Giáo án bồi dưỡng HSG GDCD 8

TRƯỜNG THCS THÁI SƠN ****** GIÁO ÁN ÔN THI HỌC SINH GIỎI MÔN GDCD – LỚP 8 1 Mục lục Trang Phần 1. Kiến thức cơ bản - Nâng cao - Câu hỏi vận dụng Bài 1: Tự hào về truyền thống dân tộc Việt Nam. 3-7 Bài 2: Tôn trọng sự đa dạng của các dân tộc. 7-14 Bài 3: Lao động cần cù, sáng tạo. 14-20 Bài 4: Bảo vệ lẽ phải. 20-25 Bài 5: Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên. 25-35 Bài 6: Phòng chống bạo lực gia đình. 35-46 Bài 7: Xác định mục tiêu cá nhân 46-51 Bài 8: Lập kế hoạch chi tiêu. 51-53 Bài 9: Phòng ngừa tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc 53-63 hại. Bài 10: Quyền và nghĩa vụ lao động của công dân. 63-72 Phần 2. Nghị luận xã hội 72-101 2 Phần 1. Kiến thức cơ bản - Nâng cao - Câu hỏi vận dụng Bài 1: Tự hào về truyền thống dân tộc Việt Nam 1. Một số truyền thống dân tộc và giá trị truyền thống dân tộc Việt Nam - Truyền thống dân tộc: + Việt Nam là một quốc gia đa dạng về văn hóa và truyền thống. Trong số đó, các giá trị văn hóa và truyền thống của dân tộc Việt Nam đang được coi là niềm tự hào của đất nước. + Từ sự yêu nước mãnh liệt đến tinh thần đoàn kết và nhân nghĩa đặc trưng của người Việt, từ tính cần cù lao động đến lòng hiếu học và tôn trọng sư phụ, từ tinh thần hiếu thảo đến việc nhớ đến nguồn gốc của bản thân, tất cả đều tạo nên một bức tranh đầy màu sắc và phong phú của nền văn hóa Việt Nam. - Giá trị truyền thống dân tộc Việt Nam: + Truyền thống dân tộc là tài sản vô giá của mỗi cá nhân, cùng góp phần tích cực vào quá trình phát triển và hình thành bản sắc của dân tộc Việt Nam. + Những giá trị truyền thống này không chỉ đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng lòng tự hào, tự tôn và sự phát triển lành mạnh của mỗi người, mà còn là nền tảng để xây dựng đất nước phát triển vững mạnh. + Các giá trị truyền thống của dân tộc Việt Nam như tinh thần đoàn kết, nhân nghĩa, hiếu học, lòng tự hào về dân tộc, sự tôn trọng truyền thống và bản sắc văn hóa... tất cả đều góp phần tạo nên bản sắc và sức mạnh riêng của Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế. 2. Biểu hiện của lòng tự hào về truyền thống dân tộc Việt Nam - Lòng tự hào về truyền thống dân tộc không chỉ là một cảm xúc, mà còn là một hành động. Nó được thể hiện thông qua những việc làm, lời nói, thái độ và cảm xúc, giúp duy trì và phát huy các giá trị truyền thống của dân tộc. - Với mỗi cá nhân, việc giữ gìn và phát huy các giá trị truyền thống dân tộc là một trách nhiệm và nhiệm vụ vô cùng quan trọng. Đó là cách để bảo vệ và duy trì nền văn hóa của dân tộc, giữ vững bản sắc và tạo động lực để phát triển bền vững trong tương lai. - Để duy trì và phát huy truyền thống dân tộc, chúng ta cần thực hiện những việc cụ thể, tận tâm và trách nhiệm. - Việc giữ gìn và phát huy nghệ thuật truyền thống cũng là một việc làm vô cùng quan trọng. Chúng ta cần biết cách bảo vệ và phát triển các giá trị nghệ thuật truyền thống, đồng thời cũng cần tạo điều kiện để các nghệ nhân có thể truyền lại kinh nghiệm và kiến thức cho thế hệ sau. 3. Câu hỏi vận dụng 3 Câu 1. Trong cuộc chiến chống đại dịch Covid-19, những giá trị tốt đẹp của văn hoá, con người Việt Nam ngày càng lan tỏa, chuyển hoá thành sức mạnh, tạo thành động lực để chúng ta vượt qua khó khăn, thực hiện “mục tiêu kép” vừa đẩy lùi được dịch bệnh, vừa phát triển kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội. a. Em hãy trình bày giá trị của các truyền thống dân tộc Việt Nam được thể hiện trong đại dịch Covid - 19. b. Em hãy nêu những việc làm cần thiết để giữ gìn, phát huy giá trị truyền thống của dân tộc Việt Nam. Gợi ý: a. Trong đại dịch Covid-19, nhân dân Việt Nam đã phát huy nhiều truyền thống tốt đẹp của dân tộc, như: yêu nước, dũng cảm, đoàn kết, tương thân tương ái,.. - Các truyền thống tốt đẹp của dân tộc đã: + Ngày càng lan tỏa, chuyển hoá thành sức mạnh, tạo thành động lực để chúng ta vượt qua khó khăn, thực hiện “mục tiêu kép” vừa đẩy lùi được dịch bệnh, vừa phát triển kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội. + Góp phần tôi luyện thêm những phẩm chất tốt đẹp của con người Việt Nam. + Là nguồn sức mạnh nội sinh để các người Việt Nam xây dựng và phát triển bền vững đất nước. b. Để giữ gìn, phát huy giá trị truyền thống của dân tộc Việt Nam, mỗi chúng ta cần: + Tích cực tìm hiểu về các truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam. + Tôn trọng sự đa dạng văn hóa của các vùng miền, dân tộc. + Tích cực quảng bá, giới thiệu với bạn bè trong và ngoài nước,... về những truyền thống tốt đẹp của dân tộc. + Bài trừ, phê phán những hủ tục, phong tục lạc hậu. + Hăng hái tham gia các hoạt động thiện nguyện, hoạt động sinh hoạt văn hóa cộng đồng, do nhà trường, địa phương tổ chức. + Phê phán việc làm, hành động thiếu ý thức trách nhiệm, đi ngược lại truyền thống tốt đẹp của dân tộc, làm ảnh hưởng đến hình ảnh, giá trị của cộng đồng . Câu 2. Em hãy nhận xét suy nghĩ, việc làm của các bạn trong đoạn hội thoại dưới đây: - Hà: Bây giờ có phải thời chiến tranh đâu mà cô giáo yêu cầu bọn mình viết ra những việc cần làm để thể hiện lòng yêu nước nhỉ? 4 - Vân: Đâu phải cứ có chiến tranh thì mới có cơ hội thể hiện lòng yêu nước. Có nhiều