-1933). - Phiếu học tập - Máy tính, máy chiếu (nếu có). 2. Học sinh - Đọc trước Sgk, sưu tầm các tư liệu lịch sử liên quan. - Các loại đồ dùng học tập phục vụ cho bài học. III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC A. Hoạt động khởi động a) Mục tiêu - Kết nối những điều HS đã biết với những diêu HS chưa biết, tạo tâm thế hứng khởi, kích thích sự tò mò của HS để dẫn dắt vào bài mới. b) Tổ chức thực hiện * Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập GV. Yêu cầu HS quan sát 2 hình ảnh SGK và trả lời câu hỏi ? Chia sẻ những hiểu biết của em về hai bức ảnh dưới đây? * Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ - HS suy nghĩ, trao đổi nhanh tìm câu trả lời. * Bước 3: Báo cáo, thảo luận - GV gọi 2 – 3 HS lần lượt đưa ra câu trả lời, các HS khác lắng nghe, nhận xét và bố sung thêm thông tin (nếu có). HS có thể trả lời đúng hoặc sai, hoặc trả lời được một ý của câu hỏi. Hai hình ảnh trên đề cập đến 2 biến động trong lịch sử châu Âu và nước Mĩ những năm 1918 – 1945, đó là: + Cuộc khủng hoảng Kinh tế thế giới (1929 – 1933) + Sự xuất hiện và lên cầm quyền của chủ nghĩa phát xít ở một số quốc gia như: Đức, Italia, Nhật Bản, - Liên hệ: + Sự phát triển của phong trào công nhân quốc tế đã dẫn đến sự ra đời của tổ chức Quốc tế Cộng sản (tháng 3/1919) + Sự xuất hiện và lên cầm quyền của chủ nghĩa phát xít ở nhiều quốc gia đã khiến nhân loại đứng trước nguy cơ một cuộc chiến tranh thế giới mới sắp nổ ra. * Bước 4: Kết luận, chốt kiến thức - Căn cứ vào câu trả lời của HS, GV chọn các ý phù hợp để dẫn dắt, định hướng nhận thức bài học mới. B. Hoạt động hình thành kiến thức 1. Phong trào cách mạng (1918 – 1923) và sự thành lập Quốc tế Cộng sản (1919) a) Phong trào cách mạng ở các nước tư bản châu Âu Hoạt động của thầy và trò Sản phẩm dự kiến Hoạt động 1: Phong trào cách mạng (1918 – 1923) 1. Phong trào cách mạng (1918 – và sự thành lập Quốc tế Cộng sản (1919) 1923) và sự thành lập Quốc tế a) Phong trào cách mạng ở các nước tư bản châu Âu Cộng sản (1919) * Mục tiêu a) Phong trào cách mạng ở các nước tư bản châu Âu - HS trình bày được những nét chính về phong trào cách mạng ở các nước tư bản châu Âu (1918 – 1923). *Tổ chức thực hiện Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ - HS đọc mục a phần 1 SGK, mục Em có biết trang 10,11. Quan sát hình 2.3 làm việc cá nhân để thực hiện các yêu cầu sau: 1. Trình bày những nét chính về phong trào cách mạng ở các nước tư bản châu Âu từ năm 1918 đến năm 1923. 2. Đặc điểm nổi bật của phong trào này là gì? * Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ - HS đọc SGK, quan sát hình và thực hiện yêu cầu. - GV hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ học tập bằng hệ thống câu hỏi gợi mở sau: 1. Trình bày những nét chính về phong trào cách mạng ở các nước tư bản châu Âu từ năm 1918 đến năm 1923. + Nguyên nhân bùng nổ phong trào? +Diễn biến của phong trào? - Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, phong trào cách mạng đã bùng nổ ở +Kết quả? hầu khắp các nước tư