Đề khảo sát rèn kĩ năng Ngữ văn 9 - Năm học 2021-2022 - PGD Thành phố Bắc Giang (Có đáp án)

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỀ KHẢO SÁT RÈN KỸ NĂNG LÀM BÀI THI THÀNH PHỐ BẮC GIANG NĂM HỌC: 2021 - 2022 MÔN KHẢO SÁT: NGỮ VĂN – LỚP 9 ĐỀ THI CHÍNH THỨC Ngày khảo sát: 05/5/2022 Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian giao đề Câu 1. (3,0 điểm) Đọc đoạn trích dưới đây và thực hiện các yêu cầu: Tôi nhớ lúc nhỏ có lần phạm lỗi, mẹ phạt quỳ úp mặt vào tường suốt hai tiếng đồng hồ. Khi đi làm về, nghe mẹ kể lại, ba đã gọi tôi đến và nói: “Trở thành người như thế nào là tự do của con. Trở thành người tốt hay người xấu là tự do tuyệt đối của con. Con có toàn quyền lựa chọn cho cuộc đời mình. Ba mẹ yêu thương con không phải vì con mà vì con là con của ba mẹ, bởi vậy kể cả khi con trở thành một người xấu, một kẻ dối trá hay thậm chí trộm cắp, thì tình yêu của ba mẹ dành cho con vẫn không thay đổi. Nhưng ba muốn con biết rằng ba mẹ sẽ rất hạnh phúc và tự hào nếu con trở thành một người chính trực và biết yêu thương.” Đó là lý do đầu tiên để tôi muốn trở thành một người chính trực và biết yêu thương. Thậm chí, tôi chỉ cần một lý do đó mà thôi. Kinh Talmud viết: “Khi ngươi dạy con trai mình, tức là ngươi dạy con trai của con trai ngươi”. Bởi thế, hiển nhiên là tôi cũng sẽ nói với con tôi những lời ba tôi đã nói. [....] Ai cũng có thể dạy một cậu con trai mới lớn lái xe hoặc mở bugi bị ướt ra lau khi đi qua quãng đường ngập nước. Nhưng thật đặc biệt khi cậu học những điều đó từ chính cha mình. (Trích Nếu biết trăm năm là hữu hạn... - Phạm Lữ Ân, NXB Hội Nhà văn, 2014, tr 9,10) a) Xác định các phương thức biểu đạt của đoạn trích. b) Lý do đầu tiên để nhân vật “tôi” muốn trở thành một người chính trực và biết yêu thương là gì? c) Tìm và nêu tác dụng của lời dẫn trực tiếp trong những câu sau: Kinh Tamud viết:“Khi ngươi dạy con trai mình, tức là ngươi dạy con trai của con trai ngươi”. Bởi thế, hiển nhiên là tôi cũng sẽ nói với con tôi những lời ba tôi đã nói. d) Em có đồng ý với ý kiến: “Con có toàn quyền lựa chọn cho cuộc đời mình” không? Vì sao? e) Theo em, cần làm gì để trở thành người chính trực và biết yêu thương? Câu 2. (2,0 điểm) Từ nội dung ở phần Đọc-hiểu, và những hiểu biết của bản thân, hãy viết một đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) để trả lời câu hỏi: Vì sao cần trở thành một người chính trực và biết yêu thương? Câu 3. (5,0 điểm) Phân tích cội nguồn sinh dưỡng mà người cha muốn nói với con trong đoạn thơ sau: Chân phải bước tới cha Chân trái bước tới mẹ Một bước chạm tiếng nói Hai bước tới tiếng cười Người đồng mình yêu lắm con ơi Đan lờ cài nan hoa Vách nhà ken câu hát Rừng cho hoa Con đường cho những tấm lòng Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời. (Y Phương - Nói với con, NXBGD Việt Nam, tr. 72 ) ------------ HẾT ------------ Họ và tên thí sinh: ............................................... Số báo danh:..................................................... PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HƯỚNG DẪN CHẤM THÀNH PHỐ BẮC GIANG BÀI KHẢO SÁT RÈN KỸ NĂNG LÀM BÀI THI NĂM HỌC 2021- 2022 HDCHDC CHÍNH THỨC THỨC Môn: Ngữ văn – Lớp 9 Ngày khảo sát: 05/5/2022 (Hướng dẫn chấm gồm 03 trang) Câu Ý Nội dung Điểm Thực hiện các yêu cầu sau khi đọc đoạn trích. 