cách thể hiện lòng yêu nước như học tập tốt, rèn luyện tốt, tích cực tham gia hoạt động cộng đồng. - Mạnh: Anh trai tớ bảo, lựa chọn được một nghề nghiệp phù hợp với bản thân mình, gắn bó với công việc đó hay làm giàu chính đáng cũng là yêu nước. - Hà: Anh của cậu nói không đúng, vì đó là việc làm cho bản thân mình chứ không phải cho đất nước nên không thể hiện lòng yêu nước. Vân: Tớ đồng ý với anh của Mạnh, vì đó là không chỉ là thể hiện lòng yêu nước mà còn là cách giữ gìn và phát huy truyền thống lao động cần cù, chăm chỉ nữa. Có những việc tưởng nhỏ như không vứt rác bừa bãi, không tàn phá môi trường, không huỷ diệt muông thú cũng đều là yêu nước. Gợi ý: - Đồng tình với suy nghĩ của bạn Mạnh và bạn Vân, vì: truyền thống yêu nước được biểu hiện thông qua nhiều hành động cụ thể, như: + Nỗ lực, cống hiến hết mình cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. + Cố gắng học tập, rèn luyện bản thân, trở thành một công dân có ích cho xã hội, đất nước, sống có hoài bão, ước mơ, ý chí quyết tâm học hỏi vươn lên. + Đoàn kết, yêu thương, sẵn sàng giúp đỡ và chia sẻ với mọi người xung quanh ta và những người có hoàn cảnh đặc biệt, khó khăn. + Tuân thủ Hiến pháp, pháp luật. + Tìm hiểu, trân trọng và truyền đạt những nét văn hóa dân tộc, lịch sử của nước ta. + Ngoài ra, lòng yêu nước còn thể hiện qua những tình cảm giản dị, gần gũi: tình yêu gia đình, tình yêu thiên nhiên, tình yêu thương giữa con người với con người Câu 3. Có ý kiến cho rằng, nói một câu tiếng Việt đúng ngữ pháp, văn cảnh, thể hiện sự tự tôn với ngôn ngữ, văn hoá của dân tộc mình thì được hiểu là biểu hiện của lòng yêu nước. Em đồng tình hay không đồng tình với quan điểm trên? Vì sao? Gợi ý: - Đồng tình với quan điểm trên, vì: truyền thống yêu nước được biểu hiện thông qua nhiều hành động cụ thể, như: + Nỗ lực, cống hiến hết mình cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. + Cố gắng học tập, rèn luyện bản thân, trở thành một công dân có ích cho xã hội, đất nước, sống có hoài bão, ước mơ, ý chí quyết tâm học hỏi vươn lên. + Đoàn kết, yêu thương, sẵn sàng giúp đỡ và chia sẻ với mọi người xung quanh ta và những người có hoàn cảnh đặc biệt, khó khăn. 5 + Tuân thủ Hiến pháp, pháp luật. + Tìm hiểu, trân trọng và truyền đạt những nét văn hóa dân tộc, lịch sử của nước ta. + Ngoài ra, lòng yêu nước còn thể hiện qua những tình cảm giản dị, gần gũi: tình yêu gia đình, tình yêu thiên nhiên, tình yêu thương giữa con người với con người. Câu 4. Sau chuyến đi trải nghiệm ở Nghĩa trang Trường Sơn và Thành cổ Quảng Trị, bạn H thấy rất kính trọng và biết ơn các thế hệ cha ông đi trước. H tự nhủ phải cố gắng học tập, tích cực tham gia các hoạt động đền ơn đáp nghĩa, hoạt động cộng đồng. Em hãy viết một đoạn ngắn để bày tỏ quan điểm của mình về suy nghĩ của bạn H. Gợi ý: Đất nước ta trải qua hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước, từ những ngày khai thiên lập địa cho đến ngày nay, có biết bao nhiêu người dân, anh hùng đã hi sinh thân mình để đóng góp xây dựng đất nước. Để có được cuộc sống trong thời bình, nhận được sự chở che, yên ấm của Đảng và nhà nước thì chúng ta đã phải trải qua rất nhiều mất mát. Chính vì lẽ đó, những thế hệ sau luôn được dạy dỗ cần tỏ lòng biết ơn đến những người mẹ việt nam anh hùng, đến những người lính cách mạng, đến gia đình bố mẹ của ta. Những ngày kỉ niệm như 27/7 là Ngày thương binh liệt sỹ hàng năm là một dịp quan trọng để ta hướng đến những giây phút mặc niệm về công ơn gây dựng của những người anh hùng ấy. Câu 5. Bạn A thành lập nhóm để tham gia cuộc thi “Tự hào về truyền thống dân tộc Việt Nam” do nhà trường tổ chức vào dịp 22/12. Trong buổi họp nhóm, A đưa ra kế hoạch dự thi với nội dung tìm hiểu biểu hiện về truyền thống kiên cường chống giặc ngoại xâm thời phong kiến, G lên tiếng phản đối vì cho rằng trong thời đại 4.0 hiện nay, không nên khơi gợi lại những truyền thống đã xưa cũ, nên tìm một truyền thống nào hợp thời hơn, một số bạn trong nhóm đã đồng tình với G. Nếu là A, em sẽ thuyết phục G và các bạn trong nhóm như thế nào? Gợi ý: - Nếu là A, em sẽ giải thích để G và các bạn trong nhóm hiểu: chúng ta cần giữ gìn và phát huy các giá trị truyền thống của dân tộc vì điều này sẽ đem đến nhiều ý nghĩa quan trọng, như: + Là nền tảng tạo nên bản sắc văn hóa của dân tộc; + Là nguồn sức mạnh để dân tộc Việt Nam vượt qua mọi khó khăn, thử thách trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; 6 + Là tiền đề quan trọng để mỗi cá nhân sống tốt, có ích hơn cho cộng đồng, xã hội. Câu 6. Sau khi đọc thông tin “Đại dịch Covid-19 bùng phát, người dân lâm vào cảnh thiếu thốn về vật chất, trong lúc đó “cây ATM gạo” miễn phí của anh Hoàng Tuấn Anh sáng chế được đặt ở 204 đường Vườn Lài, quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh. Cây ATM gạo được cấu tạo gồm một nút bấm kết nối với một van tự động và một thùng chứa gạo. Khi một người tới nhấn nút, gạo sẽ tự động chạy ra từ trong thùng chứa; mỗi lần lấy được khoảng 1,5kg gạo. Nhờ phát minh này mà sau này đã có thêm rất nhiều cây ATM gạo, thực phẩm ra đời hỗ trợ người dân trong mùa dịch”, các bạn học sinh lớp 8A1 tranh luận với nhau, nhiều ý kiến cho rằng sự ra đời của cây ATM