bản châu Âu, - Dự kiến sản phẩm: Câu trả lời của HS đặc biệt là ở Đức. Qua phong trào, Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động nhiều Đảng Cộng sản đã được thành - HS lần lượt trả lời các câu hỏi lập như: Đảng Cộng sản Hung-ga-ri Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học (1918), Đảng Cộng sản Pháp (1920), tập Đảng Cộng sản Anh (1920), Đảng - HS phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả của học Cộng sản I-ta-li-a (1921),... sinh. - GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành cho học sinh. b) Sự thành lập Quốc tế Cộng sản Hoạt động của thầy và trò Sản phẩm dự kiến b) Sự thành lập Quốc tế Cộng sản b) Sự thành lập Quốc tế Sự thành lập Quốc tế Cộng sản Cộng sản * Mục tiêu: Trình bày sự thành lập và một số hoạt động chính của Quốc tế Cộng sản. *Tổ chức thực hiện * Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ GV hướng dẫn HS hoạt động cặp đôi (thời gian: 3 phút), đọc thông tin trong mục để thực hiện yêu cầu: 1. Trình bày sự thành lập của Quốc tế cộng sản. 2. Nêu một số hoạt động chính của Quốc tế cộng sản? Trong ảnh: Vladimir Ilyich Lenin - lãnh tụ vĩ đại của giai cấp vô sản toàn thế giới, + Sự thành lập: Sự phát triển người sáng lập ra Quốc tế Cộng sản. Ảnh: Tư liệu/TTXVN của phong trào cách mạng phát thế giới sau Chiến tranh thế giới thứ nhất đặt ra yêu cầu cần phải có một tổ chức quốc tế để lãnh đạo. Những hoạt động tích cực của V. I. Lê- nin và Đảng Bôn-sê-vích Nga. =>Tháng 3 – 1919 Quốc tế Cộng sản (Quốc tế thứ ba) được thành lập tại Mát-xcơ- Trong ảnh: Đầu tháng 3/1919, Quốc tế Cộng sản thứ ba được va. thành lập tại Moskva dưới sự lãnh đạo của V.I.Lenin, đánh + Một số hoạt động: Trong dấu sự thắng lợi của chủ nghĩa Marx – Lenin đối với khuynh thời gian tồn tại (1919 - hướng cơ hội hữu khuynh và chủ nghĩa sô-vanh. Ảnh: Tư 1943), Quốc tế Cộng sản đã liệu/TTXVN phát tiến hành 7 kì đại hội và để ra * Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ đường lối cách mạng đúng đắn cho từng thời kì phát triển - HS đọc SGK tìm thông tin và trao đổi ý kiến với bạn để trả của cách mạng thế giới, trở lời. thành tổ chức quốc tế của giai - Dự kiến sản phẩm: Câu trả lời của HS cấp công nhân và các dân tộc * Bước 3: Báo cáo, thảo luận bị áp bức trên toàn thế giới. Năm 1943, do sự thay đổi của GV gọi đại diện 2 – 3 cặp đôi trả lời. GV khuyến khích, động tình hình thế giới, Quốc tế viên HS trình bày, đóng góp ý kiến bổ sung. Cộng sản tự giải tán. * Bước 4: Kết luận, chốt kiến thức HS phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả của học sinh. GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Chuẩn hóa kiến thức chung cho học sinh. GV nhấn mạnh: Tại Đại hội lần thứ II (1920), Quốc tế Cộng sản thông qua Sơ thảo lần thứ nhất những Luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa do V. I. Lê-nin dự thảo với khẩu hiệu: “Vô sản toàn thế giới và các dân tộc bị áp bức đoàn kết lại”. 