3,0 a - Phương thức biểu đạt: tự sự, nghị luận 0,5 - HS chỉ được một phương thức biểu đạt 0,25 1 b - Lý do đầu tiên để nhân vật “tôi” muốn trở thành một người chính trực và biết 0,25 yêu thương là do lời nói của ba: “Nhưng ba muốn con biết rằng ba mẹ sẽ rất hạnh phúc và tự hào nếu con trở thành một người chính trực và biết yêu thương”. - HS làm sai hoặc không làm. 0 c 0,75 - HS chỉ ra được lời dẫn trực tiếp:“Khi ngươi dạy con trai mình, tức là ngươi 0,25 dạy con trai của con trai ngươi”. - Tác dụng: + Làm tăng sức thuyết phục, tin cậy cho nội dung mà tác giả muốn gửi gắm. + Nhấn mạnh ý khi chúng ta dạy cho con cái mình những điều tốt đẹp, chúng sẽ mang những điều tốt đẹp đó để cư xử với con cái mình và những thế hệ sau này. - HS nêu được 2 ý tác dụng. 0,5 - HS nêu được 1 ý tác dụng. 0,25 d 0,75 * HS chọn quan điểm: đồng tình/không đồng tình/ hoặc kết hợp cả 2 quan điểm. 0,25 * Lí giải: - Nếu chọn đồng tình: Cuộc sống của mỗi người là do chính người đó quyết định. Chẳng ai có thể sống thay, sống hộ cho cuộc đời của bất kì ai. Bố mẹ là người khuyên răn, định hướng nhưng quyết định là ở con. Bố mẹ không ở đời với con được nên con phải chọn cho mình cách sống - Nếu chọn không đồng tình: Con cái tuổi đời còn trẻ, con non nớt, dễ đi chệch hướng, dễ vấp ngã; trong khi bố mẹ là người có nhiều kinh nghiệm, hiểu biết hơn, có thể cho con cái những lời khuyên, những định hướng đúng đắn * Hướng dẫn chấm: - HS lí giải giàu sức thuyết phục, lập luận chặt chẽ. 0,5 - HS lí giải nhưng chưa thuyết phục, lập luận chưa chặt chẽ. 0,25 e * HS có thể triển khai ý về theo hướng song song người chính trực và người biết 0,75 yêu thương hoặc tách riêng từng ý. - Điều bản thân cần làm để trở thành người chính trực: + Tôn trọng lẽ phải, công lý, sống ngay thẳng, trung thực... + Luôn bảo vệ, đấu tranh cho lẽ phải, không bị lay chuyển bởi những tác động bên ngoài. ................................................. - Điều bản thân cần làm để trở thành người biết yêu thương: + Biết yêu thương, quan tâm, sẻ chia + Biết lắng nghe và thấu hiểu. + Phê phán lối sống thiếu tình thương. * Hướng dẫn chấm: HS có ít nhất 3 điều thực hiện thì cho điểm tối đa. 0,75 HS có 2 điều thực hiện. 0,5 HS có 1 điều thực hiện. 0,25 Câu Ý Nội dung Điểm Vì sao cần trở thành một người chính trực và biết yêu thương? 2,0 2 a. Đảm bảo cấu trúc, dung lượng của một đoạn văn nghị luận theo yêu cầu. 0,25 b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: Ý nghĩa của lối sống chính trực và biết yêu thương. 