gạo đã thể hiện rõ nét sự kế thừa và phát huy truyền thống lao động cần cù, sáng tạo, lá lành đùm lá rách của dân tộc Việt Nam. Em có đồng tình với ý kiến của các bạn học sinh lớp 8A1 không? Vì sao? Gợi ý: - Đồng tình với ý kiến của các bạn học sinh lớp 8A1, vì: sự ra đời của cây ATM gạo là một sáng kiến rất độc đáo, thiết thực, kết nối các tấm lòng thiện nguyện với nhau để từ đó giúp đỡ người dân có hoàn cảnh khó khăn phần nào vơi bớt khó khăn trước ảnh hưởng của dịch Covid-19. Bài 2: Tôn trọng sự đa dạng của các dân tộc 1. Sự đa dạng của các dân tộc và nền văn hóa trên thế giới - Những nét đặc trưng của mỗi dân tộc là một phần không thể thiếu trong bức tranh đa dạng văn hóa của thế giới. Những tính cách, truyền thống, phong tục tập quán, ngôn ngữ và các yếu tố khác đều đóng góp một phần quan trọng vào sự đa dạng và phong phú của văn hóa nhân loại. - Tôn trọng và kế thừa những giá trị truyền thống là cách duy trì và phát triển những nét đặc trưng của mỗi dân tộc. Những vốn quý này là tài sản của nhân loại và đóng góp không nhỏ vào sự phát triển văn hóa của con người. - Tôn trọng tính cách, truyền thống, phong tục tập quán của các dân tộc: Đây là nền tảng của định hướng văn hóa của các dân tộc, cùng với những giá trị, quan niệm và thực tiễn mà dân tộc đó đã trải qua trong quá khứ và đang phát triển trong hiện tại. Do đó, việc tôn trọng và bảo vệ những giá trị này là cực kỳ quan trọng để bảo đảm sự tồn tại và phát triển của các dân tộc. - Tìm hiểu và tiếp thu những giá trị tốt đẹp của các dân tộc: Việc tìm hiểu, tiếp thu và chia sẻ những giá trị, nét đặc trưng của các dân tộc sẽ góp phần mở rộng tầm nhìn và bổ sung kiến thức. 7 - Những vốn quý này không chỉ đóng góp vào sự phát triển văn hóa và kinh tế của đất nước mà còn góp phần vào sự đoàn kết, tình yêu quê hương và lòng tự hào dân tộc. Chúng ta cần đề cao giá trị của những nét đặc trưng của mỗi dân tộc và cùng nhau bảo vệ, phát triển và truyền cho thế hệ sau. 2. Ý nghĩa của việc tôn trọng sự đa dạng của các dân tộc và các nền văn hóa trên thế giới - Tôn trọng sự đa dạng của các dân tộc và các nền văn hoá trên thế giới là việc cần thiết để mở rộng kiến thức và định hướng tư duy của mỗi người. - Việc tôn trọng sự đa dạng của các nền văn hoá còn giúp chúng ta tăng cường tính hữu nghị, tôn trọng lẫn nhau, đối xử công bằng và thấu hiểu những giá trị riêng của mỗi quốc gia và dân tộc. - Việc tôn trọng sự đa dạng của các dân tộc và các nền văn hoá trên thế giới là một nét đẹp của con người, góp phần vào sự phát triển và hòa bình của thế giới. 3. Thực hiện việc tôn trọng sự đa dạng của các dân tộc và các nền văn hóa trên thế giới - Tìm hiểu và tiếp thu kiến thức về các dân tộc và nền văn hóa khác: Chúng ta cần tiếp cận các tài liệu, sách báo, phim ảnh, chương trình truyền hình, các hoạt động văn hóa và du lịch để tìm hiểu và hiểu rõ hơn về các nền văn hóa, truyền thống, phong tục tập quán, ngôn ngữ của các dân tộc khác. - Tôn trọng và giá trị hóa sự đa dạng: Chúng ta cần tôn trọng và giá trị hóa sự đa dạng bằng cách đối xử công bằng, tôn trọng sự khác biệt về văn hóa và lối sống của mỗi dân tộc. - Thể hiện lòng tự hào về dân tộc của mình và tôn trọng dân tộc khác: Chúng ta cần có lòng tự hào chính đáng về dân tộc, văn hóa, truyền thống của mình và đồng thời tôn trọng và giá trị hóa các dân tộc khác. - Phê phán những hành vi kì thị, phân biệt chủng tộc và văn hóa: Chúng ta cần đối phó với những hành vi kì thị, phân biệt chủng tộc và văn hóa bằng cách tuyên truyền, giáo dục và cấm các hành vi này để giúp mọi người nhận ra giá trị của sự đa dạng và tôn trọng lẫn nhau. - Hợp tác và trao đổi văn hóa: Chúng ta có thể hợp tác và trao đổi văn hóa bằng cách tổ chức các sự kiện văn hóa như triển lãm, hội chợ, lễ hội, đào tạo và chuyển giao kỹ năng văn hóa. 4. Câu hỏi vận dụng Câu 1. Vào ngày 16/11/1995, Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp Quốc (UNESCO) đã thông qua ngày Quốc tế Khoan dung và chọn ngày 16/11 hằng năm để kỉ niệm. Đại diện của 185 quốc gia, trong đó có Việt Nam, đã kí vào bản Tuyên bố, đưa ra tại Hội nghị toàn thể lần thứ 28 của UNESCO, theo 8 đó cam kết: “Tôn trọng, chấp nhận và hiểu đúng sự đa dạng, phong phú các nền văn hóa của thế giới, những hình thức tự biểu hiện và những khả năng thể hiện cá tính của con người”. Các quốc gia cũng công nhận một thực tế là con người khác nhau về hình dáng bên ngoài, địa vị, lời nói, cách ứng xử và các giá trị, song, đều có quyền được sống trong hoà bình và duy trì cá tính của riêng mình. a. Ngày Quốc tế Khoan dung ra đời nhằm mục đích gì? b. Sự đa dạng của các dân tộc trên thế giới được thể hiện như thế nào trong thông tin trên? Gợi ý: a. Ngày Quốc tế Khoan dung ra đời nhằm mục đích: + Biểu dương, tôn trọng sự đa dạng và phong phú giữa các nền văn hóa trên thế giới. + Công nhận, tôn trọng quyền được sống trong hòa bình và duy trì cá tính riêng của mỗi cá nhân. b. Sự đa dạng của các dân tộc và các nền văn hóa được biểu hiện thông qua: + Mỗi dân tộc có những đặc trưng khác nhau về màu da, ngoại hình + Mỗi nền văn hóa có sự khác biệt về phong tục, tập quán, ngôn ngữ, chữ viết, phương thức sinh hoạt, ẩm thực, trang phục, nghệ thuật, kiến trúc Câu 2. Bạn K và bạn N cùng đi xem văn nghệ ở trường. Khi đến tiết mục văn nghệ của lớp 8B, một bạn người Lào biểu diễn tiết mục hát múa truyền thống của đất nước mình. Bạn K tập trung lắng nghe nhưng bạn N lại cười đùa với một số bạn khác. Không những thế, bạn N còn hỏi bạn K “Bạn có hiểu gì không mà nghe chăm chú thế?”