2. Cuộc đại suy thoái kinh tế (1929 – 1933) và sự hình thành chủ nghĩa phát xít Hoạt động của thầy và trò Sản phẩm dự kiến Hoạt động 2. Cuộc đại suy thoái kinh tế (1929 – 2. Cuộc đại suy thoái kinh tế (1929 – 1933) và sự hình thành chủ nghĩa phát xít 1933) và sự hình thành chủ nghĩa * Mục tiêu: Trình bày nét chính về đại suy thoái phát xít kinh tế trong những năm 1929 – 1933 và sự hình thành chủ nghĩa phát xít. * Tổ chức thực hiện * Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ GV chia lớp thành 4 nhóm (thời gian 4 phút) để thực hiện yêu cầu: Nhóm 1,2: Khai thác tư liệu, hình 2.4 và thông tin trong mục 2 SGK tr- 11,12, hãy trình bày nguyên nhân, và biểu hiện của cuộc đại suy thoái kinh tế trong những năm 1929 – 1933. Nhóm 3,4. 1. Sự hình thành chủ nghĩa phát xít ở châu Âu diễn ra như thế nào? + Nguyên nhân: 2. Vì sao chủ nghĩa phát xít thắng lợi ở Đức - Những năm 1929 – 1933, kinh tế ở * Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ các nước tư bản chủ nghĩa phát triển HS khai thác tư liệu, hình ảnh và thông tin trong mạnh, cung vượt quá cầu, dẫn tới suy SGK, thảo luận, thống nhất nội dung trình bày. thoái trong sản xuất. Đó là những GV cần theo dõi để có những định hưởng kịp thời. nguyên nhân dẫn tới cuộc đại suy thoái * Bước 3: Báo cáo, thảo luận kinh tế. GV gọi đại diện 1,3 nhóm báo cáo kết quả thảo luận + Biểu hiện: trước lớp, nhóm 2,4 theo dõi và bổ sung(nếu có) - Tháng 10 – 1929, cuộc đại suy thoái - Dự kiến sản phẩm: Câu trả lời của HS kinh tế bùng nổ ở Mỹ, sau đó lan rộng * Bước 4: Kết luận, chốt kiến thức ra toàn thế giới tư bản chủ nghĩa, diễn ra trên tất cả các lĩnh vực (tài chính, GV nhận xét kết quả thực hiện nhiệm vụ của HS và công nghiệp, nông nghiệp, thương chuẩn kiến thức để HS ghi vào vở. nghiệp), trầm trọng nhất là năm 1932. GV nhấn mạnh: Ở Đức, để đối phó lại đại suy thoái + Hậu quả kinh tế và phong trào cách mạng ngày càng dâng cao, giai cấp tư sản cầm quyền quyết định đưa Hít-le - Cuộc đại suy thoái đó đã tàn phá nặng lên làm Thủ tướng (1 – 1933). Nước Đức trở thành nề nền kinh tế và gây ra những hậu quả một “lò lửa chiến tranh”. Ở I-ta-li-a, một “lò lửa nghiêm trọng về mặt xã hội ở các nước chiến tranh” khác cũng xuất hiện. Do Chính phủ tư bản chủ nghĩa. không thoả mãn với việc phân chia lại thế giới theo + Biện pháp: Để thoát khỏi đại suy Hoà ước Véc-xai nên đã bành trướng thế lực và tiến thoái hành xâm chiếm thuộc địa ở châu Phi, khu vực Địa - Các nước Anh, Pháp,... tiến hành Trung Hải,.. những cuộc đại cải cách kinh tế – xã Chế độ phát xít: Hình thức chuyên chính của bọn hội. tư bản, đế quốc phản động nhất, hiếu chiến nhất, chủ - Các nước Đức, I-ta-li-a, đã phát xít trương thủ tiêu mọi quyền tự do cơ bản của con người, hoá bộ máy nhà nước, thiết lập chế độ khủng bố, đàn áp tàn bạo nhân dân, gây chiến tranh độc tài, phát động chiến tranh để phân xâm lược để thống trị thế giới. chia lại thế giới. 3. Nước Mỹ giữa hai cuộc chiến tranh thế giới Hoạt động 3. Nước Mỹ giữa hai cuộc chiến tranh thế 3. Nước Mỹ giữa hai cuộc giới chiến tranh thế giới * Mục tiêu. Mô tả được tình hình chính trị và sự phát triển kinh tế của