0,25 c. Triển khai vấn đề: Vận dụng tốt các thao tác lập luận để triển khai vấn đề, rút ra bài học nhận thức và hành động. Lập luận chặt chẽ, biết kết hợp lí lẽ và dẫn chứng. Học sinh có thể viết theo nhiều cách. Dưới đây là một số gợi ý cơ bản nhằm định hướng 1,0 chấm bài: * Giải thích: - Người chính trực: là người sống ngay thẳng, trung thực, biết tôn trọng lẽ phải, công lý - Người biết yêu thương: là người có hành động, suy nghĩ thể hiện sự quan tâm, sẻ chia, giúp đỡ người khác. * Bàn luận: HS có thể bàn luận theo hướng song song hoặc tách riêng từng ý. - Đây là lối sống đẹp của con người có nhân cách cao đẹp, những con người đáng tin cậy, biết sống vì người khác, vì cộng đồng. - Lối sống chính trực và biết yêu thương sẽ bảo vệ, đồng cảm, sẻ chia, giúp đỡ người khác. - Tạo nên một xã hội công bằng, giàu tình người. * Bài học nhận thức và hành động: - Phê phán lối sống gian dối, thiếu tình thương. - Luôn có ý thức phấn đấu để trở thành người chính trực và biết yêu thương. d. Sáng tạo: Cách diễn đạt độc đáo, có suy nghĩ riêng, sáng tạo. 0,25 e. Chính tả: Đảm bảo những quy tắc về chuẩn chính tả, ngữ pháp,... 0,25 Mượn lời nói với con, nhà thơ gợi về cội nguồn sinh dưỡng của mỗi con người. 5,0 3 a. Đảm bảo cấu trúc của một bài văn nghị luận: Đủ ba phần Mở bài, Thân bài, 0,5 Kết bài. Mở bài giới thiệu được tác giả, tác phẩm và giới hạn đoạn thơ; Thân bài triển khai được các luận điểm; Kết bài khái quát được nội dung nghị luận và nêu cảm nghĩ, liên hệ... b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: cội nguồn sinh dưỡng của con là gia đình và 0,5 quê hương c. Triển khai vấn đề nghị luận: Vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng. Học sinh có thể triển khai vấn đề nghị luận theo nhiều cách nhưng về cơ bản, cần đảm bảo những nội dung cơ bản sau: * Mở bài: Giới thiệu tác giả, tác phẩm và giới hạn. * Thân bài: - Khái quát mạch cảm xúc của bài thơ, nêu vị trí đoạn thơ cần phân tích. 0,25 - Cội nguồn sinh dưỡng của con là gia đình: Con được lớn lên trong không khí 1,0 ám áp của gia đình. - Cội nguồn sinh dưỡng của con là quê hương 1,0 + Con người quê hương cần cù, khéo léo, tài hoa và lạc quan: Đan lờ cài nan hoa Vách nhà ken câu hát + Thiên nhiên quê hương thơ mộng, nghĩa tình: Rừng cho hoa Con đường cho những tấm lòng - Con được kết tinh từ kỉ niệm khởi đầu hạnh phúc của cha mẹ trên mảnh đất 0,25 nghèo mà giàu tình nghĩa. -> Khái quát: Cha mong con phát huy tình cảm, truyền thống của gia đình, quê 0,25 hương. * Nghệ thuật của đoạn thơ: - Giọng điệu trìu mến thiết tha 0,5 - Cách nói mộc mạc giản dị, giàu hình ảnh của người miền núi. - Sử dụng khá nhuần nhuyễn biện pháp nghệ thuật điệp từ, nhân hóa... Câu Ý Nội dung Điểm * Kết bài: 0,25 - Khái quát cội nguồn sinh dưỡng của con - Cảm nghĩ, liên hệ... d. Sáng tạo: Có cách diễn đạt độc đáo; suy nghĩ, kiến giải mới mẻ 0,25 e. Chính tả: Đảm bảo những quy tắc về chuẩn chính tả, ngữ pháp,... 0,25 Tổng điểm 10,0 * LƯU Ý KHI CHẤM BÀI: Giám khảo cần nắm vững yêu cầu chấm để đánh giá tổng quát bài làm của thí sinh, tránh cách chấm đếm ý cho điểm một cách máy móc, linh hoạt trong việc vận dụng hướng dẫn chấm. Cần khuyến khích những bài làm có tính sáng tạo, nội dung bài viết có thể không trùng với yêu cầu trong đáp án nhưng lập luận thuyết phục, văn phong sáng rõ. Việc chi tiết hóa điểm số của các ý (nếu có) phải đảm bảo không sai lệch với tổng điểm của mỗi phần và được thống nhất trong Hội đồng chấm thi. Cho điểm lẻ thấp nhất đến 0,25 và không làm tròn.