. Bạn K đáp: “Đó là tiết mục truyền thống của đất nước bạn, mình nên có thái độ tôn trọng”, Em có nhận xét gì về lời nói, việc làm của bạn N và bạn K trong tình huống trên? Gợi ý: - Bạn K đã chăm chú quan sát và lắng nghe tiết mục biểu diễn của bạn học sinh người Lào. Hành động này cho thấy, K đã thể hiện thái độ tôn trọng nét đẹp văn hóa truyền thống và sự đa dạng giữa các dân tộc. - Bạn N đã có những hành động chưa phù hợp, như: làm việc riêng, cười đùa khi bạn học sinh người Lào biểu diễn. Những hành động này của N cho thấy, bạn N chưa biết cách tôn trọng sự đa dạng dân tộc và đa dạng các nền văn hóa trên thế giới. Câu 3. Em hãy bày tỏ quan điểm đối với những ý kiến sau: a) Tiếp thu văn hóa của dân tộc khác sẽ làm mất đi giá trị truyền thống văn hóa của dân tộc mình. 9 b) Mọi dân tộc trên thế giới đều có quyền bình đẳng. c) Không có nền văn hóa lớn và nền văn hóa nhỏ, chỉ có các nền văn hóa khác nhau. d) Đoàn kết, tôn trọng sự đa dạng của các dân tộc là một trong những việc làm để chống lại phân biệt chủng tộc. e) Sử dụng pha trộn nhiều ngôn ngữ khi giao tiếp là thể hiện sự sành điệu, thức thời. Gợi ý: a) Không đồng tình. Vì: mỗi dân tộc đều có những cái hay, cái đẹp để chúng ta học hỏi. Việc học hỏi, tiếp thu có chọn lọc nét đẹp văn hóa của các dân tộc khác sẽ giúp chúng ta bổ sung, phát triển và làm phong phú thêm văn hóa của dân tộc mình. b) Đồng tình. Vì: các dân tộc trên thế giới tuy có sự khác biệt nhất định về: màu da, ngoại hình, văn hóa song đều bình đẳng với nhau. c) Đồng tình. Vì: ở một vùng nói riêng và trên thế giới nói chung, có sự cùng tồn tại của nhiều nền văn hóa, dạng thức văn hóa và cách biểu đạt văn hóa Mỗi nền văn hóa ấy lại có những nét đặc trưng, nét đẹp riêng đáng để chúng ta tiếp thu, học hỏi. d) Đồng tình. Một trong những việc làm để chống lại phân biệt chủng tộc chính là: sự đoàn kết, tôn trọng sự đa dạng của các dân tộc Ngoài ra, chúng ta cũng cần tinh thần dũng cảm, sự bao dung và lòng yêu thương con người, e) Không đồng tình. Vì: việc sử dụng pha trộn, lạm dụng nhiều ngôn ngữ khi giao tiếp sẽ làm mất đi nét đẹp, sự trong sáng của ngôn ngữ; đồng thời, cũng thể hiện thái độ thiếu tôn trọng đối với ngôn ngữ bản địa. Câu 4. Bạn Y và bạn K rất yêu thích việc khám phá những nét đặc sắc của các nước trên thế giới nên thường rủ nhau xem những đoạn phim về chủ đề này. Có lần, hai bạn rủ nhau xem phim và nhận ra sự khác biệt khá lớn về hình dáng bên ngoài như màu da, màu mắt, kiểu tóc... giữa các chủng người. Khi tìm hiểu về các nền văn hoá, cả hai rất ngạc nhiên khi phát hiện ra nhiều điều thú vị. Mỗi nền văn hóa đều gắn với những phong tục, tập quán... khác nhau. Có khi, cùng một hành động, cử chỉ nhưng giữa các nền văn hóa này lại có ý nghĩa khác nhau. Càng tìm hiểu, bạn Y và bạn K càng say mê. Bạn Y nói với bạn K: "Mình ước mơ sau này sẽ được đi vòng quanh thế giới để trải nghiệm thật nhiều nền văn hoá". a. Em hãy nêu suy nghĩ về việc làm của hai bạn trong trường hợp trên. b. Em hãy nêu một số biểu hiện của sự đa dạng của các dân tộc và các nền văn hóa trên thế giới. Gợi ý: 10 a. Nhận xét: Việc làm của hai bạn Y và K trong trường hợp trên đã cho thấy: hai bạn có tinh thần ham học hỏi và có thái độ tôn trọng sự đa dạng các dân tộc và các nền văn hóa trên thế giới. b. Biểu hiện của đa dạng của các dân tộc và các nền văn hóa trên thế giới trong trường hợp trên: + Giữa các chủng người có sự khác biệt khá lớn về hình dáng bên ngoài, như: màu da, màu mắt, kiểu tóc,... + Mỗi nền văn hóa đều gắn với những phong tục, tập quán,... khác nhau. Cùng một hành động, cử chỉ nhưng giữa các nền văn hóa này lại có ý nghĩa khác nhau Câu 5. Anh B là du học sinh tại nước X. Học xong, anh B quyết định ở lại quốc gia đã học và làm việc. Sau khi nộp hồ sơ ứng tuyển vào Công ti A, mặc dù đáp ứng đầy đủ các tiêu chí tuyển dụng nhưng anh B vẫn bị từ chối. Anh B liên hệ với Công tỉ A để thắc mắc thì được trả lời rằng: "Công ti không nhận người châu Á". Anh B cảm thấy thất vọng nhưng chưa biết nên giải quyết như thế nào. a. Em có nhận xét gì về quyết định từ chối nhận người của Công ti A? b. Nếu là anh B, em sẽ xử lí như thế nào? Gợi ý: a. Nhận xét: quyết định từ chối nhận người châu Á vào làm việc của công ty A là hành động không đúng, thể hiện sự phân biệt chủng tộc và văn hóa. b. Nếu là anh B, em sẽ: - Viết thư/ email gửi tới bộ phận tuyển dụng để bày tỏ quan điểm bản thân về hành động phân biệt đối xử của công ty. - Chứng minh năng lực của bản thân thông qua những hành động phù hợp. Câu 6. Khi tìm hiểu về ẩm thực của các nước trên thế giới, bạn H cùng các bạn đọc và xem nhiều đoạn phim ngắn về cách ăn uống của các nước. Bạn M bỗng dưng cười to và có thái độ khá tiêu cực khi xem đến đoạn ăn bốc bằng tay của một số quốc gia. Bạn M bảo: “Ăn như thế này mất vệ sinh và kém văn minh quá”. Cả lớp đều quay lại nhìn bạn M. a. Em có đồng tình