nước Mỹ giữa hai cuộc chiến tranh thế giới. * Tổ chức thực hiện * Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ Nhiệm vụ 1 Quan sát bản đồ Châu Mĩ, suy nghĩ cá nhân và thực hiện a) Tình hình chính trị nhiệm vụ học tập sau: Về đối nội: Trong những năm ? Giới thiệu những hiểu biết của em về nước Mĩ? 20 của thế kỉ XX, Đảng Cộng Nhiệm vụ 2 hoà liên tục nắm chính quyền, GV hướng dẫn HS quan sát hình ảnh và khai thác thông tin đề cao sự phồn vinh của nền trong SGK; Chia lớp thành 4 nhóm thảo luận các yêu cầu kinh tế, ngăn chặn các cuộc đấu sau: tranh của công nhân, đàn áp những người có tư tưởng tiến bộ,... Từ 1930, Đảng Dân chủ giành thắng lợi trong cuộc bỏ phiếu bầu Quốc hội Mỹ. Năm 1932, ứng cử viên Đảng Dân chủ là Ph. Ru-dơ-ven được bầu làm Tổng thống. Về đối ngoại: Những năm 20 của thế kỉ XX, giới cầm quyền Mỹ theo đuổi lập trường chống Liên Xô, tiếp tục thực hiện học thuyết Mơn-rô (châu Mỹ của người châu Mỹ) để bành Hình 2.5. Tổng thống Ph. Ru-dơ-ven tuyên bố nhậm trướng, thậm chí can thiệp về chức (1933) quân sự khi cần thiết đối với khu vực Mỹ La-tinh. - Năm 1933, Chính phủ của Tổng thống Ph. Ru-dơ-ven đã công nhận và đặt quan hệ ngoại giao với Liên Xô, thực hiện chính sách “láng giềng thân thiện” đối với các nước Mỹ La- tinh. Hình 2.6. Cuộc mít tinh của những người thất nghiệp ở Mỹ (1931) b) Sự phát triển kinh tế - Chiến tranh thế giới thứ nhất đã đưa nền kinh tế nước Mỹ bước vào thời kì "hoàng kim" trong những năm 20 của thế kỉ Hình 2.7. Bức tranh đương thời mô tả Chính sách mới XX. của Mỹ (người khổng lồ tượng trưng cho Nhà nước) + Sản lượng công nghiệp Nhóm 1,3: Mô tả những nét lớn về tình hình chính trị của tăng 69% (1923 – 1929). Năm nước Mỹ giữa hai cuộc chiến tranh thế giới. 1929, Mỹ chiếm 48% sản lượng Nhóm 2,4: Mô tả sự phát triển kinh tế nước Mỹ giữa hai công nghiệp thế giới, đứng đầu cuộc chiến tranh thế giới. thế giới về ngành công nghiệp * Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ sản xuất ô tô, thép và dầu mỏ. Nhiệm vụ 1 - Tháng 10 – 1929 cuộc đại suy thoái kinh tế bùng nổ ở Mỹ, bắt GV. Hướng dẫn HS quan sát bản đồ chuâ Mĩ. HS lên xác đầu từ lĩnh vực tài chính, rồi định vị trí của nước Mĩ trên bản đồ và chia sẻ những hiểu nhanh chóng lan rộng ra các biết của bản thân về đất nước được mệnh danh là sứ sở của lĩnh vực công nghiệp và nông các ông vua ô tô nghiệp, khiến nền kinh tế, tài Nhiệm vụ 2 chính Mỹ bị chấn động dữ dội. HS khai thác thông tin trong SGK để thảo luận và thực hiện - Để đưa nước Mỹ thoát ra khỏi yêu cầu. cuộc đại suy thoái, Tổng thống * Bước 3: Báo cáo, thảo luận Ph. Ru-dơ-ven đã thực hiện Nhiệm vụ 1 Chính sách mới. Lên bảng xác định vị trí của nước Mĩ trên bản đồ châu Mĩ => Chính sách mới cứu nguy - Gồm 3 bộ phận lãnh thổ: cho Mỹ, góp phần duy trì được + Lục địa bắc Mĩ chế độ dân chủ tư sản, tình hình + Tiểu bang Alasca chính trị, xã hội dần dần được + Quần đảo Hawai. ổn định. - Diện tích: 9.834.000 km2 - Mỹ: Bằng “Chính sách mới” - Dân số: 329.830.719(2019) của Ru-dơ-ven, Mĩ thoát ra khỏi - Năm 