với hành động của bạn M không? Vì sao? b. Nếu là bạn của M, em sẽ khuyên bạn M như thế nào? Gợi ý: a. Em không đồng tình với hành động của bạn M, vì: - Mỗi quốc gia, dân tộc có những đặc trưng văn hóa riêng biệt. Ví dụ: người Ấn Độ dùng tay bốc đồ ăn vì họ cho rằng: đồ ăn thức uống mà họ có được là do đáng tối cao ban cho, nên phải đón lấy bằng tay trần một cách thành kính. 11 - Hành động của M đã cho thấy, M chưa biết tôn trọng sự đa dạng dân tộc và các nền văn hóa trên thế giới. b. Nếu là bạn của M, em sẽ khuyên bạn: - Giữ trật tự và chăm chú theo dõi đoạn phim về cách ăn uống của các nước. - Nên tôn trọng sự đa dạng dân tộc và các nền văn hóa trên thế giới. - Tìm hiểu thêm (qua sách, báo, Internet, ) về các văn hóa truyền thống của các dân tộc khác trên thế giới nhằm nâng cao vốn hiểu biết của bản thân. Câu 7. Em đồng ý hay không đồng ý với ý kiến nào dưới đây? Vì sao? A. Sự khác biệt tạo nên tính đa dạng của các dân tộc, trong đó mỗi dân tộc mang một bản sắc, giá trị riêng. B. Sự khác nhau về ngôn ngữ, chữ viết, trang phục của các dân tộc là biểu hiện sự đa dạng của các nền văn hoá trên thế giới. C. Tôn trọng sự khác biệt giữa các cá nhân thuộc các dân tộc khác nhau là một yêu cầu không thể thiếu trong cuộc sống, là phẩm chất của người công dân toàn cầu. D. Sự khác biệt về cá tính, sở thích, năng lực giữa mọi người trong một cộng đồng, dân tộc, quốc gia sẽ làm cộng đồng, dân tộc, quốc gia đó yếu đi. E. Xung đột tôn giáo, phân biệt chủng tộc, phân biệt giới tính đều xuất phát từ việc thiếu tôn trọng người khác, không chấp nhận sự khác biệt của các dân tộc. G. Khi các dân tộc trên thế giới tôn trọng sự khác biệt của nhau, thế giới sẽ hoà bình và phát triển. Gợi ý: - Ý kiến A. Đồng tình. Vì: Mỗi dân tộc có những đặc trưng khác nhau về màu da, ngoại hình, tính cách, ; có có những nét riêng về truyền thống, phong tục tập quán, ngôn ngữ, phương thức sinh hoạt, chữ viết, trang phục, nghệ thuật, kiến trúc,... - Ý kiến B. Đồng tình. Vì: Mỗi dân tộc có những đặc trưng khác nhau về màu da, ngoại hình, tính cách, ; có có những nét riêng về truyền thống, phong tục tập quán, ngôn ngữ, phương thức sinh hoạt, chữ viết, trang phục, nghệ thuật, kiến trúc,... - Ý kiến C. Đồng tình. Vì: mỗi dân tộc, mỗi nền văn hóa đều có những nét đặc trưng riêng về bản sắc, có những nét đẹp riêng, đánh để chúng ta tôn trọng và học hỏi; do đó, chúng ta cần tôn trọng sự khác biệt giữa các dân tộc, các nền văn hóa. - Ý kiến D. Không đồng tình. Vì: Sự khác biệt về cá tính, sở thích, năng lực giữa mọi người trong một cộng đồng, dân tộc, quốc gia sẽ góp phần tạo nên sự phong phú, đa dạng và thúc đẩy cộng đồng, dân tộc, quốc gia đó phát triển. 12 - Ý kiến E. Đồng tình. Vì: một trong những nguyên nhân dẫn đến sự xung đột tôn giáo, phân biệt chủng tộc, phân biệt giới tính là do: sự thiếu tôn trọng người khác, không chấp nhận sự khác biệt của các dân tộc. - Ý kiến G. Đồng tình. Tôn trọng sự đa dạng của các dân tộc và các nền văn hoá trên thế giới có ý nghĩa quan trọng, tạo nền tảng để các dân tộc trên thế giới giao lưu, học hỏi, hợp tác với nhau. Câu 8. Gần đây, bạn Mai thấy cô Lan (em gái của bố) đang tìm hiểu các trại hè ở nước ngoài để cho con trai 10 tuổi tham dự. Mai suy nghĩ, cô Lan làm gì nhiều tiền, con của cô mới 10 tuổi sao lại cứ phải ra nước ngoài, ở ngay trong nước cũng có trại hè quốc tế. Nghe Mai tâm sự, Hùng giải thích, tham gia trại hè quốc tế không chỉ để trau dồi vốn tiếng Anh, làm quen với bạn mới, thích nghi với môi trường mới, mà quan trọng hơn là được tìm hiểu nền văn hoá của đất nước khác, thấy được sự văn minh, tiến bộ và có cơ hội giao lưu nhiều hơn. Chỉ ra nước ngoài mới có thể làm được điều này. Em nhận xét thể nào về suy nghĩ của bạn Mai và cách giải thích của bạn Hùng? Gợi ý: - Đồng tình với suy nghĩ của bạn Mai. Vì: + Việc cô Lan muốn cho con tham gia các trại hè ở nước ngoài trong khi kinh tế gia đình còn khó khăn là không phù hợp. + Ngay ở trong nước cũng có thể tham gia các trại hè quốc tế. - Không đồng tình với cách giải thích của bạn Hùng, vì: ngay ở trong nước, nếu chúng ta chịu khó tìm tòi, học hỏi thì cũng có thể có được những hiểu biết về văn hóa của các đất nước khác, dân tộc khác. Câu 9. Giờ ra chơi, thấy Khang đang tập trung giải bài tập Toán mà cô giáo vừa sửa trên bảng theo một cách khác, Tùng nói: “Cô giáo đã giải rồi, tìm cách khác làm gì tốn công, ra ngoài chơi đi”. a. Em có đồng tình với bạn Tùng không? Vì sao? b. Em sẽ làm gì để rèn luyện sự cần cù, sáng tạo trong học tập của mình? Gợi ý: a. Không đồng tình với bạn Tùng. Vì: việc Khang tập trung giải bài tập Toán mà cô giáo vừa sửa trên bảng theo một cách khác thể hiện thái độ chăm chỉ và sáng tạo trong học tập. b. Để rèn luyện sự cần cù, sáng tạo trong học tập của mình, em cần: + Chăm chỉ, nỗ lực, vượt qua khó khăn, thử thách. + Luôn say mê tìm tòi, học hỏi để tìm ra những cách thức làm việc phù hợp để đạt hiệu quả cao trong công việc. 13 + Trân trọng thành quả lao động, quý trọng và học hỏi những tấm gương cần cù, sáng tạo trong học tập và lao động. + Phê phán biểu hiện chây lười, thụ động trong học tập, lao động. Câu 10. Trường của Nam chuẩn bị đón một đoàn học sinh quốc tế sang giao lưu và học tập. Biết Nam là chi đội trưởng, lại giỏi tiếng Anh nên cô giáo Tổng phụ trách Đội đã phân công Nam cùng một số bạn lớp khác xây dựng kế hoạch đón tiếp và tổ chức chương trình giao lưu văn nghệ với các bạn học sinh quốc tế. Khi Nam đề nghị họp nhóm để làm việc thì nhiều bạn lấy lí do bận học không tham gia, có bạn còn nói rằng, việc này là của nhà trường và thầy cô, không phải của học sinh. Nếu là Nam, em sẽ làm thế nào để thuyết phục các bạn cùng em hoàn thành nhiệm vụ? Gợi ý: - Nếu là Nam, em sẽ giải thích để các bạn hiểu: việc xây dựng kế hoạch đón tiếp và tổ chức chương trình giao lưu văn nghệ với các bạn học sinh quốc tế không phải là trách nhiệm riêng của các thầy, cô giáo mà còn là trách nhiệm của mỗi học sinh trong trường. Bài 3: Lao động cần cù sáng tạo 1. Khái niệm và biểu hiện của cần cù, sáng tạo trong lao động a. Khái niệm - Lao động cần cù là chăm chỉ, chịu khó làm việc một cách thường xuyên, phấn đấu hết mình vì công việc. b. Cần cù, sáng tạo trong lao động - Lao động cần cù được thể hiện thông qua những hành động: Chăm chỉ và sẵn sàng làm việc một cách thường xuyên, đồng thời dốc hết sức mình để hoàn thành tốt công việc được giao. - Lao động sáng tạo là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả lao động. - Những người lao động sáng tạo luôn tìm tòi, suy nghĩ và cải tiến phương pháp làm việc để đạt được kết quả tối ưu. Họ không ngừng khắc phục sai lầm và học hỏi kinh nghiệm để cải thiện bản thân. 2. Ý nghĩa của cần cù sáng tạo trong lao động - Tinh thần cần cù và sáng tạo trong lao động không chỉ giúp cá nhân phát triển bản thân mà còn đóng góp tích cực vào sự phát triển của đất nước. - Từ việc hoàn thiện năng lực, phẩm chất, kỹ năng trong lao động, con người có thể đạt được thành công và tạo ra những sản phẩm có giá trị, đáp ứng nhu cầu của xã hội. 14 - Những người có tinh thần cần cù và sáng tạo thường được đánh giá cao và được yêu quý, vì họ là người đóng góp tích cực cho xã hội. Họ cũng thường có khả năng thích nghi với môi trường và trở thành những người lãnh đạo, những người có ảnh hưởng trong cộng đồng. - Để trở thành những công dân có ích cho xã hội, học sinh cần trân trọng và lấy làm gương những người lao động cần cù, sáng tạo, bởi đây là phẩm chất quan trọng giúp phát triển năng lực và tạo nên hiệu quả cao trong học tập và cuộc sống. - Phê phán mọi hành vi chây lười, thụ động trong lao động, đồng thời tự tìm ra các phương pháp tự động hóa, tối ưu hóa quá trình học tập và đem lại kết quả tốt nhất cho bản thân và cả xã hội. 3. Câu hỏi vận dụng Câu 1. Bạn Ninh và bạn Hải là học sinh lớp 8, rất chăm chỉ, cần mẫn học tập. Ngoài giờ học, cả hai bạn còn tham gia các hoạt động ngoại khoá và làm đồ thủ công mang bán. Thu nhập có được từ những hoạt động trên, hai bạn đã gửi vào quỹ khuyến học của trường để chia sẻ với các bạn học sinh có hoàn cảnh khó khăn. a. Em có nhận xét gì về việc làm của bạn Ninh, bạn Hải và rút ra bài học cho bản thân? b. Em đã làm gì để thể hiện sự cần cù, sáng tạo trong lao động? Gợi ý: a. Nhận xét: việc làm của bạn Ninh và bạn Hải đã cho thấy hai bạn có đức tính chăm chỉ, cần cù và sáng tạo trong quá trình học tập, lao động. Đồng thời, hai bạn cũng biết quan tâm, yêu thương và chia sẻ với những người có hoàn cảnh khó khăn. => Bài học rút ra: cần rèn luyện đức tính chăm chỉ, sáng tạo và yêu thương mọi người. b. Những việc làm thể hiện sự cần cù, sáng tạo trong lao động của bản thân em: - Thường xuyên giúp đỡ bố mẹ những công việc phù hợp với sức khỏe, lứa tuổi, như: quét dọn nhà cửa, rửa bát, nấu những món ăn đơn giản, chăm sóc em, - Luôn cố gắng hết mình để hoàn thành những nhiệm vụ được giao. - Suy nghĩ, tìm tòi những phương pháp học tập mới, khoa học và hiệu quả hơn. Ví dụ như: tổng kết kiến thức đã học bằng sơ đồ tư duy; học tiếng Anh thông qua việc đọc truyện tranh song ngữ, - Tái chế các phế liệu thành đồ thủ công để sử dụng hoặc đem bán. Ví dụ: làm ống đựng đồ dùng học tập từ bìa carton; làm chuông gió từ vỏ chai nhựa, 15 Câu 2. Cách đây vài tháng, bạn Danh cùng em trai xin phép mẹ trồng rau trên sản thượng. Hai anh em tận dụng những vật dụng có thể tái chế để trồng rau, vừa tiết kiệm được một khoản chi phí, vừa có thể bảo vệ môi trường. Hằng ngày, cả hai thay phiên nhau chăm bón cho cây. Sân thượng giờ đây đã có một khu vườn xanh mướt. Các thành viên trong gia đình không chỉ ủng hộ mà còn giúp sức cho hai anh em để có một vườn rau tươi tốt. a. Em có nhận xét gì về việc làm của bạn Danh và em trai? b. Theo em, việc làm của bạn Danh và em trai mang lại ý nghĩa gì? Gợi ý: a. Nhận xét: hai anh em bạn Danh đã rất sáng tạo và chăm chỉ trong lao động. Các bạn vừa có ý thức tiết kiệm lại vừa có ý thức bảo vệ sức khỏe cho chính bản thân, gia đình và bảo vệ môi trường. b. Ý nghĩa: Việc làm của bạn Danh và em trai đã: - Giúp gia đình bạn Danh tiết kiệm được một khoản chi phí cho việc mua thực phẩm hằng ngày; đồng thời, gia đình có ra sạch để sử dụng, sức khỏe của các thành viên được đảm bảo hơn. - Giúp hạn chế rác thải ra môi trường (vì hai bạn đã tận dụng những vật dụng cũ để trồng rau). Câu 3. Có quan điểm cho rằng: “Cần cù, sáng tạo không phải do bẩm sinh mà là kết quả của sự rèn