1783, Hợp chủng quốc Hoa Kì được thành lập khủng hoảng bằng những chính Nhiệm vụ 2 sách cải cách kinh tế - xã hội - Đại diện HS nhóm 1 và nhóm 4 báo cáo sản phẩm. - Anh, Pháp : Thoát ra khỏi - Các nhóm còn lại lắng nghe, theo dõi, bổ sung (nếu cần) khủng hoảng bằng những Gv cho HS thảo luận bàn. Thời gian 5 phút. chính sách cải cách kinh tế - Hãy so sánh cách thoát ra cuộc khủng hoảng kinh tế thế xã hội giới (1929 – 1933) của Mĩ có gì giống và khác so với các quốc gia Châu Âu như Anh - Pháp và Đức - I-ta-li-a ? - Đức và I-ta-li-a: Thoát ra cuộc khủng hoảng bằng cách - Dự kiến sản phẩm: Câu trả lời của HS phát xít hóa chế độ thống trị và phát động cuộc chiến tranh để * Bước 4: Kết luận, chốt kiến thức phân chia lại thế giới GV nhận xét chung phần trình bày của HS, tổng kết và chốt nội dung kiến thức cho học sinh. C. Hoạt động luyện tập a. Mục tiêu - Rèn luyện kiến thức, kĩ năng đã học. b. Tổ chức thực hiện * Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ - GV. Yêu cầu hs hoạt động cặp đôi và thực hiện các nhiệm vụ sau: 1. Lập sơ đồ tư duy về những nét chính của tình hình châu Âu và nước Mỹ giữa hai cuộc chiến tranh thế giới. 2. Nêu nhận xét của em về con đường thoát khỏi đại suy thoái của các nước tư bản châu Âu và nước Mỹ. * Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ - HS để thảo luận và thực hiện yêu cầu. - GV. Gợi ý các dạng sơ đồ tư duy để học sinh thực hiện yêu cầu học tập. - - - HS dựa vào thông tin trong SGK để vẽ sơ đó duy (có thể thực hiện trên lớp hoặc làm ở nhà). * Bước 3: Báo cáo, thảo luận - Đại diện 2,3 cặp HS báo cáo sản phẩm. - Các cặp còn lại lắng nghe, theo dõi, bổ sung (nếu cần) GV tổ chức cho HS trình bày sơ đồ đã hoàn thành ngay tại lớp hoặc thu bài, chấm lấy điểm ĐGTX. - Dự kiến sản phẩm: Câu trả lời của HS * Bước 4: Kết luận, chốt kiến thức - GV nhận xét chung phần trình bày, sự sáng tạo của các cặp HS, tổng kết và chốt nội dung kiến thức cho học sinh. D. Hoạt động vận dụng a. Mục tiêu: - HS vận dụng được kiến thức, kĩ năng để viết đoạn văn ngắn giới thiệu về Chính sách mới của Tổng thống Ph. Ru dơ-ven. b. Tổ chức thực hiện * Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ GV. Giao cho HS thực hiện nhiệm vụ này ở nhà ? Tìm hiểu thông tin trên sách, báo và internet, viết đoạn văn ngắn giới thiệu về Chính sách mới của Tổng thống Ph. Ru-dơ-ven nhằm đưa nước Mỹ thoát khỏi cuộc đại suy thoái kinh tế. * Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ - HS tìm hiểu thông tin để viết bài theo gợi ý. - GV. Gợi ý cho học sinh tìm hiểu theo các nội dung sau: +Hoàn cảnh ra đời. + Nội dung chính và kết quả thực hiện Chính sách mới. + Nhận xét về chính sách mới. * Bước 3: Báo cáo, thảo luận - HS báo cáo sản phẩm vào tiết học sau hoặc nộp lại bài theo yêu cầu của GV. - Dự kiến sản phẩm: Câu trả lời của HS * Bước 4: Kết luận, chốt kiến thức GV nhận xét về việc hoàn thành nhiệm vụ và đánh giá sản phẩm của HS. * Dặn dò: HS về nhà làm bài tập trong SBT GV soạn Ngày tháng năm 2023 TCM ký duyệt Phạm Thị Quỳnh Tạ Thị Nhung