luyện”. Em hãy xây dựng và trình bày bài thuyết trình ngắn gọn để thể hiện suy nghĩ của mình. Gợi ý: - Để thành công trong cuộc sống, mỗi con người cần hình thành và rèn luyện cho mình nhiều đức tính tốt đẹp. Một trong những đức tính cần có là tính cần cù và sáng tạo trong học tập, lao động. Đặc biệt là đối với lứa tuổi học sinh, những con người trẻ tuổi đang từng ngày kiên trì rèn luyện mình trên ghế nhà trường. - Cần cù là chăm chỉ, chuyên cần, chịu khó trong công việc. Biểu hiện của cần cù là làm việc thường xuyên, đều đặn, không ngừng nỗ lực vượt qua khó khăn, thử thách. Sáng tạo là say mê nghiên cứu, tìm tòi trong lao động. Sự sáng tạo được thể hiện qua những hành động, như: luôn suy nghĩ, tìm và phát hiện ra cách làm mới hiệu quả để đem lại kết quả cao hơn trong công việc. - Cần cù, sáng tạo là phẩm chất cần thiết, là điều kiện giúp con người nâng cao vốn hiểu biết, rèn luyện các kĩ năng, tiết kiệm thời gian và đạt hiệu quả cao trong công việc, góp phần xây dựng quê hương, đất nước. Người có tinh thần cần cù, sáng tạo trong học tập, lao động, sẽ luôn được mọi người yêu mến, quý trọng. 16 - Để rèn luyện sự cần cù, sáng tạo, trước hết, chúng ta phải có ý thức tự rèn luyện bản thân tốt đẹp theo chuẩn mực xã hội. Từ ý thức đi đến hành động cụ thể trong công việc và trong đời sống thường ngày. Trong học tập, phải biết tuân thủ nội quy, kỉ luật trường lớp. Đi học chuyên cần, đều đặn, không trốn tiết hay viện lí do để nghỉ học. Gặp bài học khó không nản chí mà phải tìm cách thấu hiểu và giải quyết cho kì được. Trong lao động, phải biết tìm tòi sáng tạo. Mỗi ngày một suy nghĩ mới sẽ làm cho cuộc sống thêm tươi vui, tinh thần vững mạnh. Chăm chỉ làm việc nhà, không ngại khó, tiết kiệm Tích cực giúp đỡ người khác. Trong việc rèn luyện thân thể, luôn kiên trì tập thể dục thể thao. Tích cực cùng mọi người giữ gìn vệ sinh, bảo vệ môi trường sống lành mạnh, tiến bộ - Các bạn thân mến, thành tựu không phải được gặt hái bằng trí tuệ hay khả năng thiên bẩm, mà được gặt hái chính bằng lòng kiên trì, sự chăm chỉ và sáng tạo. Do đó, chúng ta hãy rèn luyện đức tính chăm chỉ, sáng tạo ngay từ hôm nay, ngay từ những việc làm nhỏ nhất! Câu 4. Bạn V là học sinh lớp 8A và khá năng nổ trong học tập. Dù học trực tiếp hay trực tuyến, bạn V vẫn tham gia đầy đủ, nghiêm túc. Trong thời gian học trực tuyến, bạn V đã tự tìm hiểu các phần mềm ứng dụng để nâng cao hiệu quả học tập và chia sẻ với các bạn. Trong khi đó, bạn M là bạn học cùng lớp với bạn V, lại thường xuyên chơi điện tử trong các giờ học trực tuyến. Khi bạn V góp ý thì bạn M cho rằng: “Mình thấy bạn tốn thời gian tìm hiểu vô ích. Không cần thiết phải áp dụng các phần mềm thì vẫn học được mà. Học trực tuyến có ai kiểm tra kĩ đâu mà lo”. a. Em có đồng ý với đánh giá của bạn M về bạn V không? Vì sao? b. Em có lời khuyên gì với những bạn chưa có thói quen cần cù, sáng tạo trong lao động? Gợi ý: a. Em không đồng tình với đánh giá của bạn M về bạn V. Vì: - Những việc làm của bạn V cho thấy bạn V đã có thái độ tích cực, luôn chăm chỉ, cần cù và sáng tạo trong học tập. Thái độ học tập đúng đắn ấy đã giúp bạn V đạt được kết quả cao, được thầy cô và bạn bè quý mến, đồng thời cũng giúp đỡ được nhiều bạn học sinh khác. Vì vậy, chúng ta nên cổ vũ, khuyến khích và học tập theo bạn V. - Những hành động và lời đánh giá của bạn M cho thấy, bạn M còn lười biếng, chưa chăm chỉ, nỗ lực và sáng tạo trong học tập. b. Lời khuyên với những bạn chưa có thói quen cần cù, sáng tạo: - Cần cù và sáng tạo trong học tập, lao động là những đức tính tốt đẹp mà mỗi người cần phải có và rèn luyện trong cuộc sống hằng ngày. 17 - Cần cù và sáng tạo trong học tập, lao động sẽ giúp chúng ta đạt được nhiều thành công trong cuộc sống và nhận được sự yêu mến, quý trọng của mọi người. - Cần cù và sáng tạo không phải là khả năng thiên bẩm, đó là kết quả của sự rèn luyện. Do đó, chúng ta hãy rèn luyện những đức tính này ngay từ hôm nay, ngay từ những việc làm nhỏ nhất. Câu 5. Mẹ đi công tác 2 ngày cuối tuần, dặn M lấy đồ ăn mẹ đã chuẩn bị sẵn trong tủ lạnh để nấu cho cả nhà. Đang học lớp 8, có nhiều bài tập cần hoàn thành, M đã sử dụng dịch vụ giao đồ ăn tận nhà, không cần phải nấu nướng mất thời gian. M rất vui vì nghĩ mình thật sáng tạo khi thực hiện nhiệm vụ mẹ giao. a. Theo em, việc làm của M có đúng không? Vì sao? b. Nếu là bạn của M, em sẽ nói gì với M? Gợi ý: a. Việc làm của M là không đúng, vì: việc M sử dụng dịch vụ giao đồ ăn tận nhà sẽ khiến cho: số đồ ăn mà mẹ đã mua bị bỏ phí; đồng thời tiêu tốn thêm một khoản phí dịch vụ. Mặt khác, hành động này của M cũng cho thấy bạn chưa biết cách sắp xếp, quản lí thời gian b. Nếu là bạn của M, em sẽ khuyên M: + Nên sắp xếp thời gian một cách hợp lí, khoa học để có thể nấu ăn cho gia đình. + Việc tự tay chuẩn bị bữa cơm gia đình sẽ giúp gắn kết tình cảm giữa các thành viên; mặt khác cũng tiết kiệm tiền và đảm bảo sức khỏe. Câu 6. Trong bài tập về nhà môn Địa lí, thầy giáo yêu cầu các bạn vẽ bản đồ khu phố nơi em ở. Bạn N mở máy vi tính, tìm trên mạng rồi in ra nộp. Bạn H cũng tìm bản đồ trên mạng Internet, sử dụng phần mềm vẽ sơ đồ trên máy tính để vẽ lại bản đồ nơi mình ở, bổ sung thêm các kí hiệu, biểu tượng để dễ nhìn, dễ nhớ hơn. a. Em đồng tình với cách làm của bạn nào? Vì sao? b. Nếu là em, em sẽ thực hiện bài tập này như thế nào? Gợi ý: a. Em đồng tình với cách làm của bạn H, vì hành động này cho thấy bạn N có thái độ chăm chỉ, sáng tạo trong học tập. Mặt khác, việc H bổ sung thêm các kí hiệu, biểu tượng sẽ giúp cho bản đồ sát với đời sống thực tế, dễ nhớ và có khả năng ứng dụng cao hơn. b. Để thực hiện bài tập này, em sẽ làm theo cách của bạn H: tìm bản đồ trên mạng Internet, sử dụng phần mềm vẽ sơ đồ trên máy tính để vẽ lại bản đồ nơi mình ở, bổ sung thêm các kí hiệu, biểu tượng để dễ nhìn, dễ nhớ hơn. 18 Câu 7. Để chuẩn bị cho kì thi cuối học kì I, giáo viên lớp 8E yêu cầu học sinh làm đề ôn tập và chuẩn bị trước đáp án cho các câu hỏi trong bộ đề soạn sẵn. Thấy vậy, Hoài nói với các bạn cùng bàn chia nhau mỗi bạn làm một môn sau đó tổng hợp lại nộp cho giáo viên, làm như vậy vừa nhanh mà bạn nào cũng có sản phẩm nộp. a. Em nhận xét thế nào về việc làm của bạn Hoài? b. Nếu ngồi cùng bàn, em sẽ làm gì khi nghe Hoài nói như vậy? Gợi ý: a. Việc làm của bạn Hoài là không đúng, thể hiện thái độ lười biếng, thiếu chăm chỉ trong học tập. b. Nếu ngồi cùng bàn với Hoài, em sẽ khuyên các bạn: tự làm đề cương ôn tập, đối với các câu hỏi/ bài tập khó, mọi người trong nhóm có thể cùng thảo luận để đưa ra phương án giải quyết. Việc tự làm đề cương ôn tập sẽ giúp chúng ta ghi nhớ kiến thức lâu hơn, hiểu bài kĩ hơn, từ đó có thể tự tin làm bài thi cuối học kì I Câu 8. Makxim Gorky - nhà văn kiệt xuất của Nga những năm đầu thế kỉ XX đã nói: “Lao động là đôi cánh của ước mơ, là cội nguồn của niềm vui và sáng tạo”. Nêu suy nghĩ của em về câu nói trên. Gợi ý: Con người khi sinh ra không ai tự nhiên mà có cho mình thành tựu, tài sản của riêng mình. Tất cả là nhờ quá trình lao động, cố gắng, nỗ lực mà thành. Có thể thấy, ý kiến “Lao động là đôi cánh của ước mơ, là cội nguồn của niềm vui và sáng tạo” là hoàn toàn đúng đắn. Lao động là quá trình làm việc tạo ra của cải vật chất phục vụ cuộc sống của mỗi con người và góp phần làm cho xã hội thêm giàu đẹp hơn. Câu nói mang ý nghĩa khuyên nhủ con người hãy tích cực lao động, làm việc chăm chỉ để thực hiện những ước mơ, mục tiêu mà bản thân mình đề ra. Có lao động, con người ta mới có niềm vui, thúc đẩy sự sáng tạo. Con người không thể sống mà cứ ngồi im một chỗ và không làm gì. Chỉ khi chúng ta làm việc, lao động mới tạo ra tiền của phục vụ đời sống và những nhu cầu của bản thân. Bên cạnh đó, lao động còn giúp cho xã hội này phát triển hơn, hiện đại hơn và đời sống của con người trở nên dễ dàng và nhàn hạ hơn. Khi lao động, con người sẽ rút ra được những bài học cho riêng bản thân mình từ đó sẽ có sự sáng tạo, tư duy mới mẻ hơn, mở mang tầm hiểu biết. Ngoài ra, việc tích cực lao động sẽ tạo ra thành quả riêng cho mỗi con người đồng thời cũng là thước đo đánh giá con người vô cùng chính xác. 19 Tuy nhiên, trong xã hội vẫn còn có những người lười biếng, chỉ biết dựa dẫm, ỷ lại vào người khác mà không tích cực lao động. Lại có những người quá an phận với công việc của mình mà không biết phấn đấu vươn lên tạo ra thành tựu cho bản thân, những người này đáng bị chỉ trích, phê phán. Đứng trước những thử thách, mỗi con người được lựa chọn cho mình một tinh thần để vượt qua, hãy luôn giữ lấy sự lạc quan và hướng về phía trước, đến những điều tốt đẹp, cố gắng lao động tạo thành tựu, giá trị riêng cho bản thân. Không một ai là hoàn hảo, nhưng khi ta biết cố gắng hoàn thiện bản thân và vươn lên phía trước, chúng ta sẽ đạt được những thành quả xứng đáng với công sức bỏ ra. Bài 4: Bảo vệ lẽ phải 1. Sự cần thiết bảo vệ lẽ phải - Việc bảo vệ lẽ phải đòi hỏi chúng ta phải luôn hành động đúng đắn, tuân thủ các nguyên tắc và giá trị đạo đức, đáp ứng được lợi ích chung của xã hội. - Chúng ta cần công nhận, ủng hộ và bảo vệ những giá trị đúng đắn, hành động đúng theo đạo lí và không chấp nhận các vi phạm đạo đức hay hành vi sai trái. - Bảo vệ lẽ phải còn yêu cầu chúng ta phải thường xuyên điều chỉnh suy nghĩ, hành vi của bản thân sao cho phù hợp với đạo đức và giá trị đúng đắn, từ đó xây dựng một xã hội văn minh, đầy đủ nghĩa vụ và trách nhiệm của mỗi người. - Hiểu và thực hiện những điều đúng đắn, phù hợp với đạo lí và lợi ích chung của xã hội, mỗi người có thể có cách ứng xử phù hợp. - Việc bảo vệ lẽ phải còn giúp đẩy lùi các hành vi sai trái, góp phần làm lành mạnh mối quan hệ xã hội, tạo điều kiện cho xã hội phát triển bền vững. - Giúp củng cố niềm tin của con người vào cộng đồng, pháp luật và lương tri, giúp cho cuộc sống trở nên tốt đẹp hơn. 2. Những việc cần làm để bảo vệ lẽ phải - Trang bị cho mình những kiến thức cơ bản về lẽ phải, đạo đức và pháp luật. - Thực hành bảo vệ lẽ phải thông qua lời nói và hành động cụ thể, đặc biệt là trong các tình huống khó khăn và phức tạp. - Bảo vệ lẽ phải cũng bao gồm khích lệ và động viên bạn bè có thái độ và hành vi bảo vệ lẽ phải, đồng thời phê phán thái độ và hành vi không bảo vệ lẽ phải. - Hiểu rõ tầm quan trọng của việc bảo vệ lẽ phải trong xã hội. Việc bảo vệ lẽ phải giúp duy trì một môi trường sống lành mạnh, tạo điều kiện cho sự phát triển và thịnh vượng của xã hội. 3. Câu hỏi vận dụng 20